تیرنگ:
بیماریهای قلبیعروقی سالهاست که بهعنوان یکی از مهمترین دغدغههای حوزه سلامت شناخته میشوند. این بیماریها نهتنها سلامت فردی را بهخطر میاندازند، بلکه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای نیز بههمراه دارند. متخصصان تاکید میکنند که مراقبت از قلب تنها به درمان پس از بروز بیماری محدود نمیشود، بلکه پیشگیری، آگاهی و تغییر سبک زندگی نقش کلیدی در حفظ سلامت قلب دارند.
✓قلب؛ موتور حیاتی بدن
قلب بهعنوان عضوی حیاتی، مسئول پمپاژ خون و رساندن اکسیژن و مواد مغذی به سراسر بدن است. هرگونه اختلال در عملکرد این عضو میتواند پیامدهای جدی بهدنبال داشته باشد. بیماریهای قلبیعروقی طیفی گسترده را شامل میشوند؛ از گرفتگی عروق و فشار خون گرفته تا نارسایی قلبی و سکته. آنچه این بیماریها را نگرانکنندهتر میکند، روند خاموش و تدریجی بسیاری از آنهاست؛ روندی که اغلب بدون علائم هشداردهنده آغاز میشود و زمانی آشکار میگردد که فرصتهای طلایی پیشگیری از دست رفتهاند.
✓عوامل خطرساز و نقش سبک زندگی
کارشناسان حوزه سلامت تأکید میکنند که بخش زیادی از بیماریهای قلبیعروقی با عوامل رفتاری و سبک زندگی ارتباط مستقیم دارند. تغذیه نامناسب، مصرف دخانیات، کمتحرکی، استرسهای مزمن و بیتوجهی به سلامت روان، از مهمترین عوامل خطرساز محسوب میشوند. در کنار این موارد، زمینههای ژنتیکی و سابقه خانوادگی نیز میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند.
در سالهای اخیر، افزایش زندگی شهری و تغییر الگوهای غذایی باعث شده تا مصرف غذاهای پرچرب و فرآوریشده جایگزین تغذیه سنتی و سالمتر شود. همچنین ساعات طولانی کار پشت میز، کاهش فعالیت بدنی و استفاده بیشازحد از وسایل الکترونیکی، به کمتحرکی عمومی دامن زده است. همه این عوامل در کنار یکدیگر، سلامت قلب را تهدید میکنند.
✓ضرورت آموزش و آگاهیرسانی
یکی از چالشهای مهم در حوزه بیماریهای قلبیعروقی، کمبود آگاهی عمومی درباره علائم و نشانههای اولیه است. بسیاری از افراد درد قفسه سینه، تنگی نفس، خستگی غیرمعمول یا ضربان نامنظم قلب را جدی نمیگیرند و همین بیتوجهی ممکن است به بحرانهای جدی منجر شود. متخصصان توصیه میکنند که آموزش همگانی درباره علائم هشداردهنده و روشهای پیشگیری باید در اولویت برنامههای سلامت عمومی قرار گیرد.
علاوه بر این، دسترسی آسان به مشاورههای پزشکی، برگزاری کمپینهای اطلاعرسانی و استفاده از رسانهها میتواند نقش مؤثری در افزایش آگاهی جامعه داشته باشد. مدارس، محیطهای کاری و مراکز اجتماعی نیز میتوانند به بستری برای آموزش و ترویج فرهنگ مراقبت از قلب تبدیل شوند.
✓پیشگیری؛ راهی کمهزینهتر و مؤثرتر
تجربه جهانی نشان میدهد که پیشگیری همواره مؤثرتر و کمهزینهتر از درمان است. انجام معاینات دورهای، کنترل منظم فشار خون و قند خون، پیروی از رژیم غذایی متعادل و حفظ وزن مناسب از جمله اقداماتی هستند که میتوانند احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی را بهطور چشمگیری کاهش دهند.
همچنین فعالیت بدنی منظم، حتی در قالب پیادهروی روزانه، نقش بسزایی در تقویت قلب دارد. پزشکان توصیه میکنند که هر فرد متناسب با شرایط سنی و جسمی خود، برنامهای برای ورزش و تحرک بدنی داشته باشد. کنار گذاشتن دخانیات و کاهش مصرف الکل نیز از اقدامات حیاتی برای محافظت از قلب به شمار میروند.
✓مسئولیت اجتماعی و نظام سلامت
مراقبت از قلب تنها وظیفه فرد نیست؛ بلکه نیازمند مسئولیتپذیری اجتماعی و حمایت نظامهای سلامت است. دسترسی به خدمات بهداشتی مناسب، توسعه مراکز مشاوره قلب و عروق، فراهم کردن فضاهای عمومی برای ورزش و ایجاد سیاستهای حمایتی در حوزه تغذیه و کاهش مصرف دخانیات، همگی میتوانند به کاهش بار بیماریهای قلبیعروقی کمک کنند.
