تیرنگ
چندی پیش گروه رسانهای تیرنگ گزارشی با عنوان آلودگی خاک در کمین مازندران منتشر کرد. به بهانه آن گزارش با حنیف رضا گلزار کارشناس ارشد خاک و آب گفتوگو کردیم.
وی با بیان اینکه اینطور نمیتوانیم بگوییم که کجای مازندران دچار آلودگی خاک بیشتر و کجا دارای آلودگی کمتر است، گفت: دلیل آن این است که مطالعاتی انجام نشده که مشخص کند پراکنش آلودگیهای مازندران چطور است؛ در ابتدا باید آلودگی را تعریف کنیم.
وی با بیان اینکه باید مشخص شود چه نوع آلودگی را در نظر داریم، گفت: این مطالعات در هیچ کجا انجام نشده و محدود به مازندران نیست.
این فعال محیط زیستی با بیان اینکه در استانهای شمالی مشکلی که با آن روبرو هستیم در دو بخش تعریف میشود آلودگیهای ناشی از نهادههای کشاورزی، پسماند، آفت کش و سموم و دیگری منابع آب، اعم از آبهای سطحی و غیره که ناشی از دفع غیر استاندارد پسماند است، ادامه داد: کشاورزی امروزه بدون استفاده از سموم کشاورزی و آفت کشها غیر قابل تصور است منتهی مسئله در خصوص کود و نوع کود و زمان و مقداری که استفاده میشود و نحوه مصرف است که میتواند مؤثر باشد.
✓نفوذ کودهایی با طعم سرطان در خاک
وی ادامه داد: متأسفانه چون بخش عمدهای از مواد کودی هم در کشور و هم در استان مازندران بدون ارزیابی لازم استفاده میشود و دچار بد مصرفی هستیم (یعنی چون مصرف کود بر مبنای تشخیص خود کشاورز و در نهایت فروشنده انجام میشود و کارشناسان خبره تغذیه گیاه و حاصلخیزی خاک نقش ندارند) بنابراین بخش عمده مواد کودی که در استان مصرف میشود نامتوازن است.
وی افزود: زمانی که کود بیشتری توسط کشاورزان مصرف شود قطعاً باید منتظر آلودگیهای خاکی نیز باشیم چون تمامی عناصر خاک تحت تأثیر این کودها قرار میگیرند.
گلزار گفت: از بین کودهای شیمیایی کود اوره که پر مصرف ترین کود شیمیایی در بخش کشاورزی استان بوده و کودهای فسفاته مخصوصاً سوپر فسفات ۳ که تأمین کننده فسفر است بیشترین ضریب آلایندگی را دارند به این دلیل که کود اوره تأمین کننده نیتروژن است حلالیت بالایی در آب دارد و وقتی استفاده میشود هرکجا آب حرکت میکند این آلایندگی را با خودش میبرد.
وی گفت: اگر این کود مخلوط با خاک به رودخانه، تالاب و آبهای زیر زمینی نفوذ کند، ازت یا نیتروژن مازاد را با خودش جابه جا میکند که مهمترین عامل ایجاد کننده سرطان به ویژه سرطان دستگاه گوارش و معده است.
این فعال زیست محیطی تصریح کرد: در خصوص کودهای فسفاته باید گفت وقتی به همراه ذرات خاک طی فرایند فرسایش آبی، هنگامی که وارد تالاب و مردآب ها شوند پدیده شکوفایی ایجاد میشود که باعث کاهش اکسیژن در آب و تبعات ناشی از آن خواهد شد.
این کارشناس ارشد خاک و آب گفت: در خصوص سموم هم همینطور است و اگر بر مبنای درست استفاده نشود هم آلایندگی در آب هم در خاک و هم اثر باقیمانده در محصولات کشاورزی دارد.
