تیرنگ:
استان مازندران به دلیل موقعیت ویژه زمینساختی خود در حاشیه جنوبی دریای کاسپین و مجاورت با رشتهکوههای البرز، یکی از لرزهخیزترین مناطق کشور به شمار میرود. وجود گسلهای فعال و مهمی همچون گسل شمال البرز، گسل کاسپین (مازندران)، مشا، لار، لاریجان و بلده، این استان را در معرض خطر جدی زمینلرزههای مخرب قرار داده است. بررسیهای زمینشناسی و لرزهشناسی نشان میدهد که این گسلها دارای نرخ لغزش قابل توجهی بوده و توان لرزهزایی بالایی دارند؛ بهگونهای که در برخی نواحی، پتانسیل وقوع زلزلههایی با بزرگای بیش از ۷ نیز محتمل است.
تاریخ لرزهخیزی مازندران، از زمینلرزههای مخرب تا زمینلرزههای خفیفتر سالهای اخیر، گواه روشنی بر فعال بودن این پهنه است. افزون بر خسارات مستقیم زلزله، مخاطرات ثانویهای مانند زمینلغزش، بهویژه در مناطق کوهستانی و مسیرهای ارتباطی مهم، میتواند تلفات و آسیبها را تشدید کند. از این رو، شناخت دقیق گسلهای فعال، تحلیل خطر زمینلرزه و توجه به مدیریت بحران و ایمنی ساختوساز، ضرورتی انکارناپذیر برای توسعه پایدار و حفظ جان و مال ساکنان این استان به شمار میآید.
✓ مازندران، در زمره استانهای پرخطر کشور است
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران گفت: استان مازندران به دلیل موقعیت جغرافیایی، وجود گسلهای فعال و تنوع و تکرارپذیری مخاطرات طبیعی، در زمره استانهای پرخطر کشور قرار دارد.
حسینعلی محمدی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره جانباختگان زلزله پنجم دیماه سال ۱۳۸۲ بم، اظهار کرد: زلزلهای به بزرگی ۶.۶ ریشتر در ساعت ۵:۲۶ دقیقه و ۲۶ ثانیه بامداد و در عمق ۸ کیلومتری زمین، در فاصله حدود چهار کیلومتری شهر بم رخ داد که بر اساس آمار رسمی، نزدیک به ۳۴ هزار نفر جان خود را از دست دادند و بین ۱۴ تا ۲۰ هزار نفر مصدوم شدند.
وی افزود: این زلزله جمعیت ۱۱۰ هزار نفری شهر بم و همچنین شهرهای اطراف از جمله بروات، فهرج، ریگان و بیش از ۲۵۰ روستای پیرامونی را درگیر کرد و یکی از تلخترین و گستردهترین حوادث طبیعی کشور را رقم زد که پس از آن، سازمان مدیریت بحران کشور بهصورت ساختارمند شکل گرفت.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران با اشاره به نامگذاری پنجم دیماه در تقویم ملی به عنوان روز ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی، تصریح کرد: هدف از این نامگذاری، افزایش سطح آگاهی عمومی، توجه به مقوله پیشگیری، آمادگی پیش از بحران، پاسخ بهموقع و بازسازی و بازتوانی پس از وقوع حوادث است.
محمدی با بیان اینکه استان مازندران به واسطه شرایط جغرافیایی و طبیعی، از حیث تنوع، تکرارپذیری و گستردگی حوادث، در صدر استانهای پرمخاطره کشور قرار دارد، خاطرنشان کرد: استان مازندران هم در حوزه مخاطرات زمینشناختی و هم در حوزه مخاطرات جوی با تهدیدهای جدی مواجه است و این شرایط، برنامهریزی دقیق و اقدام مستمر را ضروری میسازد.
وی با اشاره به وجود گسلهای فعال خزر و البرز در استان، بر لزوم توجه جدی به ایمنی ساختوسازها تأکید کرد و گفت: رعایت ضوابط فنی، کنترل کیفیت ساختمانها و مقاومسازی سازهها باید هم از سوی دستگاههای مسئول و هم از سوی شهروندان بهطور جدی دنبال شود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران با یادآوری زلزلههای تاریخی استان اظهار کرد: زلزله سال ۱۳۳۶ منطقه سنگآمل که منجر به جانباختن حدود ۲ هزار نفر شد و زلزله سال ۱۳۴۱ فریم ساری با بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ قربانی بر اساس آمار رسمی، نشان میدهد که مازندران در طول تاریخ همواره در معرض خطر زلزله قرار داشته است.
محمدی با تأکید بر نقش آموزش و آمادگی عمومی افزود: دستیابی به جامعهای ایمن در برابر زلزله، نیازمند همکاری همزمان حاکمیت، دستگاههای اجرایی و مشارکت مردم است و نهادهایی مانند جمعیت هلال احمر نقش مهمی در آموزش و افزایش تابآوری اجتماعی ایفا میکنند.
✓ سخن پایانی
بررسی گسلهای لرزهخیز استان مازندران نشان میدهد که این منطقه از نظر زمینساختی در یکی از حساسترین پهنههای لرزهای ایران قرار دارد. نتایج مطالعات ارائهشده توسط پژوهشگران، بهویژه در خصوص گسل شمال البرز و گسل کاسپین، نشان میدهد که مناطق مرکزی و غربی استان، علاوه بر لرزش شدید زمین، در معرض زمینلغزشهای گسترده پس از زلزله نیز قرار دارند که میتواند زیرساختها، جادهها و سکونتگاههای انسانی را با تهدید جدی مواجه سازد.
در چنین شرایطی، تمرکز صرف بر واکنش پس از بحران کافی نیست و رویکرد پیشگیرانه، شامل مقاومسازی ساختمانها، رعایت ضوابط فنی ساختوساز، پایش مداوم گسلها و ارتقای آگاهی عمومی، باید در اولویت برنامهریزیهای استانی قرار گیرد. همکاری نهادهای اجرایی، مراکز علمی و مشارکت فعال مردم، نقش کلیدی در افزایش تابآوری جامعه در برابر زلزله دارد. تنها با ترکیب دانش علمی، مدیریت کارآمد و فرهنگ ایمنی میتوان از تکرار فجایع انسانی و اقتصادی در این استان پرخطر جلوگیری کرد.
