تیرنگ _ پوریا دهقان :
با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمندان در جهان، توجه به نیازها، رفاه و کیفیت زندگی آنان به یکی از چالشها و اولویتهای مهم جوامع تبدیل شده است. در این میان، مفهوم «شهر دوستدار سالمند» به عنوان رویکردی نوین و انسانمحور در برنامهریزی شهری مطرح شده است. این مفهوم نخستینبار توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال 2007 معرفی شد و بر پایه این باور استوار است که شهرها باید به گونهای طراحی و مدیریت شوند که افراد سالمند بتوانند به صورت مستقل، ایمن، فعال و با عزت زندگی کنند.
شهر دوستدار سالمند، شهری است که زیرساختهای فیزیکی، خدمات اجتماعی، حملونقل عمومی، فضاهای عمومی و برنامههای فرهنگی آن بهگونهای طراحی شدهاند که پاسخگوی نیازهای خاص این گروه سنی باشد. در چنین شهری، نه تنها موانع فیزیکی و اجتماعی برای سالمندان به حداقل میرسد، بلکه مشارکت فعال آنان در فعالیتهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز تسهیل میشود. همچنین، ایجاد حس تعلق، امنیت، و ارزشمندی در سالمندان از اهداف کلیدی این رویکرد به شمار میآید.
افزایش طول عمر، کاهش نرخ زاد و ولد و ارتقای سطح بهداشت باعث شده که بسیاری از کشورها با پدیده سالمندی جمعیت مواجه شوند. از اینرو، برنامهریزی برای تطبیق ساختارهای شهری با این تغییر جمعیتی، نه تنها یک ضرورت اجتماعی بلکه یک مسئولیت اخلاقی و اقتصادی نیز محسوب میشود. در این زمینه، عوامل متعددی نظیر مناسبسازی معابر، دسترسی آسان به خدمات درمانی، بهینهسازی سیستم حملونقل، حمایتهای روانی و اجتماعی، و فراهم آوردن فرصتهایی برای مشارکت و فعالیت مؤثر سالمندان، از مولفههای اساسی در تحقق شهر دوستدار سالمند به شمار میروند.
✓ضرورت برنامهریزی جامع برای سالمندی
سرپرست معاونت سیاسی و امنیتی، اجتماعی استانداری مازندران گفت: افزایش آمار سالمندان برنامه ریزی جامع را در استان ضروری میسازد.
سید امیر حسینی جو در شورای سالمندی مازندران با اشاره به آمار سالمندان در استان مازندران، به ضرورت برنامه ریزی جامع در این خصوص اشاره و خواستار همراهی و همکاری کلیه دستگاههای عضو شورای سالمندان استان در راستای شناسایی، هدف گذاری و برنامه ریزی شد.
وی با اشاره به قرار گرفتن استانهای گیلان و مازندران در رتبههای بالای سالمندی کشور، بر ضرورت هماهنگی و تصمیمگیری مؤثر در این حوزه تأکید کرد.
حسینی جو با اشاره به فرهنگ احترام به بزرگان خانواده و نقش محوری خانواده در استان مازندران، حفظ سنتهای حسنه و حمایت هدفمند از سالمندان را از راهکارهای مؤثر در مدیریت این جمعیت در آینده عنوان کرد که در این خصوص تقویت نظام بیمهای، آموزش خانواده و سالمندان از مسائل مهم و اساسی است.
وی با اشاره به ضرورت توجه به سالمندان در طرحهای توسعه شهری و روستایی در برنامههای ملی، استانی و محلی خواستار توجه به ارائه خدمات به این جمعیت در طرحهای شهری و روستایی و بهبود خدمات مستمری، بازنشستگی، درمان و بیمه برای سالمندان شد.
حسینی جو با اشاره به معرفی ساری بهعنوان شهر دوستدار سالمند به ضرورت آماده سازی شهرها برای زندگی و ارائه خدمات به جامع سالمندان تاکید نمود.باتوجه به رشد گسترده این شهرها در جهان برنامه ریزی هدفمند برای مدیریت آینده امری اجتناب ناپذیر است
حسینی جو از اعلام آمادگی شهردار ساری جهت راه اندازی دبیرخانه شهر دوستدار سالمند استقبال و به ضرورت شکل گیری این دبیرخانه در کلیه شهرهای استان تاکید کرد.
✓ نرخ سالمندی در مازندران ۳ درصد رشد یافته است
بریمانی، مدیرکل بهزیستی مازندران سرعت رشد سالمندی را در مازندران نگران کننده دانست و گفت: طی ۶ سال گذشته نرخ سالمندی در استان ۳ درصد رشد یافته است.
✓ مازندران فرصت مناسبی برای ایجاد هتل سالمندان دارد
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندی با بیان این که برخی استانها وارد مرحله سالمندی شدند، گفت: مازندران فرصت مناسبی برای ایجاد هتل و شهرک سالمندی دارد.
