تیرنگ:
علیرضا پورعلم : مازندران استانی زیبا است و اگر در آن شاهد رها کردن زباله توسط برخی مسافران نباشیم زیبا خواهد ماند.
با پایان تعطیلات نوروزی، مازندران که میزبان میلیونها گردشگر از سراسر کشور بود، حالا با چهرهای دیگر نمایان میشود؛ طبیعتی که از زباله پوشیده شده، جادههایی که هنوز از ازدحام خودروها نفس تازه نکردهاند و مردمی که خسته از بیتوجهی مسافران هستند.
استاد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل هشدار داد: گردشگران زبالهها را رها میکنند و میروند، اما مازندران با سوءمدیریت و کمبود بودجه درگیر است
«عابسی»، دانشیار دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، در گفتوگویی از بحران مدیریت پسماند در مازندران به عنوان یک چالش ملی یاد کرد و گفت: مازندران، بهویژه شهرهای غربی مانند چالوس، متل قو و رامسر، نخستین مقصد گردشگری ایرانیان است، اما این حجم از گردشگر، بار مشکلات زیستمحیطی و مدیریتی سنگینی را بر دوش استان گذاشته است.
عابسی با اشاره به افزایش چشمگیر حجم پسماند در ایام تعطیلات گفت: در برخی شهرهای شمالی، میزان زباله در آخر هفتهها و تعطیلات نوروز به ۱.۵ تا ۲ برابر حد معمول میرسد. در شهرهای کوچکتر که میزبان جمعیتی بیشتر از ساکنان خود هستند، این رقم حتی بیش از دو برابر میشود.
وی افزود: متأسفانه گردشگران زبالهها را رها میکنند و میروند، اما جمعآوری این پسماندها در جغرافیای سخت مازندران و با وجود سوءمدیریتها، کاری دشوار است.
عابسی با انتقاد از بیتوجهی دولت به این معضل گفت: هر بار که از مسئولان ملی درخواست بودجه و مدیریت یکپارچه برای پسماند مازندران میشود، پاسخ این است: «با امکانات و بودجه خودتان مشکل را حل کنید!» درحالیکه مازندران تنها متعلق به مردم این استان نیست، بلکه یک مقصد ملی است که گردشگران از سراسر ایران و حتی از خارج از کشور به آن سفر میکنند.
این استاد و پژوهشگر محیط زیست دانشگاه نوشیروانی بابل ادامه داد: متأسفانه گاه و بیگاه بودجههایی تزریق میشود، اما در چرخه فساد اداری گم میشود. وزارت کشور نیز نقش مؤثری در حل این بحران ندارد و نتیجه این بیتدبیری، وضعیت اسفبار فعلی است.
* زبالههای ویژه گردشگران و نبود صنایع بازیافت
عابسی با اشاره به نوع خاص زبالههای تولیدشده توسط گردشگران هشدار داد: گردشگران حجم زیادی از قوطیهای فلزی، شیشه و پلاستیک تولید میکنند، اما صنایع بازیافت در مازندران بسیار محدود است. تنها بخشی از پلاستیکها در جویبار بازیافت میشود، اما فلزات و شیشه باید به استانهایی مانند قزوین، اصفهان و البرز منتقل شوند که هزینههای حملونقل را افزایش میدهد.
*راهکارهای بلاتکلیف؛ از زبالهسوز تا انتقال زباله به گلستان
عابسی به برخی پیشنهادهای مطرحشده برای حل بحران پسماند از جمله انتقال زباله از غرب مازندران به بیابانهای استان گلستان از طریق خط آهن و دفن ایمن، احداث زبالهسوزها و لندفیلهای بهداشتی، تفکیک زباله از مبدأ اشاره کرد و از اجرا نشدن آنها انتقاد کرد.
