سایه شوم گیاه بی رحم سنبل آبی بر سر آب‌بندان‌ها
سایه شوم گیاه بی رحم سنبل آبی بر سر آب‌بندان‌ها
سنبل آبی یکی از خطرناک‌ترین گیاهان آبزی مهاجم در جهان است که در سال‌های اخیر به معضل بزرگی برای منابع آبی، به‌ویژه در شمال کشور و شهر بابل تبدیل شده است.

 

 

تیرنگ:

سنبل آبی یکی از خطرناک‌ترین گیاهان آبزی مهاجم در جهان است که در سال‌های اخیر به معضل بزرگی برای منابع آبی، به‌ویژه در شمال کشور و شهر بابل تبدیل شده است. این گیاه که بومی آمریکای جنوبی است، به‌دلیل رشد سریع و پوشش وسیع سطح آب، آسیب‌های جدی به اکوسیستم‌های آبی، کشاورزی و منابع آب وارد می‌کند.

✓وضعیت سنبل آبی در بابل

در شهرستان بابل، که به دلیل وجود رودخانه‌های متعدد و منابع آبی غنی، یکی از قطب‌های کشاورزی استان مازندران محسوب می‌شود، گسترش سنبل آبی به مشکلی جدی بدل شده است. طی چند سال اخیر، گزارش‌های متعددی از رشد فزاینده این گیاه و آسیب‌های آن به کشاورزی، آبزیان و گردشگری منتشر شده است.

✓پیامدهای گسترش سنبل آبی در بابل

۱. اختلال در کشاورزی: این گیاه با انسداد کانال‌های آبیاری و کاهش دبی آب، باعث بروز مشکلات فراوان برای کشاورزان بومی شده است.

۲. آسیب به منابع آب: سنبل آبی با مصرف زیاد اکسیژن و افزایش تبخیر سطحی، کیفیت آب را کاهش داده و موجب مرگ ماهیان و سایر آبزیان می‌شود.

۳. خطرات بهداشتی: این گیاه محیطی مناسب برای تکثیر حشرات ناقل بیماری مانند پشه‌ها ایجاد می‌کند.

4. آسیب به زیبایی محیط و گردشگری: با پوشاندن سطح آب، از زیبایی طبیعی رودخانه‌ها و تالاب‌ها می‌کاهد و مانع فعالیت‌های گردشگری می‌شود.

✓علل گسترش سنبل آبی در بابل

-نبود مدیریت یکپارچه منابع آبی

-رهاسازی عمدی یا سهوی این گیاه در رودخانه‌ها توسط افراد ناآگاه

-گرمای هوا و رطوبت بالا که شرایط مناسبی برای رشد این گیاه ایجاد می‌کند

✓اقدامات انجام‌شده و راهکارهای پیشنهادی

تا کنون برخی اقدامات نظیر جمع‌آوری دستی یا مکانیکی سنبل آبی از سطح آب انجام شده اما به دلیل رشد سریع آن، این روش‌ها کافی نبوده است.

✓واگذاری آب بندان روستای آغوزبن بابل به بخش خصوصی

رئیس اداره محیط زیست بابل اظهار کرد: بر اساس آخرین جلسه ساماندهی سنبل آبی برای آب بندان ۴۰ هکتاری روستای آغوزبن بابل که در فرمانداری برگزار شد پاکسازی این گیاه تهاجمی از ۲۵ تیرماه جاری در دستور کار قرار گرفت.

ناصر کیایی گفت: این گیاه تهاجمی سالها برای اهالی روستا و آب بندان آغوزبن مشکل آفرین شد که امیدواریم با پاکسازی سنبل آبی این مشکل برطرف و ریشه کن شود تا در دیگر آب خوانهای استان گسترش نیابد.

وی با اشاره به این مطلب که به احتمال زیاد این آب بندان به بخش خصوصی واگذار می شود، اظهار کرد: البته اهالی روستای آغوزبن بابل هم می توانند با تشکیل یک تعاونی به عنوان بخش خصوصی این آب بندان را در اختیار بگیرند.

