تیرنگ:
فرزندش به پاهایش چسبیده بود، اما او حوصلهاش را نداشت. انگار بهزور وبال گردنش کرده بودند. همان سالها که تازه با شوهرش از خراسان شمالی به مازندران آمده بود!
میگفت زور شوهرش که به طلبکارها نرسید، مازندران مقصدشان شد و _اکبر_ شوهرش به جان میلگردهای شمال افتاد. ۳۰ سال هم نداشت، اما موهایش رنگ باخته بودند؛ درست مثل خودش.
مهری ۱۸ ساله بود که شوهرش دادند تا باری از دوششان برداشته شود و او شد زن اکبر ۲۴ ساله. اینها را میگفت و آه از نهادش بلند میشد. با پسر ۸ سالهاش (حسن) در منازل مسکونی منطقه پشت راه آهن قائمشهر زندگی میکردند.
امار نشان می دهد که ظاهرا موازنه مهاجرتی در کشور بهم ریخته و به نظر میرسد الگوی مهاجرتی تغییر کرده است. برخی از شهرها خالی از جمعیت میشوند و در برخی شهرها سرریز جمعیتی صورت میگیرد. این میتواند نتیجه مهاجرت داخلی کنترل نشدهای باشد در این رابطه حدود ۸۰۰ هزار نفر طی دو سال اخیر به شمال کشور مهاجرت کردند و اگر سیل مهاجرت همین طور ادامه پیدا کند، شاهد مشکلاتی در شمال ایران و سهمخواهی غیربومیها از طبیعت این استانها خواهیم بود.
✓کارگران فصلی غیربومی به مازندران مهاجرت میکنند
محمد ربیعی کارگری پر تلاش اهل مازندران است که غمی به پهنای صورتش دارد و این مهاجرتها زندگیش را تحت تأثیر قرار داده است. او به خبرنگار تیرنگ میگوید که شش ماه است که بیکار است و قبلاً در یک شرکت تولیدی کار میکرد.
ربیعی ادامه میدهد: یکی از مهمترین مشکلاتی که این روزها کارگران مازندرانی با آن دست و پنجه نرم میکنند استفاده از نیروهای غیربومی است.
ربیعی با گلایه از اینکه کارگر دست همیشه پینه دَوِسه (دست کارگر همیشه پینه دارد)، میگوید: در فصل زراعی کارگران فصلی غیربومی به مازندران مهاجرت میکنند و این موضوع سبب میشود نان آنها آجر شود!
ربیعی با تاکید براینکه باید در عمل از تولید داخلی حمایت کرد تا کارگران بیکار نمانند، یکی از دلایل اصلی بیکاری خود و تعداد دیگری از کارگران را نداشتن بازار مناسب برای تولید داخلی میداند.
متأسفانه در اثر این مهاجرتها به شمال که بخشی از آن ناشی از تنش آبی است علاوه بر مشکلات اقتصادی برای کارگران بومی هماکنون بسیاری از عرصههای جنگلی، مزارع کشاورزی و باغهای استان با تغییر کاربری به منازل مسکونی کوچک و بزرگ مبدل شدهاند و در این شرایط مسؤولان کشور و مازندران هیچ طرح راهبردی برای مواجهه با «بحران مهاجرت ناشی از تغییرات اقلیمی» ندارند.
✓دولتها به دنبال راهی برای مدیریت و حل بحران خشکسالی و آب در کشور
در این باره پیش تر پروفسور علی یخکشی، پدر دانش محیط زیست ایران به خبرنگار تیرنگ گفته بود که دولتها به دنبال راهی برای مدیریت و حل بحران خشکسالی و بحران آب در کشور هستند اما در صورت ادامه روند خشکسالی، ازدیاد جمعیت در ایران و مصرف بی رویه آب، این بحرانها شدیدتر میشوند
وی ادامه داد: ممکن است در آینده نه چندان دور بسیاری از شهرهای ایران فاقد آب شوند و مردم آن مناطق به ویژه مردم فلات مرکزی ایران مجبور به مهاجرت شوند و اگر به استانهای دیگری که منابع آبی بیشتری را در اختیار دارند مهاجرت کنند قطعاً بحران شدید فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و کمبود منابع در این استانها به وجود میآید. باید دولت راهکارها و تمهیدات لازم را برای جلوگیری از تشدید این بحرانها انجام دهد.