از سوی دیگر، نقش خانواده نیز بسیار پررنگ است. تشویق به سبک زندگی سالم در محیط خانه، الگوسازی توسط والدین و حمایت عاطفی، همگی میتوانند زمینهساز کاهش عوامل خطر و ارتقای سلامت قلب باشند.
متخصص قلب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به اهمیت روز جهانی قلب گفت: بیماریهای قلبی و عروقی همچنان شایعترین علت مرگومیر در جهان هستند و پیشگیری از آنها با رعایت اصول سادهای مانند کنترل دقیق فشار خون و ورزش روزانه امکانپذیر است.
دکتر نغمه ضیایی، متخصص قلب و فلوشیپ نارسایی و پیوند دانشگاه علوم پزشکی بابل در این زمینه اظهار کرد: از هر پنج نفر، یک نفر جان خود را به دلیل این بیماری از دست میدهد. این آمار نشان میدهد که مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی از سرطان و بیماریهای مزمن ریوی نیز بیشتر است.
وی افزود: نکته مهم این است که بیش از ۸۰ درصد بیماریهای قلبی و عروقی قابل پیشگیری هستند. با اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، ترک دخانیات، فعالیت بدنی منظم و کنترل فشار خون میتوان گام مؤثری در کاهش بروز این بیماریها برداشت.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل با تأکید بر اهمیت کنترل فشار خون خاطرنشان کرد: یکی از محورهای اصلی روز جهانی قلب امسال، توجه به فشار خون و درمان به موقع آن است. براساس آخرین پروتکلهای درمانی، فشار خون باید کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه نگه داشته شود. در حالی که تنها از هر پنج بیمار مبتلا به فشار خون بالا، یک نفر درمان مناسب دارویی دریافت میکند. اگر بتوانیم این آمار را دو برابر کنیم، از وقوع بیش از ۱۳۰ میلیون مرگ در سالهای آینده جلوگیری خواهد شد.
دکتر ضیایی در ادامه به نقش ورزش اشاره کرد و گفت: ورزش منظم و تحرک بدنی کافی یکی از مؤثرترین راههای پیشگیری از بیماریهای قلبی است. تحقیقات نشان داده است که تنها ۲۵ دقیقه فعالیت بدنی روزانه مانند پیادهروی، دویدن یا دوچرخهسواری میتواند تا ۸۰ درصد از بروز بیماریهای قلبی جلوگیری کند. این میزان فعالیت علاوه بر محافظت از قلب، کیفیت زندگی و طول عمر را نیز افزایش میدهد.
متخصص قلب و فلوشیپ نارسایی و پیوند دانشگاه علوم پزشکی بابل به اهمیت آموزش عمومی و فرهنگسازی در این زمینه اشاره کرد و گفت: روز جهانی قلب فرصتی ارزشمند است تا یادآور شویم هیچکس نباید حتی یک ضربان قلب را از دست بدهد. همه ما میتوانیم با انتخاب سبک زندگی سالم، مراقبت از خود و خانواده و توجه به معاینات و غربالگریهای دورهای، در مسیر پیشگیری و سلامت قلبی-عروقی گام برداریم.
این متخصص قلب در پایان بر ضرورت همکاری همهجانبه نظامهای سلامت، رسانهها و جامعه برای ارتقای سطح آگاهی مردم تأکید کرد و گفت: پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است. باید با همافزایی و تلاش جمعی به سمتی حرکت کنیم که مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی به حداقل برسد.
✓آیندهای با قلبهای سالمتر
با توجه به روند رو به رشد شهرنشینی و تغییر سبک زندگی، چالشهای مربوط به بیماریهای قلبیعروقی همچنان ادامه خواهند داشت. با این حال، کارشناسان امیدوارند که با تقویت برنامههای پیشگیرانه، افزایش سطح آگاهی عمومی و ترویج فرهنگ مراقبت از قلب، بتوان شاهد کاهش موارد ابتلا بود.
در نهایت، پیام روشن متخصصان این است: سلامت قلب به مراقبت روزانه، انتخابهای آگاهانه و سبک زندگی متعادل نیاز دارد. هر فرد با تغییرات کوچک اما مستمر در زندگی خود میتواند سهم بزرگی در حفظ این عضو حیاتی ایفا کند. قلب تنها یک عضو بدن نیست؛ بلکه سرمایهای است که سلامت جسم و کیفیت زندگی انسان به آن وابسته است.
