تیرنگ:
پرنده نگری از شاخههای پرطرفدار صنعت گردشگری طبیعت (اکوتوریسم) بوده و در مازندران به عنوان یکی از غنی ترین استان های کشور به لحاظ زیست انواع پرندگان به باور صاحبنظران مورد غفلت قرار گرفته است.
پرنده نگری شاخه ای از بوم گردی یا اکوتوریسم و از محبوب ترین انواع «گردشگری با هدف خاص» محسوب می شود که علاقه مندان زیادی در کشورهای مختلف جهان دارد به طوری که تنها در کشور انگلیس بیش از ۳۰۰ هزار پرنده نگر حرفه ای وجود دارد.
بر خلاف دیگر شاخه های طبیعت گردی مانند کوهنوردی، افرادی با توانایی های کمتر فیزیکی و بدنی نیز می توانند به سادگی در برنامه های پرنده نگری شرکت کرده و جریان زندگی در طبیعت را از نزدیک لمس کنند.
همان طور که از نام این شاخه از گردشگری پیداست، پرنده نگری به شیوه ای از گردشگری اطلاق می شود که گردشگر برای مشاهده گونه های مختلف پرندگان عازم سفر می شود؛ در این سفر ممکن است برخی به شکل حرفه ای پرنده نگری را دنبال کنند و عده ای تنها علاقه مند به مشاهده پرندگان باشند.
این نوع تفریح بسیار جذاب تنها با رفتن به دامان طبیعت و به ویژه حاشیه تالاب ها با تماشای انواع پرندگان زیبا میسر شده و چند سالی است در کشور ما نیز طرفدارانی پیدا کرده و به تدریج نیز در حال افزایش است.
رفتن به طبیعت و تماشای پرندگان زیبا تفریحی است که دهها سال پیش در بین مردم دنیا رواج یافت و علاقه مندان فارغ از نوع شغل یا تخصص با شوق و ذوق وافر به این تفریح سالم میپردازند.
برخلاف تصور عامه مردم برای پرنده نگری لازم نیست پرنده شناس باشید، علاقه مندی به طبیعت کافی است؛ کما اینکه زیبایی و رنگارنگی پرهای یک «قو» یا زیبایی آواز یک «هد هد» هر بیننده یا شنوندهای را تحت تاثیر قرار میدهد.
اقلیم کشورمان به خودی خود دارای تالاب های بسیاری است که پرندگان مهاجر را به سمت خود می کشاند و با این حال مورد بی مهری قرار می گیرد؛ این در حالی است که کشوری همچون امارات متحده عربی به دنبال پرورش جنگل های «حرا» برای جذب پرندگان مهاجر است تا از این طریق توریست جذب کند.
✓ افزایش گشت ها
در این پیوند مدیر کل حفاظت از محیط زیست مازندران اظهار کرد: با توجه به آغاز سرما و شدت بارش ها در چند روز گذشته شاهد حضور تعداد بیشتری از پرندگان مهاجر در مازندران هستیم.
عطاءالله کاویان گفت: با ورود پرندگان مهاجر به تالابها و آببندانها، گشتها و پایشها در مناطق دشتی و تالابی استان بیشتر خواهد شد.
وی با بیان اینکه دستههای اولیه پرندگان وارد تالاب ها و آب بندانهای استان شدند، افزود: با توجه به سردشدن هوا انتظار داریم شاهد مهاجرت تعداد بیشتری از پرندگان باشیم.
مدیرکل حفاظت محیطزیست مازندران با اشاره به وضعیت مطلوب منابع آبی و تالابهای استان، تصریح کرد: گشت و پایش کماکان در طبیعت مازندران ادامه دارد اما با حضور پرندگان مهاجر این گشتها تقویت خواهد شد.
این مقام مسوول تصریح کرد: بیشترین تعداد پرندگان مهاجر زمستان گذران در تالاب میانکاله که به بهشت پرندگان معروف است فرود می آیند.
✓پرندهنگری جزء پاکترین گونههای چندگانه طبیعت گردی است
نادیا قاسمی کارشناس ارشد اکوتوریسم، با بیان اینکه پرندهنگری جزء پاکترین گونههای چندگانه طبیعت گردی است، گفت: پرندهنگرها با سفر به کشورهای گوناگون به ویژه مناطق حفاظت شده طبیعی و تالابها، ساعتها و روزها بدون کمترین آلودگی زیست محیطی، به تماشای گونههای پرندگان مینشینند و در سفرهای خود درآمد قابل توجهی را نصیب کشورهای میزبان میکنند.
