تیرنگ، محمد جواد نوری – کارشناس ارشد مدیریت فناوری اطلاعات و مدرس سواد رسانه
با یازدهمین جلسه از سلسله جلسات آموزش سواد رسانه در خدمت شما هستم. انشاءالله در این جلسه به موضوع تکنیکهای اقناعی خواهم پرداخت.
به روشی هایی که مخاطب را تشویق به تغییر رفتار، نگرش، باور، ارزش یا دیدگاه می کند اقناع یا متقاعد سازی می گویند. هدف رسانه نیز اقناع مخاطب است. این کار ممکن است با درگیرکردن عقل (منطق) یا احساس مخاطب یا هر دو آنها باشد.
آشنایی با تکنیکهای اقناعی به ما این امکان را میدهد که روشهای رسانه را در اقناع سازی مخاطبان بشناسیم و متوجه شویم که رسانهها از چه راهکارهایی برای قانع کردن مخاطب استفاده میکنند. این آگاهی به ما کمک میکند تا در معرض پیامهای رسانهای، به سادگی تحت تأثیر قرار نگیریم.
برای داشتن تفکر نقاد و همچنین کسب مهارت تحلیل محتواهای رسانهای، آشنایی با فنون اقناعی به کار رفته در پیامها ضروری است
در این جلسه به ادامه آنچه در جلسه گذشته توضیح داده شد میپردازیم.
2. تکنیکهای برانگیختن احساسات
این تکنیکها به تحریک عواطف و احساسات مخاطب میپردازند و میتوانند او را به عمل یا واکنشی خاص ترغیب کنند.

• تکنیک ترس:
o کاربرد: نمایش عواقب منفی یا خطرات به منظور برانگیختن احساس اضطراب و ترس.
مثال: در این تصویر، پیامی که به مخاطب منتقل میشود، با استفاده از تکنیک ترس است. در دست خانمی که در تصویر دیده میشود، یک گوشی ساده قرار دارد که از آن خون پاشیده شده است. جملهای که به صورت انگلیسی جلوی دست این خانم نوشته شده است، به ما کمک میکند تا پیام را بهتر درک کنیم. در این جمله آمده است: “Don’t dial while he drives” یعنی “تا زمانی که او رانندگی میکند، با او تماس نگیرید”. پیامی که منتقل میشود این است که هنگام استفاده از گوشی، اگر متوجه شدید که طرف مقابل در حال رانندگی است، تماس را قطع کنید و صحبت را ادامه ندهید، زیرا ممکن است تصادف رخ دهد. خونی که از گوشی پاشیده شده است، برای ترساندن مخاطب و قانع کردن او به عدم استفاده از گوشی هنگام رانندگی طرف مقابل است. این یکی از تکنیکهای اقناعی است که به عنوان تکنیک ترس شناخته میشود.
• تکنیک تطمیع:
o کاربرد: ارائه مشوقها و پاداشها برای ترغیب به رفتار خاص.
مثال: در این تصویر، تبلیغ پودر رختشویی هومکر با استفاده از تکنیک تطمیع به مخاطب ارائه شده است. در این تبلیغ، جوایز متعددی از جمله یک دستگاه آپارتمان دو خوابه مبله، یک دستگاه خودرو پژو ۲۰۶، و میلیونها ریال پول نقد به نفرات برتر وعده داده شده است. این جوایز به گونهای طراحی شدهاند که مخاطب را به خرید محصول ترغیب کنند.
پیامی که این تبلیغ منتقل میکند، این است که با خرید پودر رختشویی هومکر، شانس برنده شدن جوایز ارزشمندی را خواهید داشت. این تکنیک تطمیع، با ارائه مزایای جذاب و ارزشمند، مخاطب را به خرید محصول ترغیب میکند.

