تیرنگ :
در دل روستاهای سبز و نمناک مازندران، جایی که زمانی صدای خنده نوهها و عطر چای بود، امروز سکوت سنگینی خانه کرده است. سالمندانی که سالها زمین کشاورزی را آباد کردند و نسلها را پرورش دادند، حالا در تنهایی و سکوت به غروب زندگی خود نزدیک میشوند. اینجا نه شهرهای شلوغ تهران و مشهد است، نه آپارتمانهای مرتفع؛ بلکه خانههایی در شیب کوه و دامنه جنگل که دیگر کمتر کسی در آنها رفتوآمد میکند.
✓تنهایی در سایه مهاجرت
طی سالهای اخیر، پدیده مهاجرت از روستا به شهر، بهویژه از مناطق کوهستانی مازندران به تهران، ساری، بابل و حتی کشورهای خارجی، باعث شده تا بسیاری از سالمندان تنها بمانند. فرزندان به دنبال تحصیل و کار، خانه پدری را ترک کردهاند و والدین کهنسال با خاطرهها ماندهاند.
خانم طاهره قربانی، ۸۲ ساله و اهل شیرگاه، میگوید:
«سه تا بچهم هر کدوم یه جای ایران هستند. ماهی یه بار زنگ میزنند. خودم گاز روشن میکنم، نون میپزم، داروهای خودم را میگیرم.»
✓پژوهشها چه میگویند؟
بر اساس آمارهای رسمی، مازندران یکی از استانهایی است که نسبت بالایی از جمعیت سالمند را دارد. اما این آمارها، چیزی از واقعیتهای خاموش در دل خانههای روستایی و شهری نمیگویند.
مهدی رضایی، فعال اجتماعی میگوید:«تنهایی سالمندان فقط یک واقعیت تلخ نیست؛ یک سوژه انسانی قدرتمند است. قصههای واقعی مادران و پدرانی که در دل طبیعت تنها ماندهاند، قابلیت تبدیل به مستندهای تأثیرگذار دارند. اما حمایت مالی و رسانهای از این سوژهها بسیار کم است.»
✓مستندسازی بهمثابه مسئولیت اجتماعی
مستندهای اجتماعی میتوانند زبان کسانی باشند که شنیده نمیشوند. سالمندانی که فرصت بازگویی ندارند، میتوانند از لنز دوربین، دیده و درک شوند. تصویر واقعی از زندگی سالمندان در روستاهای ارتفاعات کیاسر، دودانگه، بلده یا جنترودبار، میتواند زنگ خطری برای سیاستگذاران باشد.
✓لزوم ورود نهادها
کارشناسان پیشنهاد میکنند که سازمانهای فرهنگی همچون حوزه هنری، صدا و سیمای مرکز مازندران و اداره کل ارشاد، با همکاری مستندسازان بومی، پروژههای تصویری از وضعیت سالمندان تنها تعریف و حمایت کنند.
منفرد، جامعهشناس ، میگوید:«تنهایی سالمند در فرهنگ ما ایرانیها پذیرفتنی نیست. اما امروز این اتفاق در حال رخ دادن است. اگر نهادها با کمک هنر و رسانه وارد میدان شوند، شاید بتوانیم بخشی از این روند را متوقف کنیم.»