مژگان رضازاده در شورای سالمندی مازندران با اشاره به روند جهانی سالمندی گفت: سرعت تغییرات جمعیتی در ایران در مقایسه با سایر کشورها منحصر به فرد است. کشورهای توسعهیافته با برنامهریزی و زیرساختهای قوی توانستهاند این بحران را مدیریت کنند اما ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه، فاقد زیرساختها و برنامهریزی لازم برای ورود به این مرحله است.
رضازاده با بیان اینکه برخی استانهای کشور وارد مرحله سالمندی شدهاند، افزود: نگرانی ما بیشتر متوجه استانهای برتر از نظر جمعیت سالمند، شامل گیلان، مازندران، تهران، مرکزی، همدان و اصفهان است. به گفته وی، سازمان بهزیستی به عنوان دبیر شورای ملی سالمندان کشور مسئولیت سیاستگذاری در این حوزه را بر عهده دارد.
وی با اشاره به روند زنانه شدن سالمندی در ایران هشدار داد: با افزایش شمار زنان سالمند که بسیاری از آنها خانهدار بودهاند و دانش مراقبت از خود را ندارند، احتمال شیوع بیماریهای شایع دوران سالمندی افزایش مییابد.
رضازاده با اشاره به کاهش موالید و افزایش سالمندان تنها گفت: با رشد سالمندی هزینههای مراقبت و حمایت اجتماعی به شدت افزایش خواهد یافت.
وی تاکید کرد که اگر این موضوع مدیریت نشود، نهتنها مشکلات متعدد تأمین نیروی کار بوجود میآید بلکه نبود مراقب و مشکلات ناشی از سالمندان وابسته و غیرفعال باعث مشکلات زیاد در موضوعات مراقبتی و بهداشتی شده و حتی فرصتی برای رسیدگی به مسائل جوانان باقی نخواهد ماند.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان خواستار جلب مشارکت بخش خصوصی برای سرمایهگذاری در مراکز نوین سالمندی شد و گفت: سازمانهای دولتی و حمایتی به تنهایی قادر به نگهداری از تمام سالمندان تنها نیستند و نیاز است از سرمایه گذاران و علاقمندان بخش خصوصی جهت مشارکت در طرحهای نوین حوزه سالمندی دعوت به عمل آید.
وی اضافه کرد: استان مازندران با برخورداری از آب و هوا و شرایط مناسب زیست بوم، فرصت ایدهآلی برای راهاندازی هتلها و پانسیونهای مخصوص سالمندان (نسل نقرهای)، شهرکهای رفاهی و بومگردی تخصصی حوزه سالمندی است.
رضازاده بر لزوم توانمندسازی سالمندان و افزایش آگاهی افراد بالای ۵۰ سال تاکید کرد و گفت: هرچه دانش سالمندان بیشتر باشد، مدیریت این بحران در آینده آسانتر خواهد بود.
وی همچنین هشدار داد که شکاف بین نسلی ممکن است به کاهش احترام به سالمندان منجر شود و حفظ کرامت آنها باید در برنامههای استانی گنجانده شود.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان از طراحی اولین الگوی یکسانسازی شغل مراقبین سالمند در کشور خبر داد و گفت: از پیشرفتهترین دانش جهانی در این زمینه استفاده میشود تا شغل مراقبت از سالمندان در ایران اجرا شود.
رضازاده در پایان تصریح کرد: هرچه سهم مشارکت مردم و متخصصین بخش غیردولتی در حوزه سالمندی بیشتر باشد، مدیریت موضوع سالمندی در آینده با چالش کمتری مواجهه میشود. برنامهریزیهای شورای ملی سالمندان با هدف تسریع در اقدامات بویژه برای استانهای پیشرو در این حوزه در حال انجام است.
✓سخن پایانی:
در نهایت، ایجاد شهرهای دوستدار سالمند تنها یک پاسخ به نیازهای فعلی جمعیتی نیست، بلکه اقدامی هوشمندانه برای تضمین آیندهای پایدار و فراگیر برای همه نسلهاست. طراحی و اجرای سیاستهای شهری با رویکرد دوستدار سالمند، موجب ارتقاء کیفیت زندگی نهتنها سالمندان بلکه تمام شهروندان خواهد شد، چرا که شهری که برای سالمندان مناسب باشد، برای کودکان، افراد دارای ناتوانی، و دیگر گروههای آسیبپذیر نیز مطلوب و قابل زیست است.
تحقق این هدف نیازمند همکاری همهجانبه میان نهادهای دولتی، شهرداریها، جامعه مدنی و خود سالمندان است. مشارکت فعال سالمندان در فرایندهای تصمیمگیری شهری، نهتنها به بهبود برنامهریزیها میانجامد، بلکه اعتماد، عزتنفس و احساس ارزشمندی را در آنها تقویت میکند. بنابراین، سرمایهگذاری در توسعه شهرهای دوستدار سالمند، نه هزینه بلکه فرصتی برای ساخت جامعهای عادلانه، تابآور و انسانی است که در آن، پیری نه تهدید بلکه بخشی ارزشمند از حیات اجتماعی تلقی میشود.





















































