وی تصریح کرد: متأسفانه این طرحها روی کاغذ باقی ماندهاند، زیرا هر راه حل درستی نیازمند مدیران توانمند و شفاف است
*هشدار درباره شیرابه و آلودگی منابع آب و خاک
عابسی با اشاره به خطرات شیرابههای زباله، هشدار داد: تأثیرات مخرب شیرابه بر آب و خاک بارها مورد تأکید قرار گرفته، اما هنوز اقدامی جدی صورت نگرفته است. باید برای مدیریت پسماند در استانهای گردشگرپذیر مانند مازندران برنامهریزی ملی شود، در غیر این صورت، بحران کنونی روزبهروز وخیمتر خواهد شد.
اکبری، مسافری از تهران، که همراه خانوادهاش از 29 اسفند در مازندران اقامت داشته، با لبخندی خسته از شلوغی سفر میگوید: “مازندران واقعا بهشت ایران است، اما این حجم از شلوغی واقعا اذیتکننده بود. ما برای تفریح آمدهایم، ولی خیلی از جاهایی که انتظار داشتیم تمیز باشد، پر از زباله است. مثلا دیروز در جواهرده، کنار جاده پر از بطریهای پلاستیکی و پوست تخمه بود. بعضی مسافران واقعا بیملاحظهاند. متأسفانه آدم حس میکند هر سال اوضاع بدتر میشود.”
او درحالیکه بچههایش را صدا میزند که زبالههایشان را جمع کنند، ادامه میدهد: “وقتی از تهران راه میافتیم، برای مازندران هزار و یک خاطره خوب در ذهن داریم، اما وقتی برمیگردیم، بخشی از این خاطرات با دیدن زبالههای رهاشده در طبیعت خراب میشود. به نظرم اینجا باید نظارت بیشتر باشد. مثلا در بعضی کشورها، جریمه سنگینی برای ریختن زباله وجود دارد، ولی اینجا، هیچکس تذکری هم نمیدهد.”
حسین ایزدی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری مازندران، در گفتوگویی که تسنیم آن را منتشر کرد از حجم بالای سفرهای نوروزی به این استان خبر داد و گفت: “از 25 اسفند 1403 تا پایان تعطیلات فروردین 1404، حدود 14 میلیون نفر به مازندران سفر کردهاند.”
به گفته او، این حجم گسترده از گردشگران نشان از محبوبیت مازندران دارد، اما در کنار آن، چالشهایی نیز برای مدیریت سفرها و حفاظت از طبیعت ایجاد کرده است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان به دیگر ابعاد سفرهای نوروزی نیز پرداخت و بیان کرد: بنا بر آمارها بیش از 1200 گردشگر از روستاهای مازندران دیدن کردهاند و بیشتر از 22 هزار نفر نیز از نمایشگاههای صنایعدستی و سوغات بازدید داشتهاند. در مجموع، حدود 180 هزار بازدید از این نمایشگاهها ثبت شده و میزان فروش آنها رضایت بخش بود.
ایزدی درباره وضعیت اقامت گردشگران افزود: گردشگری روستایی و اقامتهای بومگردی جایگاه ویژهای میان مسافران پیدا کرده است.
مدیرکل میراث فرهنگی مازندران همچنین از تشدید نظارت بر مراکز اقامتی، پذیرایی و گردشگری خبر داد و گفت: “تاکنون بیش از 41 هزار مورد بازرسی انجام شده است تا کیفیت خدمات به گردشگران در سطح مطلوب باقی بماند.”
ایزدی در پایان با اشاره به چالشهای پیشآمده در کنار این حجم از مسافران، اظهار داشت: “حضور میلیونها گردشگر در مازندران، علاوه بر رونق اقتصادی، مشکلاتی همچون انباشت زباله، افزایش فشار بر منابع طبیعی و ترافیک جادهای را نیز به همراه دارد. مدیریت این مسائل نیازمند همکاری مشترک مردم، مسافران و دستگاههای اجرایی است تا بتوانیم بدون آسیب به طبیعت، میزبانان شایستهای برای گردشگران باشیم.”
