تیرنگ:
حیاتوحش بهعنوان بخش ارزشمند و غیرقابل جایگزین از سرمایههای طبیعی کشور، در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار گرفته است. گسترش شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاهها و فشار بر گونههای جانوری سبب شده تا بسیاری از مناطق حفاظتشده، دیگر امنیت گذشته را برای زیستمندان نداشته باشند. در این میان، استان مازندران با وجود جنگلهای هیرکانی، تالابهای غنی و زیستگاههای کمنظیر، یکی از حساسترین نقاط ایران از نظر تنوع زیستی است. از همین رو، حفظ و صیانت از این منابع طبیعی وظیفهای همگانی و غیرقابل چشمپوشی است.
در تازهترین گزارش از فعالیتهای یگان حفاظت محیطزیست مازندران، آمارهای نگرانکنندهای از شکار و صید غیرمجاز در مناطق مختلف این استان منتشر شده است. عباس زارع، رئیس اداره یگان حفاظت محیطزیست استان، از دستگیری ۴۲ نفر متخلف در این بازه زمانی خبر داد و افزود:
در این مدت، ۳۲ قبضه اسلحه شکاری و یک قبضه اسلحه بادی PCP به همراه تعداد زیادی فشنگ ساچمهای و چهارپاره کشف و ضبط شد. همچنین مأموران موفق به جمعآوری یک رشته تور صید ماهی، سه رشته تور مخصوص بازگیری و دو رشته دام هوایی مخصوص صید پرندگان شدند.
زارع ادامه داد: در بازرسیهای انجامشده، لاشه مقداری از گوشت دو رأس مرال، یک رأس کل وحشی، یک رأس پازن، شش رأس گراز و دو قطعه چنگر نیز کشف و ضبط شد. وی از تعطیلی یک واحد معدن شن و ماسه در شهرستان آمل بهدلیل تخلف زیستمحیطی خبر داد. این اقدامات در شهرستانهای آمل، بابل، محمودآباد، نکا، نوشهر، سوادکوه، ساری، چالوس، بابلسر، کلاردشت، تنکابن، جویبار و در مناطق تحت مدیریت شامل پناهگاه حیاتوحش میانکاله و پارک ملی کیاسر انجام شد.
رئیس اداره یگان حفاظت محیطزیست مازندران با قدردانی از تلاش شبانهروزی محیطبانان استان، بر برخورد قاطع با متخلفان زیستمحیطی تأکید کرد و از شهروندان خواست هرگونه تخلف مرتبط با شکار، صید و تخریب زیستگاهها را از طریق سامانه تلفنی ۱۵۴۰ به محیطزیست اطلاع دهند.
✓تهدیدی علیه تنوع زیستی شمال کشور
افزایش موارد شکار غیرمجاز در مازندران تنها یک آمار نیست، بلکه نشانهای از روندی نگرانکننده در تخریب چرخه طبیعی اکوسیستم است. مرال، کل و … از گونههای ارزشمند و شاخص جانوری در جنگلهای شمال و ارتفاعات البرز هستند که نقش مهمی در تعادل زیستمحیطی دارند. حذف یا کاهش جمعیت این گونهها، بهصورت زنجیرهای بر بقای دیگر گونهها، رشد پوشش گیاهی و حتی منابع آب تأثیر میگذارد.
در حالیکه برخی تصور میکنند شکار غیرمجاز تنها یک تخلف ساده است، واقعیت آن است که هر گلولهای که در جنگل شلیک میشود، میتواند بخشی از آینده طبیعت را نابود کند. مرال، نماد شکوه جنگلهای هیرکانی، از گونههایی است که به دلیل شکار بیرویه در سالهای اخیر با کاهش جمعیت مواجه شده و در فهرست گونههای در معرض تهدید قرار گرفته است. همچنین، صید غیرقانونی پرندگان مهاجر در تالابها و مناطق ساحلی، فصلی نیست؛ بلکه آسیبی دائمی به مسیر مهاجرت و چرخه زیستی گونهها وارد میکند.
