تیرنگ نیوز سروش تقوی :جامعهشناسان، جمعيتشناسان و آینده پژوهان نسبت به آیندهای که برای ایران متصور هستند هشدار میدهند.
آنها میگویند در حال حاضر به سمت پیری و کاهش جمعیت پیش می رویم و از طرفی تعداد مرگ و میر با تعداد ولادت در برخی استانها با هم برابر نیست. ورود نرخ رشد جمعیت و شاخص باروری به فاز بحران، هشداری بوده که چند سالی است وزارت بهداشت آن را اعلام کرده است.
جمعیت یکی از سرمایههای اجتماعی و از مهمترین شاخصهای توسعه است، این شاخص اگر در جای درستی قرار نداشته باشد در آینده با کمبود نیروی کار و مشکلات دیگر روبرو خواهیم شد.
برخی بر این باور هستند که نبود امکانات کافی و مشکلات اقتصادی عامل در نفوذ شعار «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در میان مردم شده است و به همین دلیل مردم دیگر تمایلی به فرزند آوری ندارند.
سياستهاي وزارت بهداشت در دهه دوم انقلاب به بهانه شعار فرزند كمتر زندگي بهتر در حقيقت به سمت يك نسلكشي خاموش با بيش از هزاران سقط در روز با بهانههاي واهي علمي رفت و اكنون آثار وحشتناك آن را در خيابانها، معابر عمومي، پاركها و مساجد به صورت ظهور نسلي پير و فرسوده مشاهده ميكنيم.
رهبر معظم انقلاب که چشم بيدار امت هستند؛ نخستین كسي بودند که از يك دهه قبل زنگ بيدارباش را به صدا درآوردند و فرمودند:« جمعيت يكي از پرفايدهترين «ثروت»هاي يك كشور است. جمعيت براي اقتدار ملي، پويندگي و بالندگي كشور يك «فرصت» و امتياز است نه «تهديد !»
* در محاسبات جمعیتی اشتباه کردیم
دکتر علی کائیدی، که نماینده دورههای هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی بود و سابقه عضویت در کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی را داشت در این درباره و اهمیت موضوع جمعیت و بحرانی که امروز در آستانه آن قرار داریم، گفت: ما در محاسبات جمعیتی اشتباه کردیم و چالش امروز در رشد جمعیت در نتیجه کلاه گشادی است که سازمان بهداشت جهانی تحت عنوان برنامه بهداشتی بر سر ما گذاشت. به باور وی هر چند اجرای این برنامههای بهداشتی از مرگ و میر مادران و فرزندان نیز تا حد زیادی پیشگیری کرد اما از سوی دیگر سبب شد تا نیروی جوان فعال، پویا و نخبه ما کاهش یابد و با سونامی پیری مواجه شویم.
وی با اشاره به غلبه تک فرزندی در میان اکثریت مردم جامعه میافزاید: شما اگر از نظر اقتصادی به جمعیت خانوادههای متوسط به بالا دقت کنید متوجه میشوید در بالای شهر و خانوادههای پولدار غلبه با تکفرزندی است، بنابر این نمیتوان رشد پایین جمعیت و عدم تمایل خانوادهها به فرزندآوری را صرفاً با مسائل مادی و امکانات مرتبط دانست.
بنا به تصریح این نماینده سابق مجلس اصلیترین عامل این بحران تغییر سبک زندگی مردم ماست. کائیدی میافزاید: در سبک زندگی ایرانی- اسلامی زن در کانون خانواده و محور این نهاد بود اما در سبک زندگی جدید بانوان از محیط خانه بیرون کشیده شدهاند و همین مسئله بر میزان تمایل آنها به فرزندآوری تأثیر زیادی داشته است. به گونهای که بانوان شاغل ترجیح میدهند فرزند کمتری داشته باشند و این فرزندآوری را به تأخیر میاندازند. بنابه تأکید وی ۳۰ سال است ما روی چنین فرهنگی کار کردهایم و طبیعتاً اصلاح آن امری زمانبر و کاری سخت است.
* در استان گیلان نرخ مرگومیر بیشتر از ولادت شده است
عضو ستاد ملی جمعیت گفت: نرخ باروری ۲۶ کشور اسلامی بررسی شده است و ایران بیست و پنجمین کشور بهلحاظ پایینترین نرخ باروری است.
علی گودرزی در ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اظهار داشت: مقام معظم رهبری در تمامی موضوعاتی که سالهای اخیر صحبت داشتهاند بهقدری امیدوارانه بودهاند که بعضی از وقتها برای ما جای تعجب دارد در حالی که در خصوص مسئله جمعیت کاملاً بالعکس است و در کلیدواژههایی که در ده سال اخیر از مقام معظم رهبری شنیده شده بخشی از نگرانی ایشان در حوزه جمعیت است و علیرغم اینکه فضای امیدوارانه را درک نمیکنیم بخش نگرانی معظمله را از این بیانات دریافت میکنیم که یکی از این موارد کلیدواژه آینده هولناک جمعیتی است که از سوی رهبر معظم انقلاب بسیار شنیده شده است.
