فصل شکوفایی
فصل شکوفایی
توسعه صنایع تبدیلی یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای ارتقای بهره‌وری، کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده در بخش کشاورزی است؛ موضوعی که در استان مازندران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است

 

تیرنگ، الهام دهقان:

توسعه صنایع تبدیلی یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای ارتقای بهره‌وری، کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده در بخش کشاورزی است؛ موضوعی که در استان مازندران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. این استان با دارا بودن ظرفیت‌های گسترده در تولید انواع محصولات زراعی، باغی، دامی و شیلاتی، می‌تواند به یکی از قطب‌های اصلی صنایع تبدیلی کشور تبدیل شود. با این حال، دغدغه‌ها و گلایه‌هایی که از سوی مسئولان استانی و نمایندگان مردم مطرح می‌شود، نشان می‌دهد که روند ایجاد و توسعه این صنایع به میزان نیاز و ظرفیت استان پیش نرفته است.

در این باره نماینده مردم شرق مازندران در مجلس شورای اسلامی، گفت: وزارت جهاد کشاورزی برای ایجاد صنایع تبدیلی اقدام مناسبی انجام نداده است. غلامرضا شریعتی اظهار کرد: میزان اعتبارات این استان متناسب با نیازهای ما نیست. وی با انتقاد از کم‌توجهی به تسطیح اراضی شالیزاری در استان، گفت: کم‌توجهی به این موضوع باعث کاهش بهره‌وری در حوزه کشاورزی و شالیزاری می‌شود. نماینده مردم شرق مازندران در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: برای توسعه کشاورزی ما نیاز داریم ابتدا کشاورزی دانش‌بنیان را در استان به صورت جدی شکل دهیم و در زمینه تامین نیازمندی‌های زیر ساختی به ویژه تسطیح اراضی کشاورزی اقدامات جدی صورت گیرد. وی در ادامه با اشاره به اختلافات کشاورزان با منابع طبیعی در تملک اراضی،گفت: باید این موضوع مورد توجه قرار گیرد که کشاورزان بهترین حافظان منابع طبیعی هستند، باید برنامه‌ریزی انجام شود که در این اختلاف نظرها کشاورزان مورد ظلم و ستم قرار نگیرند. شریعتی در پایان با اشاره قابلیت مازندران در تامین انواع و اقسام میوه‌ها به ویژه مرکبات، تصریح کرد: جای خالی صنایع تبدیلی در مازندران به صورت جدی احساس می‌شود.

✓ امروز صدور مجوز صنایع تبدیلی کشاورزی برای کسب و کارها تسهیل شده است

همچنین در مراسم دیگری مدیر صنایع غذایی و تبدیلی جهادکشاورزی مازندران با بیان این که امروز صدور مجوز صنایع تبدیلی کشاورزی برای کسب و کارها تسهیل شده است، گفت: این واحد در سه بخش بسته بندی، نگهداری و فرآوری محصولات کشاورزی فعال است. حمیدرضا شهابیان افزود: امروز وضعیت فرآوری و صنایع تبدیلی در بخش کاهش ضایعات تولید برنج بسیار خوب شده است. همچنین بسته بندی مرکبات از سوی شرکت‌های دانش بنیان هم توسعه مطلوبی یافت. وی حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان را ماموریت نخست صنایع تبدیلی و غذایی جهادکشاورزی مازندران دانست و گفت: امروز پنج واحد صنایع تبدیلی آب میوه گیری در غرب مازندران با کمترین ظرفیت در حال کار هستند، از دلیل آن کمبود میوه برای آبگیری است. وی به وجود واحد صنعتی صنایع تبدیلی کنسانتره و آبمیوه گیری در شرق استان مازندران اشاره کرد و گفت: این واحد با ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی در حال ساخت است که ظرفیت بسیار خوبی برای تولیدات محصولات باغی استان محسوب می شود. وی بر لزوم گسترش واحد های صنایع تبدیلی در خصوص گیاهان دارویی مازندران تاکید کرد.»