✓نقش مردم در حفاظت از طبیعت
تجربه نشان داده که تنها با حضور و همکاری مردم میتوان از حیاتوحش حفاظت کرد. مأموران محیطزیست با همه توان خود، شبانهروز در جنگلها، کوهها و تالابها حضور دارند، اما وسعت مناطق طبیعی مازندران بهقدری زیاد است که بدون مشارکت مردمی، کنترل کامل ممکن نیست. گزارش تخلفات از سوی روستاییان، کوهنوردان و گردشگران میتواند یکی از مؤثرترین راههای مقابله با شکار غیرمجاز باشد.
عباس زارع نیز در همین راستا از شهروندان خواسته تا از طریق سامانه تلفنی ۱۵۴۰ هرگونه مورد مشکوک به شکار یا صید غیرمجاز را اطلاع دهند. این اقدام ساده اما حیاتی میتواند جان دهها گونه ارزشمند را نجات دهد و محیطی امنتر برای حیاتوحش فراهم آورد.
✓لزوم برخورد جدیتر با متخلفان
در کنار اطلاعرسانی مردمی، آنچه اهمیت دارد اجرای قاطع قانون است. برخورد قانونی با متخلفان، نه از سر انتقام، بلکه برای بازدارندگی و حفاظت از آینده زیستمحیطی کشور است. متأسفانه در برخی موارد، جریمهها و مجازاتها بهاندازهای سبکاند که نمیتوانند از تکرار تخلفات جلوگیری کنند. لازم است قوانین مرتبط با شکار و صید غیرمجاز، مطابق با شرایط امروز و تهدیدهای جدید زیستمحیطی بازنگری شوند تا مجازاتها بازدارندگی واقعی داشته باشند.
تعطیلی یک واحد معدن شن و ماسه در شهرستان آمل بهدلیل تخلف زیستمحیطی، نشانهای از جدیت دستگاههای نظارتی در اجرای قانون است. چنین اقداماتی اگر بهصورت مستمر و گسترده انجام شوند، میتوانند مانع از ادامه روند تخریب طبیعت شوند.
✓طبیعت، میراث همه نسلها
حیاتوحش، سرمایهای نیست که صرفاً متعلق به یک نسل یا یک منطقه باشد؛ بلکه میراثی است که از گذشته به ما رسیده و باید برای آیندگان حفظ شود. جنگلهای هیرکانی، مراتع البرز، تالاب میانکاله و دشتهای سرسبز مازندران، زیستگاه گونههایی هستند که قرنها در کنار انسان زیستهاند. از بین رفتن هر گونه، خلائی جبرانناپذیر در این میراث طبیعی ایجاد میکند.
امروز بیش از هر زمان دیگری باید باور کنیم که حفظ حیاتوحش، حفظ زندگی خود ماست. طبیعت سالم، تضمینکننده امنیت غذایی، پایداری اقلیم و سلامت اجتماعی است. تخریب جنگلها و شکار بیرویه، نهتنها گونههای جانوری را تهدید میکند، بلکه تعادل زیستی، منابع آب و حتی معیشت روستاییان را نیز در معرض خطر قرار میدهد.
✓پاسداشت زمین، پاسداشت انسان
گزارش اخیر اداره کل حفاظت محیطزیست مازندران، هشداری جدی برای همه ماست. اما در کنار این هشدار، پیام امیدبخشی هم وجود دارد: حضور فعال محیطبانان، اجرای قانون و آگاهی مردم میتواند آیندهای متفاوت رقم بزند.
اگر هر شهروند احساس کند که بخشی از مسئولیت حفاظت از طبیعت بر عهده اوست، دیگر هیچ شکارچی غیرمجازی جرات تخریب این میراث گرانبها را نخواهد داشت. مازندران و جنگلهای هیرکانی، شایسته آرامش و امنیتاند؛ همانطور که مرالها، پرندگان و همه جانداران این سرزمین حق دارند در محیطی امن زندگی کنند.
حفاظت از حیاتوحش، انتخابی اخلاقی نیست؛ وظیفهای انسانی است. وظیفهای که اگر امروز به آن عمل کنیم، فردا هنوز صدای پرندگان و خروش رودخانهها در جنگلهای شمال شنیده خواهد شد.