او گفت: تغییرات آب و هوایی در طی سالها و به مرور و از زمانی که انسان دست به نابودی طبیعت زد، به وجود آمد. نابود کردن منابع طبیعی تجدیدپذیر مانند جنگل و مرتع اثرات سویی بر وضعیت آب و هوای یک منطقه گذاشته و تغییرات آب و هوایی نقش مهمی در بحران خشکسالی جهان گذاشت؛ در ایران نیز اثرات سو خشکسالی بیشتر مشاهده و احساس میشود چرا که سطح وسیعی از منابع طبیعی تجدیدپذیر کشور تخریب شده است. تا زمانی صاحبان صنایع تصمیم نگیرند که متعادل و درست رفتار کنند ما شاهد تغییرات آب و هوایی خواهیم بود.
✓ بر هم خوردن ترکیب اجتماعی
محمود مشفق، جمعیت شناس در این مورد گفت: جمعیت در حوزه دریای خزر در حال افزایش است. با توجه به تراکم بالای استانهای شمالی، این موضوع میتواند از نظر زیستمحیطی و اکولوژیک مسئلهساز شود.
این استاد دانشگاه گفت: موازنه مهاجرتی کشور در حال بهم خوردن است که به آن توجه نمیشود. الگوی مهاجرتی در کشور از «روستا به شهر»، به مهاجرت «شهر به شهر» و از شهرهای کوچک به مجموعههای شهری تغییر یافته است.
مشفق با اشاره به اینکه وقتی افراد مهاجرت کنند مبدا از نیروی کار ماهر و اثرگذار خالی میشود، میگوید: از موضوع مهاجرت داخلی دیگر نمیتوان غافل ماند زیرا با امنیت ملی کشور گره خورده است.
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران چهار نقطه ثقل مهاجرپذیری در کشور داریم. که مشفق درباره این چند نقطه مهاجر پذیر توضیح داد: اولین کانون جذب جمعیتی، تهران و البرز است. ضمن اینکه در مجموعه شهری تهران و البرز، کرج، پردیس، رباط کریم، شهریار و … از مقاصدی است که مهاجران انتخاب میکنند.
او ادامه میدهد: دومین کانون جذب جمعیتی استانهای قم، اصفهان و یزد و سومین کانون مهاجرتی مجموعه شهری مشهد(مشهد و شهرکهای اطراف) است. همچنین چهارمین کانون مهاجرپذیری استانهای شمالی گیلان و مازندران است.
این جمعیت شناس با اشاره به تاثیر سرریز شدن جمعیت در استانهای مهاجرپذیر توضیح داد: این نوع مهاجرت موجب ایجاد مشکلات اقتصادی و اجتماعی میشود. به طور مثال در بعد اقتصادی باعث افزایش قیمت زمین، مسکن و اجاره بها میشود. این اتفاق در استانهای شمالی هم می افتد.در بعد اجتماعی هم باعث افزایش آسیبهای اجتماعی، به هم خوردن ترکیب اجتماعی در منطقه مهاجرپذیر میشود.به هر شکل باید برای کنترل این اوضاع دلایل مهاجرت را در مبدا بررسی کرد و از مبدا آن را کنترل کرد و نباید آن را نادیده گرفت.
✓روند مهاجرت از دیگر استانهای کشور به مازندران در حال افزایش است
نماینده مردم بابل در مجلس شورای اسلامی گفت: با توجه به روند رو به افزایش مهاجرت از دیگر استانهای کشور به مازندران زیرساخت های این خطه از شمال در بخش های مختلف نیازمند توسعه است.
حسن حسن نتاج همزمان با بازدید از چند طرح نیمه تمام شهرستان بابل در جمع خبرنگاران اظهار کرد: آمارهای موجود نشان از روند افزایشی مهاجرت از استان های مختلف به این خطه از شمال دارد.
وی گفت: زیرساخت های این استان به خصوص شهرستان بابل که یکی از پرجمعیت ترین شهرهای شمالی کشور محسوب می شود در بخش های مختلف باید توسعه یابد.
نماینده مردم بابل با اشاره به این مطلب که چند روستا و بخش در این شهرستان با کمبود آب شرب مواجه هستند، اظهار کرد: شهرستانی که زیرساخت های موجود در حد پاسخگویی به شهروندان بومی خود نیست چگونه می تواند پاسخگوی انبوهی از مهاجران به این شهرستان باشد.
حسن نتاج افزود: بیشتر مسافرانی که از شهرهای مختلف به مازندران و بابل مسافرت و اسکان می یابند بازنشسته های بالای۶۰ سال سن هستند.
وی افزود: با توجه به گستره جغرافیایی و جمعیتی این شهرستان توسعه زیرساخت های بهداشت و درمان هم یکی از ضرورت های مهمی است که مد نظر قرار دارد.
نماینده مردم بابل در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: شهرستان بابل در حوزه فاضلاب شهری نسبت به شهرهای دیگر مازندران عقب ماندگی زیادی دارد که این امر باید توسعه یابد.