وی افزود: کارشناسان این حوزه معتقدند که تماشای پرندگان با رعایت تمامی مسائل زیست محیطی، نوعی آگاهی در میان اهالی مناطق حساس زیست محیطی پدید میآورد که آنان را برای نگهداری بیشتر از آن مناطق در سراسر دنیا برمیانگیزد.
این کارشناس ارشد اکوتوریسم خاطرنشان کرد: پرندهنگری به عنوان شاخهای از اکوتوریسم میتواند اثرات متفاوت و قابل توجهی در منطقه گردشگرپذیر بر جای بگذارد و این اثرات میتوانند اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی باشند.
قاسمی تصریح کرد: اکوتوریسم به عنوان کلید مبارزه با فقر، حفاظت از محیط زیست و ارتقای توسعه پایدار معرفی شده که تاثیر مثبت آنرا در سطح درآمد، اشتغالزایی و آموزش و به دنبال آن مبارزه با فقر و گرسنگی میتوان مشاهده کرد.
این کارشناس اکوتوریسم با اشاره به اینکه کشور ایران دارای پتانسیلها و جاذبههای فراوانی برای جذب توریستهای پرندهنگر است، یادآور شد: موقعیت جغرافیایی خاص کشورمان و دارا بودن اقلیمها و اکوتوریسمهای متنوع موجب شده تا ایران به عنوان پنجمین کشور دارای تنوع طبیعی جهان شناخته شود.
وی با تاکید بر اینکه کشور ایران همه فصول و برای تمامی پرندهنگرها از قارهها و کشورهای متفاوت دارای جاذبه است، گفت: به طور مثال ایران همزمان میتواند هم برای کشورهای اروپایی و پرندهنگرهای آفریقایی و نیز برای همسایههای شرقی و جنوب شرق انند هند و پاکستان و چین جذاب باشد.
قاسمی با اشاره به اینکه ایران با داشتن 548 گونه پرنده به تنهایی حدود کل گونههای اروپا و یک سوم گونههای خاورمیانه را در اختیار دارد، خاطرنشان کرد: با این وجود فعالیت پرندهنگری به عنوان یکی از شاخههای اکوتوریسم چندان مورد توجه قرار نمیگیرد و بسیاری از مردم هنوز به غیر از کلاغ و گنجشک و قمری، پرنده دیگری را ندیده و نمیشناسند.
وی با اشاره به اینکه ایران در مسیر راه اصلی مهاجرتی 10ها گونه پرنده قرار دارد، گفت: در کشور ایران 24 تالاب و آببندان که سالانه پذیرای گروه فراوانی از پرندگان مهاجر است که در کنوانسیون رامسر ثبت شد.
این کارشناس با اشاره به اینکه در سه استان کناره دریای مازندران تالابهای فراوانی وجود دارد که هر ساله پذیرای این میهمانان کوچک و بیآزار است، افزود: به عنوان مثال در گیلان تالاب امیر کلایه، مجموعه تالاب انزلی، بندر کیاشهر و دهانه سفیدرود و در مازندران آب بندانهای فریدونکنار، ازباران و سرخرود، شبه جزیره میانکاله و خلیج گرگان و نیز در گلستان تالابهای آلاگل، آلما گل، آجی گل که با آغاز فصل سرما، این میهمانان زیبا و بیپناه پس از طی هزاران کیلومتر، برای فرار از یخبندان و زمستان گذرانی به زیستگاههای کشورمان پناه میآورند.
وی عنوان کرد: با توجه به علاقه فراوان مردم به طبیعت گردی و مشاهده پرندگان در تالابها، میتوان با برنامه ریزی صحیح و مدیریت دقیق به اثرات مثبت گردشگری و اکوتوریسم یا پرندهنگری دست یافت.
قاسمی افزود: جامعه محلی میتواند با ارائه خدمات اقامتی، پذیرایی، حمل و نقل، فروش مواد غذایی محلی، فروش صنایع دستی، فروش ادوات و وسایل پرندهنگری از منافع حضور پرندهنگرها در تسهیلات به مردم محلی برای چرخیدن چرخ اقتصاد گردشگری گام بردارند.
