تیرنگ، سرویس اجتماعی:
در استان مازندران، پدیده دستفروشی به یکی از ویژگیهای بارز فضای شهری تبدیل شده است. در شهرهایی مانند قائمشهر، ساری، بابل و آمل، تنکابن و…، دستفروشان بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره شهروندان شدهاند. این حضور پررنگ، هرچند به معیشت بسیاری از افراد کمک میکند، اما چالشهایی نیز برای مدیریت شهری و نظم عمومی به همراه دارد.
✓دلایل گسترش دستفروشی در مازندران
عوامل متعددی در افزایش دستفروشی در مازندران نقش دارند. نرخ بالای بیکاری، نبود فرصتهای شغلی پایدار، مهاجرتهای روستایی به شهری و فشارهای اقتصادی از جمله این عوامل هستند. بسیاری از دستفروشان، بهویژه زنان، به دلیل نبود حمایتهای اجتماعی و اقتصادی، به این شغل روی آوردهاند. برخی نیز به دلیل ورشکستگی یا عدم توانایی در تأمین هزینههای بالای اجاره مغازه، به دستفروشی بهعنوان راهی برای تأمین معیشت نگاه میکنند.
✓تأثیرات مثبت و منفی دستفروشی
دستفروشی از یک سو به اقشار کمدرآمد امکان کسب درآمد میدهد و از سوی دیگر، با ارائه کالاهای ارزانقیمت، نیازهای برخی از شهروندان را برطرف میکند. اما این پدیده مشکلاتی نیز به همراه دارد. اشغال پیادهروها، ایجاد سد معبر، رقابت ناعادلانه با کسبوکارهای رسمی و کاهش زیبایی شهری از جمله این مشکلات هستند. علاوه بر این، نبود نظارت بر کیفیت کالاهای عرضهشده میتواند سلامت مصرفکنندگان را تهدید کند.
مدیریت شهری در مازندران با چالشهای متعددی در مواجهه با دستفروشی روبهرو است. از یک سو، برخورد قهری با دستفروشان میتواند تبعات اجتماعی و اقتصادی برای این قشر به همراه داشته باشد. از سوی دیگر، عدم ساماندهی مناسب میتواند به بینظمی شهری و نارضایتی شهروندان منجر شود. برخی از مسئولان بر این باورند که باید با ایجاد بازارچههای موقت و اختصاص فضاهای مشخص، دستفروشان را ساماندهی کرد.
✓ سد معبر توسط شهرداری جدی گرفته شود
البته قبل ترها رئیس شورای شهر ساری سدمعبر را معضل خیابانهای اصلی نظیر قارن دانست و خواستار تدبیر شهرداری در این زمینه شد.
پرویز شعبانی حضور دستفروشان در خیابان به ویژه خیابان قارن را از جمله دغدغهها برشمرد و گفت: بسیاری از آنان بومی ساری نیستند و از شهرهای همجوار می آیند و باید سد معبر توسط شهرداری جدی گرفته شود.
وی بساط کردن افراد جلوی مغازه را سبب بروز مزاحمت برای شهروندان و بازاریان دانست و از شهرداری خواست تا توجه جدی به این مسئله داشته باشد.
البته اقداماتی توسط شهرداریها در این باره انجام شده که جای قدردانی دارد.
مثلا در انتهای فروردین ماه محمود رحیمی رئیس سازمان ساماندهی مشاغل شهری شهرداری ساری از آغاز زمان ثبت نام متقاضیان دستفروشی در پارکینگ بوستان ولایت خبر داد و گفت: با توجه به دستور و تأکید سید حسن احمدی سقندیکلایی شهردار ساری مبنی بر تسریع در روند ساماندهی دستفروشان، افرادی که تمایل به ثبت نام دارند می توانند از یکم الی دهم اردیبهشت ماه به سازمان مذکور در خیابان 22 بهمن مراجعه و مراحل قانونی کار را به انجام برسانند.
وی با اشاره به انجام این روند به عنوان یکی از مأموریت های قانونی شهرداری ساری، افزود: این تصمیم در راستای رسیدگی به مطالبات عمومی شهروندان در ساماندهی دستفروشان و مدیریت رفع سد معبر و مبادی شهری به خصوص خیابان قارن اتخاذ و عملیاتی شده است.
محمود رحیمی با اشاره به انجام این روند به عنوان یکی از مأموریت های قانونی شهرداری ساری، افزود: این تصمیم در راستای رسیدگی به مطالبات عمومی شهروندان در ساماندهی دستفروشان و مدیریت رفع سد معبر و مبادی شهری به خصوص خیابان قارن اتخاذ و عملیاتی شده است.
وی از اعمال تدابیر مدیریتی برای سهولت در فعالیت دستفروشان و مردم در پارکینگ بوستان ولایت یاد و خاطر نشان کرد: با توجه به وجود امکاناتی از قبیل نورکافی محیطی، تأسیسات رفاهی، پارک بازی کودکان در مجاورت محوطه، دسترسی مناسب به مبادی داخل شهری، نزدیکی به ایستگاه تاکسی و سیستم های حفاظتی دوربین مدار بسته، این مکان می تواند به یک بازارچه موقت مناسب برای شهروندان و فعالیت سودمند دستفروشان تبدیل شود.
رحیمی با قدردانی از حمایت های دادگستری مازندران، فرماندهی نیروی انتظامی استان و شهرستان، دادستانی ساری و سایر مسئولان متولی جهت ساماندهی دستفروشان با عنایت به همزمانی رعایت موازین قانونی و توجه به معیشت این قشر زحمتکش، اظهار امیدواری کرد تحولات پیش رو بتواند به افزایش رضایتمندی مردم از خدمات شهرداری ساری منجر شود.
✓تجربیات موفق در ساماندهی دستفروشان
در برخی از شهرهای ایران، اقداماتی برای ساماندهی دستفروشان انجام شده است. بهعنوان مثال، در قائمشهر، بازارچههایی برای دستفروشان ایجاد شده تا فعالیتهای آنها در چارچوب مشخصی انجام شود. این اقدامات میتواند الگویی برای شهرهای مازندران باشد. با تخصیص فضاهای مناسب و ارائه مجوزهای موقت، میتوان فعالیت دستفروشان را قانونمند کرد و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری نمود.
✓راهکارهای پیشنهادی
1. ایجاد بازارچههای موقت: با اختصاص فضاهایی در نقاط مختلف شهر، میتوان دستفروشان را ساماندهی کرد و از اشغال پیادهروها جلوگیری نمود.
2. ارائه آموزشهای لازم: با برگزاری دورههای آموزشی، میتوان به دستفروشان کمک کرد تا مهارتهای لازم برای ارائه خدمات بهتر را کسب کنند.
3. نظارت بر کیفیت کالاها: با همکاری نهادهای نظارتی، میتوان از عرضه کالاهای بیکیفیت و غیرمجاز جلوگیری کرد.
4. حمایتهای مالی و اجتماعی: با ارائه تسهیلات مالی و حمایتهای اجتماعی، میتوان به دستفروشان کمک کرد تا فعالیتهای خود را در چارچوب قانونی انجام دهند.
✓سخن پایانی
دستفروشی در مازندران، پدیدهای است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. با درک واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی، باید به دنبال راهکارهایی برای ساماندهی این فعالیتها بود. با همکاری مدیریت شهری، نهادهای نظارتی و خود دستفروشان، میتوان به تعادلی بین نیازهای اقتصادی و نظم شهری دست یافت.




















































































