تیرنگ:
آذر ماه به نیمه رسید و هنوز از درنای امید در تالابهای مازندران خبری نیست.
امید یکی از پرندگانی است که مهاجرت منظم دارد و حرکت خود را از سیبری آغاز میکند و پس از اقامتی کوتاه در ولگا روسیه و قزاقزستان وارد تالاب فریدونکنار میشود و تا اسفند ماه مهمان ایران است.
امید که یک درنای سیبری نر است، آخرین بازمانده از جمعیت غربی درنای سیبری است. این پرنده وفادار به اقلیم مازندران از 14 سال پیش با وجود از دست دادن جفتش “آرزو” همچنان برای زمستانگذرانی به مازندران میآید.
درناهای سیبری نخستین بار در سال 1353 در ایران رویت شدند. جمعیت این دسته از درناها از بیش از 200 قطعه در سال 1930 به دو قطعه در سالیان اخیر و با مرگ «آرزو» به یک قطعه رسیدهاست. درنای سیبری دو بار هم سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۹۴ برای زمستانگذرانی به مازندران نیامد و علاقمندانش را چشم به راه گذاشت.
امید هر سال از زیستگاه خود در سیبری از مسیر روسیه، قزاقستان، آذربایجان به تالابهای بینالمللی فریدونکنار در مازندران مهاجرت میکند و چند ماهی از سال را در تالابهای استان میگذراند.
این درنا ۱۵ سال است که تنها و انفرادی مهاجرت میکند و سال گذشته برای آنکه این درنا از تنهایی درآید یک گونه درنای بلژیکی نیز به مازندران آورده شد تا با همدیگر زیست و زادآوری کنند.
همه چیز خوب پیش میرفت و درنای فرنگی با همدیگر دوست شده بودند اما هنگام برگشت درنای بلژیکی در میانه راه از ادامه سفر بازماند و امید به تنهایی به مقصد ادامه داد.
دُرنای سیبری که امید از گونه آنهاست و با نام علمی «گروس لئوکوجرانوس Grus leucogeranus» شناخته میشود؛ پرندهای در معرض خطر انقراض از خانواده درناهاست که قدی نزدیک به یک و نیم متر دارد و فاصله دو بال آن بیش از ۲ متر است. این درنا بدنی یکدست سفید با پاهای بلند سرخ رنگ دارد و منقار بلند سیاهی روی صورت قرمز رنگ آن نشسته است.
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست مازندران با اشاره به اینکه تک درنای سیبری یعنی امید هنوز وارد مازندران نشده است، خاطرنشان کرد: وقتی امید نیاید، تکلیف رویا چیست، رهاسازی رویا باید با همگونه خودش یعنی امید باشد و این تنها “امید” است که می تواند با “رویا” عجین شود.
کوروس ربیعی در گفتوگویی، اظهار کرد: پرندگان آبزی و کنارآبزی مهاجر با آغاز فصل پاییز و پایین آمدن دمای هوا معمولا به مهاجرت میپردازند و مازندران هم از منابع آبی و تالابهای متنوعی برخوردار است مامن مناسبی برای اسکان این پرندگان است هر ساله مهاجرت پرندگان به این استان اتفاق میافتد.
وی با اشاره به اینکه امسال شرایط آب و هوایی از لحاظ دمایی به آن اندازهای نبوده که شرایط محیطی لازم برای حضور پرندگان را داشته باشیم، افزود: بررسی ما حاکی از این است که جمعیت پرندگانی که به این استان آمدند به اندازه در مقایسه با سال گذشته حداکثر ۴۰ تا ۵۰ درصد جمعیت پرندگانی را تاکنون شامل میشود.
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست مازندران یادآور شد: در این بازه زمانی انتظار بیشتر از این تعداد نیست انتظار ما تا پایان آذرماه است که با کاهش دما مهاجرت افزایش پیدا کند.
این مسئول با بیان اینکه امسال به دلیل بارش مناسب تالابی شدن محیط، بسیار ارزنده است و شرایط خوبی برای زیست پرندگان مهاجر ایجاد شد، خاطرنشان کرد: این میزان آبگیری تالابها تا پایان آذرماه محتمل است که بیشتر از سال گذشته ما شاهد مهاجرت پرندگان در مازندران باشیم.
این مسئول با بیان اینکه آببندانها و عرصههایی از تالابها به ویژه خلیج میانکاله در حال حاضر شرایط مناسبی برای کنار آبزیان و برخی آبزیان دارد، گفت: سرشماری پرندگان دی ماه انجام میشود و پارسال بیش از ۲۰۰ هزار پرنده در قالب ۱۰۵ گونه به مازندران مهاجرت کردند.
ربیعی افزود: در مهاجرت پرندگان گونههای وابسته به تالاب هم داشتیم، برخی موارد ۷۰ درصد مهاجرت را داریم اما گونه مهاجر برای ما مهم است. در واقع وقتی بخش تالابی میانکاله را از دست دادیم موجب شد گونههای مهاجر را از دست بدهیم.
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش محیط زیست مازندران بیان کرد: اگر شرایط محیط زیست گونهای از پرندگان مهاجر بهم بخورد میتوانیم اعلام کنیم که مهاجرت گونهای خاص از پرنده را در مازندران نداشتیم.
این مسئول با اعلام اینکه امسال در دامگاهها غازها، اردکهای وحشی و حواصیل آمدهاند؛ گونههای مرغابی غواص، ماهیخوار و قوها دیرتر میآیند، اظهار کرد: محتمل است در روزهای آتی شاهد گونههای دیگر از پرندگان مهاجر در مازندران باشیم.
ربیعی درخصوص وضعیت درنای رویا که یک سالی است در مازندران پرورش مییابد گفت: اخیرا جلسهای با اعضای کمیته ملی درنا داشتیم در آبان ماه انتظار ما این بود که درنای “امید” بیاید و یک روز از مدت آمدنش بگذرد تا ما رویا را رها سازی کنیم و تا این لحظه امید نیامده؛ ممکن است بیاید و هم نیاید زیرا در سال ۱۳۸۸ هم امید به مازندران مهاجرت نکرد و سال بعدش آمد.
وی افزود: در حال حاضر ما هیچ اطلاعاتی از وضعیت برگشت تک درنای سیبری یعنی امید نداریم و این نیامدن دلیل بر مرگ امید نیست؛ زیرا ما امیدمان را از دست نمیدهیم و ممکن است تا لحظه دیگر هم میزبانش باشیم.
ربیعی با اشاره به اینکه راهنمایی مسیر رویا فقط با امید است، گفت: وقتی امید نیاد تکلیف رویا چیست؟ باید جلسهای بگذاریم و بررسی شود زیرا رها سازی باید با همگونه خودش باشد که این تنها امید است که میتواند با رویا عجین شود.
