تیرنگ:
محمد محمدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، با حضور در دفتر گروه رسانهای تیرنگ با مدیر مسئول این رسانه دیدار و از زحمات خبرنگاران تیرنگ تقدیر کرد.
این مسئول با تأکید بر ضرورت حفظ و ترویج فرهنگ، زبان و آیینهای بومی استان، از برنامهها و پروژههای کلیدی این اداره در راستای پاسداشت این میراث مازندران خبر داد.
وی در این گفتگو با اشاره به اهمیت ویژه این میراث در تاریخ ایران، به حساسیت زمان کنونی و ضرورت اقدام فوری برای جلوگیری از فراموشی این فرهنگ غنی پرداخته و گفت که اگر کسانی مانند او و خودمان برای فرهنگ مازندران کاری نکنیم، نباید انتظار داشته باشیم که فرد دیگری بیاید و برای فرهنگ مازندران کاری انجام دهد.
محمدی با اشاره به قدمت تاریخی استان مازندران و آثار فرهنگی، ادبی و آیینی که از گذشتههای دور در این منطقه بر جای مانده است، اظهار داشت: «مازندران یکی از استانهای قدیمی و تاریخی کشور است که باید بهطور جدیتر برای حفظ و ترویج فرهنگ و زبان بومی آن تلاش کنیم. این استان بهویژه از نظر مکتوبات و آثار فرهنگی که در تاریخ این مرز و بوم بر جای مانده، اهمیت زیادی دارد. متأسفانه به اندازه کافی در این زمینهها کار نشده و زبان مازندرانی، آیینها و فرهنگ مازندران در حال فراموشی هستند.»
وی همچنین به مسئله زبان مازندران، یا همان زبان تبری، اشاره کرده و گفت: «زبان مازندران یکی از میراثهای فرهنگی ارزشمند این منطقه است که در خطر فراموشی قرار دارد. اگر بهطور جدی برای حفظ این زبان کاری انجام ندهیم، نسلهای آینده ممکن است هیچ اطلاعی از آن نداشته باشند. در همین راستا، پروژه چاپ کتاب دوازده جلدی هر جلدی قریب هشتصد صفحه در دست اقدام قرار دارد که هدف آن حفظ و معرفی واژگان تبری است.»
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران در خصوص این پروژه اظهار داشت: «این کتاب با همت دکتر جهانگیر نصری اشرفی، دکتر حسین اسلامی و استاد حجتالله حیدری تدوین شد و شامل نزدیک به دویست هزار واژه تبری است که پنج استان کشور را در بر میگیرد. این کتاب قرار است در سال ۱۴۰۴ چاپ شود و با حمایت استاندار، رئیس سازمان مدیریت و مدیرعامل چوب و کاغذ، این پروژه در حال پیشرفت است. این کتاب میتواند به عنوان یک مرجع مهم در حفظ و ماندگاری زبان مازندران در آینده استفاده شود.»
وی افزود: کتاب دستور زبان تبری نیز به همت استاد نصرالله هومند چاپ می شود.
محمدی همچنین از برنامههای ویژهای برای وارد کردن زبان مازندران به مدارس خبر داد و گفت: «هدف ما این است که با همکاری آموزش و پرورش مازندران، زبان تبری را به مدارس استان وارد کنیم. برای این منظور، ما در حال برنامهریزی برای امضای تفاهمنامههایی هستیم تا زبان مازندران در مدارس تدریس شود. این اقدام میتواند نقش مهمی در آشنایی نسلهای آینده با زبان مادریشان ایفا کند.»
✓آیینها و جشنهای بومی مازندران
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در ادامه به ضرورت احیای آیینها و جشنهای بومی استان اشاره کرد و گفت: «مازندران به دلیل قدمت تاریخی و فرهنگی خود، دارای آیینها و جشنهایی است که در سطح جهانی شناخته شدهاند، یکی از این جشنها، جشن مردگان است که امروز در کشورهای مختلفی همچون هلند، مکزیک و آمریکا برگزار میشود. این جشن در حقیقت همان ۲۶ عید ماه ما است که در آن روز فریدون بر ضحاک پیروز شد و اجازه داد برای فرزندان خود عزاداری کنند.»
