تیرنگ، رضا شریعتی:
شهر شیرگاه در شهرستان سوادکوه شمالی، با طبیعت سرسبز، رودهای خروشان و پیشینهای تاریخی، امروز به یکی از مقصدهای جذاب گردشگری در استان مازندران تبدیل شده است؛ منطقهای که با داشتن جنگلهای هیرکانی، پلهای تاریخی و آیینهای بومی، ظرفیت بالایی برای توسعه پایدار دارد.
استان مازندران با طبیعت منحصر به فرد و جغرافیای کوهستانیاش، همواره یکی از قطبهای گردشگری کشور بوده است. در میان شهرستانهای این استان، سوادکوه شمالی و بهویژه شهر شیرگاه، با ویژگیهای منحصربهفرد جغرافیایی، فرهنگی و تاریخی، بهعنوان مقصدی تازهنفس در حوزه گردشگری داخلی مطرح شده است.
شیرگاه، مرکز شهرستان سوادکوه شمالی، در دل رشتهکوههای البرز مرکزی جای گرفته و از شمال به قائمشهر، از جنوب به سوادکوه، از شرق به ساری و از غرب به بابل محدود میشود. این موقعیت جغرافیایی باعث شده تا شیرگاه به چهارراه ارتباطی شمال کشور تبدیل شود و توجه سرمایهگذاران گردشگری را نیز به خود جلب کند.
✓شهری میان پلها و رودها
یکی از مهمترین شاخصههای طبیعی و شهری شیرگاه، وجود رودخانههای پرآب و پلهای تاریخی است. دو رودخانهی مهم تلار و کسیلیان در دل شهر به هم میپیوندند و منظرهای دیدنی خلق میکنند. عبور این رودخانهها از میان جنگل و کوه، منجر به ساخت دهها پل تاریخی و مدرن در مسیر شده و شیرگاه را به «شهر پلها» مشهور کرده است.
پلهای قدیمی مانند پل شاهعباسی آبدنگسر، پل دختر (چالی) و پل شاهپور، یادگاری تاریهی هستند که همچنان پابرجا و قابل استفادهاند. این پلها نه تنها از نظر فنی و معماری قابل توجهاند، بلکه از دیدگاه میراث فرهنگی نیز ارزش حفظ دارند.
✓زیولا؛ محلهای تاریخی
در شیرگاه، محلهای به نام زیولا واقع شده که بافتی تاریخی و جمعیتی اصیل دارد. این محله، علاوه بر طبیعت جنگلی و کوهستانی، زادگاه چند شهید دوران دفاع مقدس است و بهعنوان یکی از پایگاههای مهم فرهنگی و مذهبی شهرستان شناخته میشود.
جنگل زیولا با درختانی متنوع، زیستگاه پرندگان بومی، پستانداران و خزندگان مختلف است. طبیعتگردان و گردشگران بومگرد از سالها پیش به این منطقه توجه نشان دادهاند و حالا با زیرساختهای در حال گسترش، زیولا میتواند به یک قطب بومگردی در شمال کشور تبدیل شود.
✓چهار فصل شیرگاه؛ همیشه دیدنی
شیرگاه و اطراف آن در تمام فصول سال زیبایی خاص خود را دارند. بهار و تابستان، جنگلهای سبز و آبشارهای پرآب را به نمایش میگذارند، پاییز هزاررنگ درختان را چون تابلوی نقاشی پیش چشم میکشاند و زمستان با برف سنگین و سکوت کوهستانی، منظرهای شاعرانه و آرامشبخش خلق میکند.
در کنار طبیعت، مناطق گردشگری چون آبشار گزو، سد لفور، روستای نارنجبن، دهکلان و جنگل پلنگدره سالانه میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی هستند. بسیاری از این مناطق هنوز ظرفیتهای استفادهنشده دارند و نیازمند زیرساختهای اقامتی و راههای دسترسی بهتری هستند.
✓فرهنگ تبری، هویت زنده منطقه
یکی از ویژگیهای خاص مردم سوادکوه شمالی، حفظ آیینهای سنتی بر اساس تقویم تبری است. ماههایی چون “فردینهما”، “تیرهما”، “شروینهما” و آیینهایی مانند تیرماه سیزدهشو، لالهشو، عیدماه (عید مردگان) و لالشو، هنوز هم با مشارکت گسترده مردم برگزار میشود.
