تیرنگ:
مازندران، یکی از استانهای سرسبز و فرهنگی ایران، در سالهای اخیر شاهد رشد چشمگیر طرحهای بومگردی بوده است. این نوع گردشگری که بر پایه حفظ محیطزیست، تقویت اقتصاد محلی و احیای هویت فرهنگی مناطق روستایی شکل گرفته، توانسته جایگاه مهمی در برنامههای توسعه استان پیدا کند. مدیرکل میراثفرهنگی مازندران با اعلام این موضوع در نشست شورای اقتصادی مازندران در ساری، از صدور ۵۲۰ مجوز احداث واحدهای بومگردی در استان خبر داد و آن را نتیجه پیگیریهای ملی و استانی و جذب سرمایهگذاران دارای اهلیت دانست.
صدور این تعداد مجوز در مدت کوتاه، نشاندهنده توجه جدی مسئولان به توسعه گردشگری پایدار و ارتقای سطح معیشت روستاییان است. حسین ایزدی، مدیرکل میراثفرهنگی استان، ضمن بیان این خبر تاکید کرد که برنامههای هفته مازندران با همکاری دانشگاهها و بخش خصوصی شامل همایشهای تخصصی گردشگری، نمایشگاههای صنایعدستی و افتتاح واحدهای بومگردی در نقاط مختلف استان برگزار میشود. این برنامهها نه تنها به معرفی ظرفیتهای گردشگری مازندران کمک میکند بلکه فرصتی برای جذب سرمایهگذاران و توسعه زیرساختهای گردشگری در مناطق روستایی ایجاد میکند.
یکی از ویژگیهای مهم بومگردی که ایزدی به آن اشاره کرد، عدم تغییر در کاربری زمین است. به این معنا که توسعه این واحدها، هیچ تهدیدی برای اراضی کشاورزی محسوب نمیشود و میتواند با حفظ زمینهای زراعی، مهاجرت معکوس از شهرها به روستاها را تسهیل کند. این موضوع به وضوح نشان میدهد که بومگردی میتواند نقش کلیدی در ایجاد اشتغال پایدار روستایی داشته باشد و همزمان به حفاظت از محیطزیست کمک کند.
ایزدی همچنین احیای بومگردی را عامل مهمی در بازسازی هویت فرهنگی و صنایعدستی روستاییان دانست. این نکته اهمیت ویژهای دارد، زیرا گردشگری امروزه تنها به عنوان منبع درآمد مطرح نیست، بلکه به عنوان ابزاری برای حفظ و انتقال میراث معنوی و ملموس مناطق مختلف نیز شناخته میشود. به عبارت دیگر، بومگردی میتواند بستهای کامل از توسعه پایدار در مناطق روستایی باشد؛ توسعهای که هم اقتصاد محلی را تقویت میکند و هم ارزشهای فرهنگی و محیطی را حفظ میکند.
در هفته مازندران، ۱۰ واحد بومگردی در شهرهای ساری، بهشهر، گلوگاه، نکا، نوشهر، چالوس و رامسر به بهرهبرداری میرسد. این افتتاحها گواه دیگری بر جدیت برنامهریزی استان برای توسعه گردشگری پایدار است. ایزدی همچنین از صدور مجوزهای بیشتر تا پایان سال خبر داد و اعلام کرد که تلاش میشود اماکن اقامتی و خانههای مسافر به سمت بومگردی سوق داده شوند تا با افزایش نظارت، توسعه گردشگری در استان فراهم شود. این اقدام میتواند به استانداردسازی کیفیت خدمات گردشگری و افزایش رضایت مسافران منجر شود.
