رضا شریعتی، خبرنگار
اقتصاد مازندران به طور سنتی بر کشاورزی استوار بوده و مرکبات، به ویژه پرتقال و نارنگی، شاهرگ حیاتی این اقتصاد منطقهای محسوب میشوند. با این حال، این صنعت حیاتی امروز زیر سایه سنگین تغییرات اقلیمی قرار گرفته است. افزایش نوسانات دمایی، بروز موجهای گرمای شدید غیرمنتظره و تغییر در الگوهای بارش، تهدیدی جدی برای باغات مرکبات این استان به شمار میآیند.
یکی از بارزترین اثرات، تغییر الگوهای رطوبتی است که شرایط را برای شیوع آفات و بیماریهای قارچی که پیشتر کنترلشده بودند، مساعدتر کرده است. این بینظمیها نه تنها میزان تولید را کاهش میدهد، بلکه کیفیت محصول نهایی را نیز تحت تأثیر قرار داده و کشاورزان را با عدم قطعیت درآمدی مواجه میسازد. دلالها و واسطهها از این بیثباتی بهره برده و فشار قیمتی بیشتری بر تولیدکننده وارد میکنند، در حالی که مصرفکننده نهایی نیز شاهد افزایش قیمتها است.
✓راهکارها برای تابآوری:
مقابله با این بحران نیازمند یک رویکرد چندوجهی و علمی است. نخست، تنوعبخشی به ارقام ضروری است. کشاورزان باید تشویق شوند تا ارقام مقاومتر به تنشهای اقلیمی را جایگزین ارقامی کنند که آسیبپذیر تر هستند.
دوم، مدیریت هوشمند منابع آب حیاتی است. استفاده از سیستمهای آبیاری قطرهای تحت نظارت حسگرهای رطوبتی و سامانههای پیشبینی آب و هوا میتواند مصرف بهینه آب و کاهش تنشهای ناشی از خشکسالی را تضمین کند.
سوم، ترویج دانش فنی نوین در بین کشاورزان برای مدیریت آفات مقاومتی و همچنین توسعه گلخانههای کنترلشده کوچک (به ویژه برای نهالستانها و گلدهی اولیه) باید در اولویت قرار گیرد.
در نهایت، دولت و نهادهای حمایتی باید با ایجاد بیمههای جامع کشاورزی که پوشش مناسبی برای خسارات ناشی از بلایای غیرقابل پیشبینی اقلیمی فراهم کنند، ریسکپذیری کشاورز را کاهش داده و ثبات اقتصادی را به این بخش استراتژیک بازگردانند. تنها با پذیرش واقعیت تغییرات اقلیمی و بهکارگیری راهکارهای علمی میتوان اقتصاد مرکبات مازندران در سایه تغییرات اقلیمی را مدیریت کرد.
