الهام دهقان، سردبیر و جانشین مدیرمسئول
مازندران بهعنوان یکی از قطبهای کشاورزی ایران، سالانه میلیونها تن محصول متنوع از جمله برنج، مرکبات، کیوی و گل و گیاهان زینتی تولید میکند. این استان علاوه بر تأمین بخش قابل توجهی از نیاز داخلی، ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای صادراتی منطقه و جهان دارد. با این حال، کارشناسان و فعالان اقتصادی معتقدند که نبود استانداردهای کیفی و کمتوجهی به صنایع تبدیلی موجب شده بخش بزرگی از محصولات کشاورزی مازندران از چرخه صادرات باز بماند.
یکی از چالشهای اصلی کشاورزی مازندران، برداشت سنتی و ضعف در فرآوری و بستهبندی محصولات است. بسیاری از مرکبات استان پس از برداشت بهصورت فلهای روانه بازار میشوند و همین موضوع نهتنها کیفیت عرضه را پایین میآورد، بلکه رقابتپذیری محصول ایرانی را در برابر محصولات مشابه خارجی کاهش میدهد. در نتیجه، بخشی از تولیدات به دلیل فسادپذیری بالا یا نبود بازار مناسب از بین میرود و خسارت اقتصادی سنگینی به کشاورزان وارد میکند.
به گفته کارشناسان، راه نجات کشاورزی مازندران توجه جدی به افزایش کیفیت تولید و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی است. صنایع تبدیلی میتوانند با فرآوری و بستهبندی مناسب، عمر ماندگاری محصولات را بالا برده و ارزش افزوده بیشتری برای کشاورزان ایجاد کنند.
یکی دیگر از محورهای مهم، استانداردسازی و برندسازی محصولات کشاورزی مازندران است. ورود به بازارهای جهانی نیازمند رعایت دقیق استانداردهای بهداشتی و کیفی است. ایجاد آزمایشگاههای مجهز، آموزش کشاورزان در زمینه مصرف بهینه سموم و کودها، و نظارت بر زنجیره تأمین از جمله اقداماتی است که میتواند به ارتقای کیفیت کمک کند.
از سوی دیگر، ایجاد شهرکهای صنایع غذایی و کشاورزی در مازندران میتواند بستری برای استقرار واحدهای کوچک و متوسط فرآوری باشد. این شهرکها ضمن تمرکز بر محصولات بومی استان مانند کیوی و مرکبات، امکان حضور سرمایهگذاران داخلی و خارجی را نیز فراهم میکنند.
راهکار دیگر، توسعه دیپلماسی اقتصادی و بازاریابی خارجی است. بسیاری از محصولات کشاورزی مازندران قابلیت عرضه در بازارهای آسیای میانه، روسیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس را دارند. با این حال، نبود بازاریابی حرفهای و ضعف در حملونقل و… موجب شده بخش زیادی از فرصتهای صادراتی از دست برود. حمایت دولت در حوزه لجستیک، ایجاد پایانههای صادراتی و تسهیل قوانین گمرکی میتواند در این مسیر اثرگذار باشد.
در نهایت باید گفت، کشاورزی مازندران بدون توجه به کیفیت و صنایع تبدیلی نمیتواند در بازارهای جهانی رقابت کند. اکنون زمان آن فرا رسیده است که با همافزایی دولت، بخش خصوصی و کشاورزان، مسیر نوینی برای توسعه صادرات ترسیم شود. مازندران این ظرفیت را دارد که نهتنها سبد غذایی کشور را غنیتر کند، بلکه به بازیگری قدرتمند در بازارهای جهانی محصولات کشاورزی تبدیل شود.