یکی دیگر از محورهای مهم هفته مازندران، برگزاری میزهای تخصصی گردشگری و همایشهای ملی و استانی است که با همکاری دانشگاههای سراسر استان و دانشگاه آزاد اسلامی برگزار میشود. این نشستها فرصتی است تا دانشگاهیان، مسئولان و سرمایهگذاران، آخرین دستاوردها و تجربیات در حوزه گردشگری را تبادل کنند و راهکارهای توسعه پایدار این صنعت را بررسی کنند. به گفته ایزدی، تقویت اقتصاد گردشگری پایدار یکی از رویکردهای اساسی استان است و این نشستها میتوانند به شناسایی موانع و ارائه راهکارهای عملی کمک کنند.
موضوع مهم دیگر در توسعه بومگردی، توجه به گردشگری دریامحور و بهرهبرداری پایدار از منابع آبی مازندران است. نشستهایی با حضور سرمایهگذاران برگزار خواهد شد تا موانع موجود اقتصاد دریامحور بررسی شود و راهکارهای توسعه فعالیتهای گردشگری دریایی فراهم گردد. این نکته حاکی از نگاه جامع مسئولان مازندران به گردشگری است؛ نگرشی که تنها به گردشگری زمینی محدود نمیشود و تمام ظرفیتهای طبیعی استان را مدنظر قرار میدهد.
مدیرکل میراثفرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران بر حفظ توازن میان توسعه گردشگری و صیانت از محیطزیست و اراضی کشاورزی تاکید کرد. این رویکرد نشان میدهد که توسعه گردشگری هیچ منافاتی با حفاظت از منابع طبیعی ندارد و بومگردی نمونه موفق این سیاست است. در واقع، مدل بومگردی مازندران میتواند الگویی برای سایر استانهای ایران باشد که در پی توسعه پایدار گردشگری و حفاظت از محیط زیست هستند.
تحلیل کارشناسان نشان میدهد که رشد بومگردی در مازندران میتواند اثرات مثبت متعددی داشته باشد. اول از همه، این طرح زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در روستاها را فراهم میکند. از سوی دیگر، با افزایش حضور گردشگران در مناطق روستایی، صنایعدستی و تولیدات محلی رونق میگیرد و درآمد خانوارهای روستایی افزایش مییابد. این امر به کاهش مهاجرت به شهرها کمک میکند و جامعه روستایی را از نظر اقتصادی و فرهنگی تقویت میکند.
افزون بر این، بومگردی باعث ارتقای فرهنگ گردشگری مسئولانه و احترام به محیطزیست میشود. گردشگران با اقامت در واحدهای بومگردی با سبک زندگی محلی و ارزشهای فرهنگی مناطق آشنا میشوند و آگاهی آنان نسبت به حفظ محیطزیست افزایش مییابد. به این ترتیب، بومگردی نه تنها یک فرصت اقتصادی بلکه یک ابزار آموزشی و فرهنگی نیز محسوب میشود.
با توجه به آمار صدور ۵۲۰ مجوز بومگردی و افتتاح ۱۰ واحد جدید در هفته مازندران، میتوان انتظار داشت که در سالهای آینده شاهد افزایش قابل توجه ظرفیتهای گردشگری پایدار در استان باشیم. این توسعه میتواند به رشد اقتصاد محلی، احیای هویت فرهنگی، حفاظت از محیطزیست و تقویت ارتباط میان شهر و روستا کمک کند.
در نهایت، تجربه مازندران نشان میدهد که بومگردی میتواند راهحلی عملی برای توسعه پایدار مناطق روستایی باشد. با مدیریت صحیح، همکاری میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی و دانشگاهها و توجه به حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی، این طرح نه تنها به رشد گردشگری استان کمک میکند بلکه الگویی برای توسعه پایدار در سراسر کشور ارائه میدهد.
به بیان دیگر، بومگردی در مازندران فراتر از یک فعالیت اقتصادی صرف است؛ این پدیده اجتماعی و فرهنگی، پلی است میان گذشته و آینده، طبیعت و انسان، اقتصاد و فرهنگ. با حمایت مستمر و برنامهریزی دقیق، مازندران میتواند به مقصدی بینظیر برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شود، بدون آنکه طبیعت، کشاورزی یا هویت فرهنگی خود را از دست بدهد.