این مراسمها نه تنها نماد پیوند مردم با گذشته فرهنگیشان است، بلکه فرصتی برای جذب گردشگران فرهنگی و پژوهشگران مردمشناسی نیز به شمار میرود. برنامهریزی برای ثبت این آیینها در فهرست میراث معنوی کشور میتواند گامی مؤثر در حفظ و معرفی این سنتها باشد.
✓ورزش، همبستگی و آیین شهدا
در کنار جشنها و آیینها، مردم شیرگاه به ویژه جوانان، در حوزه ورزش نیز فعال هستند. برگزاری جام شهدای رمضان و نوروز در زمینهای محلی، به خصوص در زیولا، یکی از بزرگترین رویدادهای اجتماعی این منطقه است. این رقابتها نه تنها فرصتی برای نشاط و همبستگی اجتماعی فراهم میکند، بلکه باعث حفظ یاد و نام شهدا نیز میشود.
✓چهرههای برجسته از خطه علم و دیانت
شیرگاه و سوادکوه شمالی، زادگاه علما و بزرگان دین و فرهنگ است. از جمله آنان میتوان به آیتاللهالعظمی صالحی مازندرانی، شهید آیتالله عبدالوهاب قاسمی و شهید آیتالله عباسعلی سلیمانی اشاره کرد. حضور این شخصیتها جایگاه مذهبی و فرهنگی این منطقه را در تراز ملی ارتقا داده است.
✓غذاهای بومی
سفر به شیرگاه بدون چشیدن طعم غذاهای محلی کامل نمیشود. غذاهایی چون کئیپلا، پشتزیک، تندیر نون، شیربرنج، کماج و شیرینیهایی چون بهار دونه، طعمی از سنت و اصالت مردم منطقه را به گردشگران هدیه میدهد.
اگرچه طبیعت و تاریخ سوادکوه شمالی چشم نواز است، اما مسئولان معتقد هستند که برای بهره برداری از این ظرفیت، زیرساختهای اساسی نیاز به بازنگری و توسعه دارند.
اولین فرماندار زن دولت چهاردهم در مازندران گفت: ۱۲ اداره شهرستان سوادکوه شمالی نمایندگی یا استیجاری هستند که باید تعیین تکلیف شوند.
جمیله قائیپاشا در گفت و گو با خبرنگار تیرنگ با بیان اینکه سوادکوه شمالی از طرفی محور اصلی تهران شمال و از طرفی هم محورهای فرعی دسترسی به مسیرهای بالادست است، گفت: مهمترین چالش شهرستان سوادکوه شمالی عدم اجرای پروژههایی است که در چند سال گذشته مصوب شد. این پروژهها یا نیمه تمام است یا شروع نشده است. این موضوع دلایل مختلف دارد که مهمترین دلیل آن مسائل اعتباری است.
وی با بیان اینکه شهرستان سوادکوه شمالی دوازده سال است که تشکیل شده است، افزود: این شهرستان با وجود اینکه نو پا و کم جمعیت است، گستردگی فضای مساحتی بیشتر از شهرستانهایی نظیر قائمشهر داشته و بالای ۴۸۸ کیلومتر مربع مساحت دارد.
قائیپاشا با بیان اینکه ۱۲ اداره ما یا نمایندگی بوده یا استیجاری هستند، افزود: یک سایت اداری از سال ۹۲ در نظر گرفته شده علیرغم پیگیریها یک میلیارد و ۷۰۰ میلیارد تومان تخصیص داده شده بود. خوشبختانه با پیگیریهای استاندار، نمایندگان مجلس و بنده امسال ۹ میلیارد تومان تخصیص داشته که مسکن و شهرسازی کار را شروع کرده است و جدول زمانی تعیین شده تا ادارات استقرار پیدا کند چون باور داریم اگر از لحاظ ساختار اداری شهر رشد پیدا کند، شهرستان توسعه مییابد.
