تیرنگ:
کارشناسان بر این باور هستند که رخداد گرد و غبار، سال های متمادی است که در استان های حاشیه دریای خزر (گلستان، مازندران و گیلان) نفوذ کرده است اما چند سالی است که این مخاطره جوی، شدیدتر و مشکل آفرین شده است.پدیده گرد و غبار و نفوذ ریزگردها که چند سالی است، به موضوعی غالب در اغلب استان های مرکزی و جنوبی کشور بدل شده است حالا در استان های حاشیه خزر نیز دیده می شود. ریزگردها و گرد و غبار در واقع پدیده هایی هستند که منشا آنها ذرات جامد معلق در هوا است و از منابع متفاوتی تغذیه می شوند که مهم ترین آنها فرسایش خاک، فعالیت های صنعتی، معدنی و ساختمانی و همچنین مناطق بیابانی که بادهای قوی ذرات خاک را از آنجا به حرکت در می آورند، است. مشکلات تنفسی، کاهش میدان دید و آلودگی های جوی نیز مهم ترین، پیامدهای نفوذ این ذرات معلق در هوا هستند. کارشناسان بر این باور هستند که رخداد گرد و غبار، سال های متمادی است که در استان های حاشیه دریای خزر (گلستان، مازندران و گیلان) نفوذ کرده است اما چند سالی است که این مخاطره جوی، شدیدتر و مشکل آفرین شده است.
۲۵ شهریور سال ۱۴۰۲ عضو کمیته ملی سیلابهای کشور گفت: حل پدیده ریزگردها در مازندران بدون بررسی های دقیق علمی امکان پذیر نخواهد بود.
مهدی حمیدی، دکترای مهندسی عمران آب بیان داشت: با بررسی های دقیق علمی منشاء ریزگردها در مازندران مشخص خواهد شد.
وی با بیان اینکه خواستگاه ریزگردها در قره قوم به لحاظ علمی قابل تائید نخواهد بود مگر اینکه با داده های علمی در صدها و منشاء این ریزگردها مشخص شود، اظهار داشت: ما به عنوان محقق که چندین سال در خصوص ریزگردها فعالیت های تحقیقاتی و میدانی انجام داده ایم منشاء قره قوم را اگر رد نکنیم تائید هم نمی توانیم بکنیم بلکه با تحقیقات علمی درصد آن باید مشخص شود.
این استاد دانشگاه اضافه کرد که اظهار نظر کلی در باره ریزگردهای مازندران و منشاء آن بدون پشتوانه علمی جایگاهی نخواهد داشت.
وی گفت که در مازندران هم تالاب هایی وجود داشت که منابع آب کافی به آنها می رسید که با خشک شدن آن مستعد ریزگردها هستند که در بررسی های علمی این موارد هم باید لحاظ شود.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل همچنین اظهار داشت که در بررسی های علمی عوامل داخلی و خارجی توامان باید مورد بررسی قرار گیرند و بعد از آن راههای جلوگیری از آن اجرایی شود.
وی با بیان اینکه مسئله گردو غبار که با گسترش خشکسالی پررنگ تر شده است، گفت: در ۱۵ سال گذشته در شهرهای بزرگ کشور مشکل ریزگردها نداشتیم اما از سال ۲۰۰۸ ریزگردها از سمت سوریه و عراق وارد ایران شده، بخش های غربی را درنوردیده و پای آن به تهران باز شده و تداوم آن در شهرهای شرقی کشور به مازندران هم رسیده است.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل گفت که سه دسته ریزگردها در جهان اعم از محلی، منطقه ای و جهانی وجود دارد که دسته جهانی آن وارد اتمسفر و جو می شود و اقیانوس ها را در می نوردد تا جایی که گردو غبار صحرای آفریقا به آمریکای جنوبی هم می رسد.