وی خاطرنشان کرد: با تشکیل ان جی اوها، تشکیل نمایشگاهها، برگزاری جشنوارهها و مسابقاتی مانند نقاشی کودکان در ارتباط با پرندهها و پرندهنگری، مسابقات عکاسی از پرندگان میتوان جامعه محلی را به مشارکت دعوت و این جریان را به سوی استمرار و پایداری هدایت کرد.
این کارشناس گفت: با آموزش گردشگران و جامعه محلی برای برقراری ارتباط مناسب و تعامل با طبیعت و پرندگان میتوان کمترین اثر منفی را به محیط زیست وارد کرد.
وی تصریح کرد: با قابل لمس کردن منافع اقتصادی پرندهنگری برای جامعه محلی علاوه بر کمک به اقتصاد خانوارها، اهالی تشویق میشوند تا در حفاظت و صیانت این نعمت الهی مشارکت کنند.
قاسمی در پایان یادآور شد: پرندهنگری به عنوان شاخهای از اکوتوریسم باید کمترین اثر منفی را در پی داشته باشد و علاوه بر لذت بردن از مناظر به آموختهها و آگاهیهایمان نیز اضافه کند
✓ شکوفایی اقتصاد محلی و منطقهای
داریوش عبادی مسئول انجمن سمنهای زیست محیطی استان مازندران، گفت: پرنده نگری همانند سایر بخشهای مربوط به طبیعت گردی میتواند برای اشتغالمان و شکوفایی اقتصاد محلی و منطقهای مؤثر باشد.
عبادی افزود: پرنده نگری علاوه بر شکوفایی اقتصاد محلی نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست دارد یعنی در این راستا فرهنگسازی میشود که پرندگان برای گوشتشان شکار نشوند چرا که یک پرنده به طور میانگین نیم کیلو گوشت دارد که ارزش اقتصادی ندارد اما هزاران گردشگر میتوانند به واسطه این پرندگان وارد استان شوند و از پرندگان مهاجر و بومی منبع درآمد جوامع محلی تأمین کند.
وی تصریح کرد: پرنده نگری یکی از جلوههای زیبای طبیعی را نشان میدهد که میتوان آن را وارد گردشگری کرد تا در اقتصاد و نیز حفظ محیط زیست و همچنین فرهنگ همراهی با طبیعت موثر شود.
مسئول انجمن سمنهای زیست محیطی استان مازندران، یادآور شد: با دیدگاه پرندهنگری میتوان جایگاههایی برای پرورش پرندگان که در آن شکار ممنوع باشد تا تنها افراد علاقه مند به پرندگان به بازدید آن بپردازند و از این طریق شغلی برای افراد مختلف ایجاد میشود.
این مسئول خاطرنشان کرد: استان مازندران از تنوع فراوان پرندگان برخوردار است به طوری که آنهایی که در فریدونکنار و سرخرود هستند از انواع مختلف پرندگان که از سیبری و مناطق قطبی را شامل میشود در هیچ منطقهای از کشور وجود ندارد و انحصارا مربوط به شمال کشور و فریدونکنار و سرخرود است.
وی تصریح کرد: امروزه با تخریب زنجیره اکوسیستم مواجه هستیم که پرندگان بخشی از این چرخه هستند و تمامی مسئولان نیز باید به این نقش پردندگان در فرهنگ صلح و عاطفه آنان توجه کنند که این نیاز به درک مردم و مسئولان دارد.
تالاب میانکاله که به بهشت پرندگان و پرنده نگری نام دارد؛ سی و ششمین تالاب ثبت شده دنیا و نخستین تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالابهای بین المللی رامسر و یکی از ۶۵۰ ذخیرگاه زیست کره جهان با ۴۸ هزار هکتار وسعت در شرق استان مازندران و در همجواری با استان گلستان واقع شده است و سالانه ۱۰۰ گونه از پرندگان مهاجر را با جمعیت حدود ۳۰۰ هزار بالی میزبانی می کند.





















































