• تکنیک همدلی:
o کاربرد: ایجاد ارتباط احساسی با مخاطب از طریق نشان دادن همدلی و درک مشکلات و نیازهای او.
o مثال: تبلیغاتی که داستانهای واقعی از افرادی که با مشکلات مشابه مخاطب روبرو هستند را به تصویر میکشند.
• تکنیک شادی و خوشحالی:
o کاربرد: ایجاد احساس شادی و خوشحالی در مخاطب برای ترغیب به خرید یا استفاده از محصول.
o مثال: تبلیغاتی که لحظات خوش و شادیآور استفاده از یک محصول را نشان میدهند.
• تکنیک غرور و افتخار:
o کاربرد: برانگیختن احساس غرور و افتخار در مخاطب برای ترغیب به حمایت از یک برند یا محصول.
o مثال: تبلیغاتی که نشان میدهند چگونه استفاده از یک محصول خاص میتواند به افتخار و غرور ملی منجر شود.
3. تکنیکهای استدلال و منطق
این تکنیکها به ارائه شواهد و دلایل منطقی برای قانع کردن مخاطب میپردازند و سعی میکنند تا با استفاده از عقلانیت، نظر یا عمل خاصی را تقویت کنند.
• تکنیک گواهی دادن:
o کاربرد: استفاده از نظرات و تأییدات افراد شناختهشده یا متخصصان برای تقویت اعتبار پیام.
مثال: در این تصویر، از تکنیک گواهی دادن استفاده شده است. در اینجا، تصویر بهرام رادان در کنار یک محصول (کمربند چرمی) قرار داده شده است. هدف این است که به مخاطب اطلاع داده شود که آقای رادان این محصول را پسندیدهاند. برخی از مخاطبان که با رادان آشنا هستند و به او علاقه دارند، ممکن است به دلیل این علاقه، به خرید این محصول ترغیب شوند.
استفاده از این تکنیک تنها به تبلیغات محدود نمیشود. برای مثال، در سخنرانیها نیز میتوان از آن استفاده کرد. سخنران میتواند با استناد به آیات قرآن یا نقل قول از افراد معتبر، پیام خود را تقویت کند. این استنادها به عنوان گواهی بر حقانیت سخنان سخنران عمل میکنند و مخاطب را بیشتر متقاعد میسازند.

• تکنیک مقایسه:
o کاربرد: مقایسه دو یا چند محصول یا ایده برای نشان دادن برتری یا مزیت.

مثال: این تصویر با استفاده از تکنیک مقایسه برای اقناع مخاطب طراحی شده است. در اینجا نکات کلیدی زیر قابل تحلیل هستند:
1. تقابل بصری:
تصویر سمت راست (گذشته) یک جاده خاکی با خودرو قدیمی را نشان میدهد، که نشان دهنده عقبماندگی و شرایط نامطلوب در زمان گذشته است.
تصویر سمت چپ (حال) یک بزرگراه مدرن و وسیع است که نمادی از پیشرفت و توسعه به شمار میرود.
این تقابل بصری بسیار قوی است و پیام اصلی را بهوضوح منتقل میکند.
2. استفاده از اعداد:
عدد “۴۲۰0۰ کیلومتر” در گذشته با عدد “۳۰۰۰0۰ کیلومتر” در حال حاضر مقایسه شده است.
این اعداد با استفاده از فونت بزرگ و متمایز، برجسته شدهاند تا توجه مخاطب را جلب کنند و تأثیر پیام بیشتر شود.
3. استفاده از نمادها:
پرچم قدیمی ایران در تصویر راست و پرچم جمهوری اسلامی ایران در تصویر چپ، تغییر سیاسی و حکومتی را برجسته میکند و ارتباط میان این تغییر و پیشرفت را به مخاطب گوشزد می نماید
4. بیان ضمنی و هیجانی:
جمله “چی بودیم، چی شدیم” تأثیر احساسی دارد و مخاطب را به سمت پذیرش روایت ارائه شده هدایت میکند.
از زبان ساده و عامیانه استفاده شده تا حس نزدیکی بیشتری به مخاطب القا شود.
• تکنیک تداعی:
o کاربرد: بهوجود آوردن ارتباطات میان دو یا چند مفهوم برای تقویت پیام یا احساس.
مثال: این تصویر مربوط به تبلیغات خمیردندان Sensodyne است و از تکنیک تداعی معنی برای تأثیرگذاری و اقناع مخاطب استفاده کرده است.
پیام ضمنی: استفاده از کلاه ایمنی بهعنوان نماد، حس امنیت و محافظت کامل را تداعی میکند. این پیام به مخاطب القا میشود که این محصول نهتنها تمیزی، بلکه محافظت از سلامت دندانها را تضمین میکند.
• تکنیک استفاده از آمار و ارقام:
o کاربرد: ارائه دادهها و آمارهای دقیق برای پشتیبانی از ادعاها و تقویت اعتبار پیام.
o مثال: این مکمل حاوی ۲۰۰ میلیگرم ویتامین C است که ۲۵۰٪ از نیاز روزانه توصیهشده را تأمین میکند.





















































