وی اضافه کرد که ریزگردهای محلی در ابعاد کوچک تری اثر بخشی دارد اما ریزگردهای منطقه ای چند کشور و یا به عبارتی خاورمیانه را در بر می گیرد بنابراین با این داده ها بدون بررسی علمی نمی توانیم به لحاظ علمی حتما تائید کنیم که ریزگردهای موجود در مازندران به خصوص به شهرهای مرکزی مازندران هم رسیده است، از قره قوم ترکمنستان باشد.
برنده جایزه محقق کارآزموده جورج فاستر از بنیاد ون هومبلت آلمان، اظهار داشت که عوامل زمینه ساز ایجاد ریزگردها منشاء طبیعی یا انسانی دارد که با گسترش خشکسالی و بیابان های خشک منشاء طبیعی ایجاد گرد و غبار است.
اخیرا معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با بیان اینکه تعریف ۲۰ میلیون هکتار طرح آبخیزداری در برنامه هفتم توسعه فرصتی برای جلوگیری از بیابانزایی است، گفت: ۱۴ میلیون هکتار از عرصههای طبیعی کشور کانون ریزگرد شد. حسن وحید در گردهمایی آموزش و ظرفیت سازی طرح «ترسیب کربن» استانهای بیابانی منطقه یک کشور در ساری افزود: حرکت نکردن به سمت توسعه پایدار در سطح حوضه آبخیز و پرداختن به آمایش سیاسی به جای آمایش در حوضه آبخیزداری از مهمترین دلایل گسترش بیابانی شدن عرصههای طبیعی است.
وی با ذکر این آمار مبنی بر اینکه کاهش توان مراتع امروز موجب شده سطح اراضی بیابانی از حدود ۱۳ تا ۱۴ میلیون به ۳۰ میلیون هکتار افزایش پیدا کند، اظهار کرد: اکنون کشور با ۱۴ میلیون هکتار کانون فرسایش بادی و مساله ریزگردها و گرد وغبار مواجه است.
معاون سازمان منابع طبیعی تصریح کرد: سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری نقش مهمی در شرایط تغییر اقلیم با هدف تداوم فعالیتهای کشاورزی در کشور دارد.
وی با ذکر این نکته که امروز مردم، سازمان منابع طبیعی را فقط به عنوان حافظ جنگل نمیشناسند، ادامه داد: احیا و مدیریت منابع طبیعی فقط با همکاری مردم منطقه و انجام دورههای آموزشی قابل انجام است.
وحید خاطر نشان کرد: به همین دلیل آموزش و ظرفیت سازی برای اجرای طرح ترسیب کربن در مناطق بیابانی عرصههای طبیعی ضروری است.
وی با اظهار اینکه در برنامه هفتم توسعه برای جلوگیری از بحرانهای ناشی از تغییر اقلیمی در عرصههای طبیعی برنامههای مهمی دیده شده است و مهمترین آن لایحه آبخیزداری و ترسیب کربن است، گفت: آمایش سرزمین حوزه ای در منابع طبیعی با هدف مدیریت جامع در حال اجرا است. معاون سازمان منابع طبیعی با اشاره به ضرورت بهبود شرایط حال حاضر فرسایش خاک در کشور، افزود: ایران یک کشور با پوشش گیاهی کم است که بخش وسیعی از آن را کویر تشکیل میدهد و بر اساس برآوردهای انجام گرفته میزان فرسایش خاک بیش از ۲ میلیارد مترمکعب معادل ۱۵.۴ تن در هکتار است که عدد خوبی نیست.
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری گفت: هماکنون ۵۰ میلیون هکتار از مراتع کشور به دلیل بهرهبرداری مفرط، خشکسالی، شخم و شیار، تغییر اقلیم و استفاده نکردن متوازن از توان سرزمین به مراتع ضعیف تبدیل شده و همین امر کشور را با مشکل فرسایش خاک، سیلاب، تخلیه سفرههای زیرزمینی روبرو کرده است.
