تیرنگ:
افزایش ۱۷ درصدی مصدومان ناشی از سگگرفتگی در پنج ماه امسال، یکی از خبرهای نگرانکننده در استان مازندران است.
در همین ارتباط، مدیرکل پزشکی قانونی مازندران اظهار کرد: «۷۷ نفر در استان مازندران به دلیل حیوانگزیدگی به پزشکی قانونی مراجعه کردند که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۷ درصد رشد داشته است.»
آمارهای پزشکی قانونی مازندران نشان میدهد که متولیان امر در استان نسبت به این موضوع بیتفاوت بوده یا برنامه مشخص و مدونی برای مقابله با آن ندارند.
✓ افزایش بیسابقه جمعیت سگهای بیصاحب
حسین محسنی، کارشناس امور شهری و محیط زیست، ضمن اشاره به افزایش بیسابقه جمعیت سگهای بیصاحب گفت:
«در ماههای اخیر گزارشهای متعددی از حضور سگهای ولگرد در سطح شهر و روستاها دریافت شده است. این حیوانات اغلب در حاشیه مزارع و اطراف محلهای دفع زباله تجمع میکنند و به دلیل نبود غذای کافی، به سمت مناطق مسکونی کشیده میشوند. متأسفانه این روند در حال تبدیل شدن به یک بحران شهری است.»
وی با تأکید بر نقش مدیریت شهری در کنترل این وضعیت افزود:
«موضوع سگهای ولگرد تنها با جمعآوری مقطعی حل نمیشود. ما نیازمند اجرای طرحی پایدار شامل واکسیناسیون، عقیمسازی و تأمین پناهگاههای موقت هستیم. شهرداریها، دهیاریها و شبکه دامپزشکی باید در قالب یک طرح مشترک عمل کنند تا از بازتولید این چرخه جلوگیری شود.»
این کارشناس محیطزیست همچنین بر اهمیت آموزش عمومی تأکید کرد و گفت: «فرهنگ رهاسازی حیوانات خانگی باید اصلاح شود. بخشی از سگهای ولگرد در واقع حیوانات اهلی هستند که به دلیل بیتوجهی صاحبانشان در طبیعت رها شدهاند. آموزش از طریق مدارس، رسانهها و حتی شبکههای اجتماعی میتواند نقش مهمی در کاهش این رفتارها داشته باشد.»
محسنی مدیریت ضعیف پسماند شهری را از عوامل مهم جذب سگهای ولگرد دانست و اظهار کرد:
«زبالههای رهاشده در معابر و زمینهای خالی، منبع تغذیه اصلی سگهای ولگرد هستند. اگر مدیریت پسماند بهدرستی انجام شود و مردم هم زبالهها را در مکانهای مشخص رها کنند، بخش زیادی از این حیوانات از محیطهای شهری دور میشوند.»
وی در پایان افزود:
«در بسیاری از کشورها، مدیریت سگهای بیصاحب با استفاده از روشهای انسانی انجام میشود. ما باید از آن الگو بگیریم، نه اینکه به برخوردهای خشن متوسل شویم. سگها نیز بخشی از اکوسیستم شهری هستند و باید با رویکرد علمی و اخلاقی با آنها برخورد کرد.»
✓ انتقال بیماری هاری؛ خطری جدی برای سلامت جامعه
علیرضا داوودمنش، کارشناس اجتماعی و بهداشت عمومی، نیز در گفتوگویی به پیامدهای بهداشتی این پدیده اشاره کرد و گفت:
«بر اساس آمار شبکه بهداشت، طی سال گذشته بیش از ۱۲۰ مورد گزش حیوانات در شهرستان سیمرغ ثبت شده که اکثراً مربوط به سگهای ولگرد بوده است. این رقم برای منطقهای با جمعیت محدود، نگرانکننده است و نشان میدهد خطر انتقال بیماری هاری کاملاً جدی است.»
وی با اشاره به نبود زیرساختهای لازم برای کنترل جمعیت این حیوانات افزود:
«در حال حاضر، شهرستان سیمرغ فاقد پناهگاه رسمی یا مرکز نگهداری موقت حیوانات است. بسیاری از طرحهای جمعآوری تنها به انتقال موقت حیوانات منجر میشود و پس از مدتی دوباره به محل اولیه بازمیگردند. بدون ایجاد مرکز ساماندهی و اختصاص بودجه مشخص، کنترل پایدار امکانپذیر نیست.»
این کارشناس بهداشت عمومی در ادامه با انتقاد از نبود هماهنگی میان دستگاههای اجرایی گفت:
«حل این معضل نیازمند همکاری میان شهرداری، شبکه دامپزشکی، محیط زیست و دهیاریهاست. در حال حاضر، هر دستگاه بهصورت جزیرهای عمل میکند و همین باعث میشود هیچ طرحی به نتیجه نرسد. ما باید مدیریت واحد شهری را برای چنین مواردی فعال کنیم.»
داوودمنش با تأکید بر مسئولیت اجتماعی مردم اظهار کرد:
«مردم نباید فقط انتظار اقدام از مسئولان داشته باشند. همکاری شهروندان، اطلاعرسانی موارد خطرناک، نگهداری درست از حیوانات خانگی و جلوگیری از رهاسازی آنها میتواند تأثیر مستقیم در کنترل این پدیده داشته باشد. اگر این مشارکت مردمی شکل نگیرد، هر طرحی بهصورت موقت و غیرکارآمد خواهد بود.»
وی در پایان خاطرنشان کرد:
«در برخی کشورها، از ظرفیت گروههای داوطلب مردمی و انجمنهای محیطزیستی برای عقیمسازی و واکسیناسیون استفاده میشود. این الگو میتواند در سیمرغ هم با نظارت ادارات مربوطه اجرا شود. مهم این است که نگاه انسانی و علمی جایگزین بیتفاوتی یا برخورد قهری شود.»
✓سخن پایانی
رشد نگرانکننده آمار سگگزیدگی در مازندران، زنگ خطری برای سلامت عمومی است. نبود پناهگاه، ضعف در مدیریت پسماند، و فقدان برنامه هماهنگ میان دستگاههای اجرایی، این معضل را به بحرانی خاموش تبدیل کرده است. کارشناسان معتقدند تنها با مدیریت علمی، آموزش همگانی و همکاری میان نهادها و مردم میتوان از تکرار این چرخه خطرناک جلوگیری کرد.