قائیپاشا با بیان اینکه به دلیل راههای دسترسی درجه دو و سه طول مسیر زیاد است، گفت: در منطقه بالادست ما رانش زمین را داریم. علاوه بر ساخت راه راهداری باید تعریض داشته باشد چون یک طرف دره و یک طرف کوه است از آن طرف رانشی بودن برای تثبیت دیواره هزینه مضاعفی دارد. شهر پلها بین کوه و دره قرار دارد به همین دلیل دوستان راهداری باید در این زمینه نیز پلهای مقاوم بسازند و اعتباراتی در این زمینه در نظر بگیرند. اگرچه زحمات زیادی کشیدند اما کافی نیست پلها قدیمی است.
✓شهرداری درآمد پایدار ندارد
وی با بیان اینکه شهرداری شیرگاه از سال ۴۱ تأسیس شد، اظهار کرد: شهر فشرده است و در آمد پایدار ندارد. باید برنامهای برای برون رفت از این چالشها در نظر گرفته است مردم ما یک خیابان پنج کیلومتری رفت و برگشت دارند اگر این آسفالت شود احساس میکنند کار بزرگی شده است.
نخستین فرماندار زن مازندران با بیان اینکه بافت شهری ما از خیابان نامناسبی برخوردار است، افزود: طی مصوبات سال گذشته قرار شد چون محور دسترسی به بابلکنار و لفور از این مسیر داخل شهر میگذرد و محور درجه دو محسوب میشود راهداری مکلف باشد این فضا را بهسازی کند که تا این لحظه اتفاق خاصی نیفتاد.
✓سیل چالش شهرستان است
فرماندار سوادکوه شمالی با بیان اینکه سیل دیگر چالش شهرستان سوادکوه شمالی است، افزود: از طرفی سیلابها در سالهایی نظیر سال ۱۳۹۷ و۱۴۰۱ اتفاق افتاده است بسیاری از پلها را از بین برده از محل بحران پلی در حال ساخت است. آقای محمدی اداره کل بحران سه میلیارد تومان تخصیص اعتبار دادند. خدا را شکر پل شهموزی ما در بدبینانه ترین حالت هفته دولت به بهره برداری میرسد. همچنین پل شهرک سپاه هم در حال ساخت است این پل دو بخشی است و از جمله پلهایی است که اعتبارات چند صد میلیاردی میخواهد آن بخشی که مربوط به ساخت پل است خوب پیش میرود.
وی افزود: هدف از ساخت این پل این بود دو بخش شهر را به هم وصل کند و ترافیک محور شمال به تهران در شهرستانهای قائمشهر و بابل را بشکاند. در واقع با احداث این پل بخشی از خودروها به این مسیر هدایت میشدند. در این مسیر نوزده پلاک معارض وجود دارد که یک هزینه میلیاردی دارد و راه و شهرسازی باید اقدام کند خود پل از پیشرفت خوبی برخوردار است.
قائیپاشا با بیان اینکه در حوزه آب سه سد بزرگ زده شد و چند رودخانه با طول دوازده کیلومتر مسیرشان در سوادکوه شمالی میگذرد، افزود: در این شهرستان سد آیت الله صالحی مازندرانی در سال ۱۳۸۹ بهره برداری شد و آب شهرستانهای بابل، بابلسر و فریدونکنار را تأمین میکند اما خود مردم شهرستان سوادکوه شمالی از آن بهره نبرده بودند. طی دو تا سه سال مصوب شد مخزن ساخته شود تا مردم شیرگاه از آن بهره مند شوند.
وی افزود: مردم شیرگاه از گلاب دره آب میگیرند که مسیر آن کنار و حاشیه جاده بوده و رانشی است. چندین بار بر اساس رانشی که میشود آب قطع میشود ولی اگر از سمت سد آیت الله صالحی مازندرانی مخزن شهر شیرگاه تأمین شود خیلی مسیر ایمنی بوده که در دست اقدام است میطلبد اعتباراتی در این زمینه داشته باشیم. همچنین خط لوله داخل شیرگاه بیش از ۳۰ سال از عمرش میگذرد و باید تعویض شود.
✓سخن پایانی:
شهر شیرگاه و محله زیولا، با تکیه بر طبیعت کمنظیر، تاریخ کهن، فرهنگ بومی و مردمی مهماننواز، امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند نگاه ملی به توسعه زیرساختهای گردشگری است. اگر حمایتهای لازم صورت گیرد، این منطقه میتواند به یکی از مقاصد مهم اکوتوریسم و گردشگری فرهنگی ایران تبدیل شود.
