تیرنگ:
سواحل ایران که یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی کشور به شمار میروند، در سالهای اخیر با معضل نگرانکنندهای مواجه شدهاند؛ زباله. از پلاستیکهای رهاشده تا بطریهای نوشابه، تهسیگار و باقیمانده غذا، چهره سواحل شمال و جنوب ایران را مخدوش کرده و محیط زیست ساحلی را در معرض خطر جدی قرار داده است.
✓انباشت زباله در سواحل
با افزایش تعداد گردشگران در مناطق ساحلی، بهویژه در ایام تعطیلات، میزان زبالههای رهاشده نیز بهطور چشمگیری افزایش یافته است. هرچند طبیعت این مناطق ظرفیت پذیرش گردشگران را دارد، اما نبود زیرساختهای لازم برای مدیریت پسماند و عدم آگاهی بخشی عمومی، منجر به تلنبار شدن زبالهها در شنهای ساحل و حتی درون دریا شده است.
خانم احمدی، فعال محیطزیست در استان مازندران، در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: «در تعطیلات نوروز، روزانه مقدار چند تن زباله در سواحل جمع آوری میشد. بسیاری از این زبالهها پلاستیکی هستند و سالها در طبیعت باقی میمانند.»
✓تهدید برای آبزیان و اکوسیستم دریایی
زبالههای پلاستیکی نهتنها ظاهر سواحل را زشت کردهاند بلکه بهشدت برای موجودات دریایی خطرناک هستند. لاکپشتهای دریایی، پرندگان و ماهیان ممکن است این مواد را با غذا اشتباه بگیرند و ببلعند. این موضوع میتواند به مرگ تدریجی آنها منجر شود.
✓نقش مدیریت شهری و نبود زیرساخت
یکی از چالشهای اساسی در کنترل زبالههای ساحلی، نبود سیستمهای مدیریت پسماند کارآمد است. در بسیاری از شهرهای ساحلی، سطلهای زباله به تعداد کافی وجود ندارند یا در فواصل مناسبی قرار نگرفتهاند. علاوه بر این، نظافت دورهای سواحل انجام نمیشود و همین امر باعث انباشته شدن زبالهها میگردد.
رضایی، شهروند بابلسری میگوید: «با توجه به حجم بالای گردشگران، باید ظرفیت جمعآوری زباله در فصلهای پرتردد چند برابر شود. متأسفانه تخصیص بودجه در این زمینه کافی نیست.»
✓فرهنگسازی، حلقه مفقوده در مدیریت زباله
شاید مهمترین عامل در بروز این بحران، نبود فرهنگسازی مناسب در میان گردشگران و ساکنان محلی باشد. بسیاری از افراد هنوز به اهمیت حفظ محیطزیست واقف نیستند و مسئولیتی در قبال زبالههای خود احساس نمیکنند.
توکلی، فرهنگی بازنشسته در این مورد، میگوید: «ما در مدارس درباره اهمیت محیطزیست صحبت میکنیم، اما این آموزشها باید گستردهتر شود. تلویزیون، فضای مجازی و کمپینهای عمومی نقش مهمی در ارتقای فرهنگ زیستمحیطی دارند.»
✓راهکارهایی برای نجات سواحل
کارشناسان معتقدند برای مقابله با بحران زباله در سواحل، باید اقدامات زیر بهطور جدی در دستور کار قرار گیرد:
1. افزایش زیرساختهای مدیریت پسماند؛ نصب سطلهای زباله، استفاده از سطلهای تفکیکی و افزایش دفعات جمعآوری زباله.
2. فرهنگسازی گسترده؛ راهاندازی کمپینهای اطلاعرسانی، آموزش در مدارس، نصب تابلوهای هشدار در سواحل.
3. جریمه متخلفان؛ وضع جریمه برای افرادی که زباله در سواحل رها میکنند، مشابه برخی کشورهای موفق در مدیریت محیطزیست.
4. مشارکت سازمانهای مردمنهاد (NGO)؛ حمایت از گروههای داوطلب برای پاکسازی سواحل و آموزش عمومی.
5. بهرهگیری از فناوریهای نوین؛ استفاده از اپلیکیشنهای گزارشدهی زباله، نصب دوربینهای نظارتی و ارائه خدمات هوشمند پاکسازی.
✓سخن پایانی
بحران زباله در سواحل ایران، فراتر از یک چالش زیباییشناختی، تهدیدی واقعی برای محیطزیست، اقتصاد گردشگری و سلامت عمومی است. رفع این بحران نیازمند همکاری دولت، مردم، فعالان زیستمحیطی و رسانههاست. تنها با تغییر نگرش عمومی و بهکارگیری راهکارهای هوشمند، میتوان امید داشت که سواحل کشور بار دیگر به مکانی امن، زیبا و پایدار برای انسان و طبیعت تبدیل شوند.





















































