وی افزود: «جشن هالووین، که در کشورهای مختلف نظیر آمریکا و انگلستان برگزار میشود، برگرفته از جشن تیر ماه سیزده شو که در مازندران برگزار میشود است. اینها بخشی از فرهنگ بومی ما هستند که متأسفانه از آنها غافل شدهایم.»
محمدی تأکید کرد که یکی از وظایف اصلی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران زنده نگهداشتن این آیینها و معرفی آنها به نسلهای جدید است. وی گفت: «ما باید این آیینها و جشنها را که بخشی از هویت فرهنگی مازندران هستند، حفظ کنیم و به جامعه معرفی نماییم.»
✓موسیقی و شعر مازندران
در بخش دیگری از سخنان خود، محمدی به هنر موسیقی و شعر مازندران اشاره کرد و اظهار داشت: «مازندران دارای سبکهای خاصی در موسیقی است که متأسفانه در حال حاضر در معرض فراموشی قرار دارند. موسیقیهایی مانند تغزل، که یک سبک عاشقانه است و دارای مقامهایی چون امیرخوانی، نجما، طالبا و کتولی است، و همچنین موسیقی حماسی و موسیقی آیینی که مقامهایی همچون موری، چاوشی، لالایی و … را در بر میگیرد، جزو میراث فرهنگی ما هستند که باید از فراموشی نجات یابند.»
وی افزود: «ما در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران در تلاشیم تا این موسیقیها را از طریق جشنوارهها و برنامههای مختلف فرهنگی و هنری زنده نگه داریم و آنها را به نسلهای آینده معرفی کنیم. همچنین، برای هنرمندان هنرهای نمایشی نیز توصیه کردهایم که از متون ادبی مانند شاهنامه یا داستانهایی نظیر آرش کمانگیر، طالب و زهره، مینا و پلنگ و قصههای بومی مازندران برای ساخت نمایشنامهها و آثار نمایشی استفاده کنند.»
محمدی همچنین به پیشینه غنی شعر مازندران اشاره کرد و گفت: «ما در تاریخ ادبیات مازندران شاعران بزرگی داشتهایم که متأسفانه کمتر شناخته شدهاند. شاعران بزرگی همچون امیر پازواری، سراجالدین قمری آملی و سلمان هراتی که در دوران خود از بزرگترین شاعران بودهاند و در شعر فارسی تأثیرگذار بودهاند. همچنین از پنج سبک شعر که وجود دارد، طالب آملی پیشگام سبک هندی و نیما یوشیج پدر شعر نو است. یکی از اقدامات ما در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی این است که این بزرگان را به جامعه معرفی کنیم.»
✓مشاهیر مازندرانی
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در بخش دیگری از سخنان خود به مشاهیر بزرگ تاریخ مازندران اشاره کرد که تأثیرات شگرفی در عرصههای مختلف علمی، فلسفی و ادبی داشتند. محمدی در اینباره گفت: «ما در مازندران مشاهیر بزرگی داریم که در عرصههای مختلف علمی، فلسفی و ادبی نقش برجستهای ایفا کردهاند. چهرههایی مانند ابوالعباس قصاب آملی و همچنین محمد بن جریر طبری.»
نکته مهمتر که محمدی به آن اشاره کرد، ارتباط مستقیم افرادی چون ابوعلی سینا و ابوسعید ابوالخیر با ابوالعباس قصاب آملی بوده است. او گفت: در کتاب منطق الطیر ذکر شده که ابوعلی سینا، پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی شاگرد ابوالعباس قصاب آملی بوده است. همچنین ابوسعید ابوالخیر، دیگر شاگرد او بوده است.
محمدی در پایان سخنان خود گفت: «ما باید برای حفظ و ارتقای فرهنگ مازندران تلاش کنیم. این فرهنگ متعلق به ما و نسلهای آینده است و اگر امروز اقدام نکنیم، ممکن است این میراث فرهنگی برای همیشه از دست برود. در این راستا، ما برنامههای متعددی را در دستور کار داریم و امیدواریم با همکاری و همراهی تمام نهادها و مسئولان، بتوانیم به هدف حفظ و معرفی فرهنگ مازندران دست یابیم.»