این اظهارنظرها از دو منظر قابل تحلیل است: نخست، بیان چالش‌های موجود در مسیر توسعه صنایع تبدیلی و دوم، ارائه چشم‌اندازها و اقدامات انجام‌شده برای تقویت این حوزه.

از یک سو، نماینده شرق مازندران کمبود اعتبارات، تسطیح نشدن اراضی و عدم توسعه کشاورزی دانش‌بنیان را از عوامل بازدارنده توسعه صنایع تبدیلی می‌داند. او تأکید می‌کند که مادامی که کشاورزی پایه‌ای و زیربنایی استان تقویت نشود، صنایع تبدیلی نیز نمی‌توانند به شکل مطلوب شکل بگیرند. همچنین با اشاره به ظرفیت عظیم استان در تولید میوه به‌ویژه مرکبات، ضرورت ایجاد واحدهای فرآوری، بسته‌بندی و سردخانه‌ای را گوشزد می‌کند.

از سوی دیگر، مدیر صنایع غذایی و تبدیلی جهاد کشاورزی مازندران تصویر امیدوارکننده‌تری ارائه می‌دهد. او به تسهیل صدور مجوزها، توسعه بسته‌بندی مرکبات توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و بهبود فرآوری برنج اشاره می‌کند و این موارد را نشانه‌های مثبت در مسیر رشد صنایع تبدیلی می‌داند. با این حال، او نیز به مشکلاتی مانند نبود مواد اولیه کافی برای واحدهای آبمیوه‌گیری اشاره می‌کند که خود نشان‌دهنده لزوم برنامه‌ریزی دقیق‌تر در هماهنگی بین بخش‌های تولیدی و صنعتی است.

استان مازندران برای توسعه صنایع تبدیلی بر پایه چند محور اساسی نیازمند برنامه‌ریزی است:

1. ایجاد زنجیره منسجم تولید تا بازار: اگر ارتباط کشاورز، صنعت و بازار به‌صورت یک زنجیره برنامه‌ریزی‌شده مدیریت نشود، مشکلاتی مانند کمبود مواد اولیه یا فروش نرفتن محصولات فرآوری‌شده تکرار خواهد شد.

2. توسعه کشاورزی دانش‌بنیان: استفاده از فناوری‌های نوین، اصلاح الگوی کشت، هوشمندسازی مزارع و بهبود بهره‌وری اراضی از اصلی‌ترین شروط موفقیت صنایع تبدیلی است.

3. افزایش اعتبارات و طرح‌های حمایتی: نبود سرمایه‌گذاری مناسب، یکی از مهم‌ترین موانع توسعه واحدهای فرآوری و بسته‌بندی است. حمایت مالی هدفمند می‌تواند زمینه جهش بزرگی را فراهم کند.

4. حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان: شرکت‌های دانش‌بنیان طی سال‌های اخیر تحول قابل توجهی در بخش بسته‌بندی مرکبات ایجاد کرده‌اند. توسعه همکاری با این شرکت‌ها می‌تواند نقطه‌ضعف‌های موجود در فرآوری سایر محصولات را نیز برطرف کند.

5. توجه به صنایع تبدیلی گیاهان دارویی: مازندران با تنوع گیاهی ویژه، ظرفیت بالایی برای فرآوری محصولات دارویی و تولید اسانس‌ها و عصاره‌های گیاهی دارد که کمتر مورد استفاده قرار گرفته است.

در مجموع، می توان گفت مازندران هم از چالش‌های جدی و هم از فرصت‌های طلایی در زمینه صنایع تبدیلی برخوردار است. در صورتی که تقویت زیرساخت‌ها، افزایش سرمایه‌گذاری و توسعه فناوری در کنار هم قرار گیرند، این استان می‌تواند به یکی از اصلی‌ترین قطب‌های صنایع غذایی و تبدیلی کشور بدل شود.