وی افزود: همچنین مقام معظم رهبری در آخرین جلسه با فعالان اقتصادی در حوزه جمعیت فرمودند “برای آیندهای که مشخص نیست وضعیت جمعیت چه خواهد شد از ظرفیت جوانی جمعیت کنونی برای تولید ثروت در کشور استفاده کنید”، بنابراین مسئله بهلحاظ سیاستگذاری جزو اولویتهای اصلی و فوریتهای جمهوری اسلامی است و بیش از 50 بار رهبر معظم انقلاب اسلامی در طول ده سال اخیر در خصوص این مسئله ایراد سخنرانی داشتند.
وی با هشدار نسبت به اینکه دو استان در سیاهچاله جمعیتی افتادهاند و نرخ زادوولد با نرخ مرگومیر برخی از استانها یکی شده است حتی در استان گیلان مقداری نرخ مرگومیر بیشتر شده است، اضافه کرد: امروز در کشور وضعیتی داریم که دههشصتیها از باروری خارج نشدهاند و میتوان از این ظرفیت برای خروج ار بحران جمعیتی استفاده کرد و یا پیری جمعیت را در بازه زمانی بیشتری تجربه کنیم و بهعبارتی مسئله ما زمانخریدن برای پیری جمعیت است تا بتوان بخشی از مشکل را برطرف کرد.
دبیر جایزه ملی جوانی جمعیت کشور تصریح کرد: براساس مطالعات استان مرکزی جزو استانهایی است که ذائقه فرزندخواهی هم ندارند، ذائقه فرزندخواهی با نرخ باروری متفاوت است برخی از استانها هستند که ذائقه فرزندخواهی خوب دارند اما نرخ باروری خوبی ندارند و برخی از استانها در هر دو مورد در وضعیت بدی قرار دارند و استان مرکزی جزو استانهایی است که بهلحاظ فرزندخواهی بهویژه ذائقه فرزند بیشتر در وضعیت پایین قرار دارد، استان مرکزی در تمام شاخصها رتبه 29، 30 و 31 و در قعر شاخصها قرار دارد و پایینترین نرخ را استان مرکزی به خود اختصاص داده است که باید این مسئله حل شود.
* بحران جمعیتی با هیچ بحرانی در کشور قابل قیاس نیست
در همین باره دکتر نورصالحی، که سابقه سرپرستی معاونت بهداشتی و جانشین قرارگاه تعالی سلامت و جوانی جمعیت گیلان را در کارنامه داشت است تنها راه نجات از افتادن در چاله جمعیتی، پیشگیری است و افزود: بحران جمعیتی با هیچ بحرانی در کشور قابل قیاس نیست و تنها راه برون رفت گیلان از چاله جمعیتی این است که ما تا سال ۱۴۰۵ قدرت باروری در گیلان را به ۲/۵درصد برسانیم.
وی در ادامه گفت: زنگ خطر پیری جمعیت در کشور به صدا درآمده و نرخ رشد جمعیت در کشور در حال کاهش است.
نورصالحی، با اشاره به نقش رسانه برای حل این معضل گفت: دغدغهی فرزند آوری تحت الشعاع دغدغهی مالی قرار گرفته است و ما از رسانه ها انتظار داریم برای اجرای موفق طرح جوانی جمعیت، نسبت به دستگاههای متولی مطالبه گر باشند.
نورصالحی افزود: دراین مسأله چند اختلاف مهم بین ما و اروپا هست. اروپاییها طی ۳۰۰ سال پیر شدند، یعنی با شیب آرام این اتفاق افتاد که باعث شد جامعه اروپا خودش را با این روند تدریجی تغییرات تطبیق دهد.اما ما طی ۳۰ سال پیر شده ایم، که به آن چاله جمعیتی یا سیاه چاله جمعیتی می گویند.
وی گفت: متاسفانه ما در حالی پیر میشویم که کشورهای اطرافمان جوان میمانند و این از نظر امنیتی بسیار مهم است.
نورصالحی ضمن تشریح مقوله جمعیت و اهمیت موضوع جمعیتشناسی گفت: یکی از مهمترین موضوعات عصر حاضر در ساختارهای مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مسأله کاهش فرزندآوری و درنتیجهی آن کاهش رشد جمعیت است که پیامدهای فاجعه باری برای کشور به همراه خواهد داشت.
وی با تاکید بر این که در کشور نه تنها با کاهش جمعیت مواجهایم، بلکه با پیری جمعیت نیز روبرو هستیم، به مسأله مهاجرت سالمندان به گیلان اشاره کرد و گفت: مساله مهاجرت سالمندان به گیلان، جزو موضوعاتی است که باید کارشناسان حساسیت زیادی روی آن داشته باشند، تا بتوانیم طی چند سال آینده با تغییر سیاستهای جمعیتی و برنامهریزیهای مؤثر و کارآمد از این بحران عبور کنیم.
اگرچه در این باره قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت بر اساس اصل هشتاد و پنجم قانون اساسی، در یک کمیسیون مشترک بررسی شد و پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت ۷ سال، در دهم آبان ۱۴۰۰ به تأیید شورای نگهبان رسید و همچنین در دی ماه سال گذشته به دولت سیزدهم ابلاغ شد اما برای نتیجه بخش بودن این قانون باید اقدامات بیشتری صورت پذیرد تا شاهد آسیب کمتر در این بخش به کشور باشیم.