کیایی گفت: اهمیت آب بندانها برای تقویت سفره های زیر زمینی بر کسی پوشیده نیست و در حال حاضر برخی ها برای بهره مندی از این ظرفیت در حال ساخت آب بندانهای مصنوعی هستند.

وی با اشاره به این مطلب که واگذاری آب بندان به بخش خصوصی دلیلی برای نادیده گرفتن ظرفیت های برجسته و کارکردهای آب بندان ۴۰ هکتاری آغوزبن بابل نخواهد بود، ادامه داد: فرود پرندگان مهاجر یکی دیگر از فواید این آب بندان است که محیط زیست همزمان به واگذاری بخش خصوصی با حساسیت این زیستگاه را مد نظر دارد.

این مقام مسوول افزود: واگذاری آب بندان روستای آغوزبن بابل به بخش خصوصی نباید تهدیدی برای این زیستگاه پرندگان و آبزیان موجود در آب خوان شود و این موضوع با حساسیت دنبال می شود.

رئیس محیط زیست بابل تصریح کرد: سرعت تکثیر این گیاه تهاجمی بسیار زیاد است و در کوتاه ترین زمان ممکن گستره وسیعی از یک آب خوان را در سیطره خود در می آورد.

✓گسترش گیاه مهاجم سنبل آبی در آببندان حیدر کلای بابل متوقف شد

رئیس اداره مدیریت بحران سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران گفت: گسترش گیاه مهاجم سنبل آبی در آببندان حیدر کلای بابل متوقف شده است.

محمد بهرامیان در حاشیه بازدید از آب‌بندان حیدرکلای مازندران در پی گزارش‌های مربوط به گیاه مهاجم سنبل آبی با بیان اینکه بررسی‌ها نشان داد که با اقدامات به‌موقع، گسترش این گیاه کنترل شده است، اظهار داشت: این بازدید در پی گزارش‌های دریافتی از گسترش گیاه مهاجم سنبل آبی به این آب‌بندان صورت گرفت. خوشبختانه با انجام اقدامات به‌موقع، فعلاً گسترش این گیاه مهاجم کنترل شده است.

وی افزود: آب‌بندان حیدرکلای سه قطعه‌ای در سطح ۴۵ هکتار واقع شده است که متأسفانه به‌صورت لکه‌ای درگیر گیاه مهاجم سنبل آبی شده بود. با مدیریت سریع سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری، این گیاهان جمع‌آوری شدند و در زمان بازدید هیچ موردی مشاهده نشد.

بهرامیان با اشاره به ویژگی‌های گیاه سنبل آبی گفت: این گیاه بومی آمازون بوده و ماندگاری ۲۰ تا ۳۰ ساله دارد. ریزوم آن در محیط باعث گردیده تا تهدیدی جدی برای محیط زیست به شمار آید. سنبل آبی برخلاف ظاهر فریبنده و زیبایی که دارد، سمی و سرطان‌زا بوده و قدرت بالایی در پالایش محیط اطراف خود دارد.

وی گفت: این گیاه قادر است فلزات سنگین مانند جیوه و سرب را که از طریق فاضلاب کارخانه‌های صنعتی وارد آب‌ها می‌شوند، به خود جذب کند. از طرفی، به دلیل شدت تبخیر و تعرق بالا، هدررفت آب را تا ۱۳ برابر افزایش می‌دهد.

برای مهار سنبل آبی لازم است تا اقدامات زیر انجام شود:

-ایجاد تیم‌های تخصصی برای پایش مستمر مناطق آلوده

-استفاده از روش‌های زیستی برای کنترل رشد این گیاه

-آموزش و آگاه‌سازی عمومی مردم در خصوص آسیب‌های این گیاه و نحوه مقابله با آن

-همکاری بین دستگاه‌های دولتی، شهرداری، جهاد کشاورزی و محیط زیست

✓سخن پایانی

گسترش سنبل آبی در بابل یک تهدید جدی برای منابع طبیعی و اقتصاد منطقه است. مقابله با این بحران نیازمند عزم جدی، مدیریت علمی و همکاری همگانی است. در غیر این‌صورت، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به محیط زیست، کشاورزی و بهداشت این منطقه وارد خواهد شد.