تیرنگ:
ورزش زورخانهای، این میراث گرانقدر ایرانی، به عنوان یک ترکیب منحصربهفرد از قدرت بدنی، اخلاق پهلوانی، و روحیه جمعی، همواره در تاریخ ایران جایگاهی ویژه داشته است. این ورزش نه تنها در تقویت جسم و قدرت فردی تاثیرگذار است، بلکه بر روح و اخلاق ورزشکاران نیز تمرکز دارد و فضایی برای آموزش احترام، ادب و همکاری در تیم ایجاد میکند. در حالی که ورزشهای مدرن روز به روز جایگاه بیشتری در میان نسل جوان پیدا میکنند، ورزش زورخانهای همچنان به عنوان یکی از ارکان فرهنگی و ورزشی کشور، با چالشها و موانعی روبهرو است. از جمله این چالشها، کاهش تعداد علاقهمندان و ورزشکاران پس از دوران کرونا است که بهویژه بر ردههای سنی پایین تاثیرگذار بوده است.
✓پیشینهای از ورزش زورخانهای
سید جواد مهری رئیس هیات ورزشهای زورخانهای شهرستان رامسر با اشاره به نقش تاریخی و فرهنگی این ورزش اصیل ایرانی، از روند احیای ورزش زورخانهای در رامسر سخن گفت و بر لزوم فرهنگسازی برای جذب نسل جدید تأکید کرد.
وی که از سال ۱۳۸۲ مسئولیت این هیات را بر عهده دارد، با نگاهی به گذشته توضیح داد: ورزش زورخانهای در رامسر حدود ۳۴ سال پیش با همت حاج بهمن جعفری، از پیشکسوتان دلسوز و بازاریان بزرگ شهر، آغاز شد؛ او با علاقهای که به فرهنگ پهلوانی داشت، با وجود کمبود امکانات، جوانان را گرد هم آورد و نخستین تمرینات زورخانهای را در این شهر بنا نهاد.
✓احیای ورزش زورخانهای؛ از سنت تا ساختار علمی
رئیس هیات ورزشهای زورخانهای شهرستان رامسر افزود: از سال ۱۳۸۲ که مسئولیت هیات را بر عهده گرفتم، تلاش کردیم این ورزش را از قالب سنتی صرف خارج کرده و به سوی استانداردسازی و آموزش علمی هدایت کنیم؛ برگزاری کلاسهای آموزشی با مربیان مجرب، شرکت در مسابقات استانی و کشوری و جذب نونهالان و نوجوانان از جمله اقداماتی بود که ثمرات خوبی نیز در پی داشت؛ خوشبختانه ورزشکاران ما در این سالها موفق به کسب عناوین ملی نیز شدند.
مهری همچنین با اشاره به پیامدهای دوران کرونا گفت: پس از همهگیری کرونا، تعداد ورزشکاران ما، بهویژه در ردههای سنی پایین، به شدت کاهش یافت؛ نگرانیهای بهداشتی خانوادهها باعث شد که بسیاری از فرزندانشان را به تمرینات نفرستند؛ اکنون شرایط بهتری داریم، اما برای بازگرداندن شور و رونق به گود زورخانه، نیاز به حمایت، تبلیغات و فرهنگسازی جدی داریم.
✓برنامهریزی برای جذب نسل امروز
وی درباره جذب نسل جدید نیز خاطرنشان کرد: نسل امروز متفاوت است و نیاز به ابزارهای ارتباطی جدید دارد؛ ما در حال تولید محتوای ویدئویی، ساخت کلیپ از تمرینات و معرفی چهرههای معاصر پهلوانی هستیم؛ همچنین همکاری با آموزش و پرورش برای معرفی ورزش زورخانهای در مدارس از جمله برنامههای پیشرو است؛ نوجوانی که تنها یکبار در زورخانه حضور یابد، قطعاً مجذوب فضای پرمعنویت و عظمت آن خواهد شد.
رئیس هیات ورزشهای زورخانهای رامسر به ساختار منسجم و رتبهبندی دقیق این ورزش اشاره کرد و توضیح داد: ورزش زورخانهای دارای نظام رتبهبندی مشخصی در دو حوزه ورزشکاران و مرشدان است. در بخش ورزشکاران، رتبهها از نوخواسته آغاز و تا کهنهکسوت ادامه دارد.
مهری ادامه داد: در بخش مرشدان نیز از مقدماتی تا مرشد کهن طبقهبندی صورت گرفته است. این ساختار نهتنها بر اساس توانایی جسمی، بلکه بر پایه اخلاق، احترام و آشنایی با آداب و رسوم زورخانهای تعیین میشود.
وی تأکید کرد: هدف از این رتبهبندی، ایجاد انگیزه، انسجام و پیشگیری از بینظمی در این ورزش است تا فرهنگ پهلوانی در کنار رشد جسمی پرورش یابد، نه صرفاً کسب مدال و قهرمانی.
رئیس هیات ورزشهای زورخانهای شهرستان رامسر از خانوادهها، مدارس، مسئولان و رسانهها خواست تا با حمایت از این ورزش اصیل، راه را برای تربیت نسلی سالم، بااخلاق و ریشهدار هموار کنند.
مهری در پایان افزود: امیدواریم گود زورخانه امیرالمؤمنین (ع) بار دیگر لبریز از صدای مرشد، ضرب و نوای پهلوانی شود و جوانان این سرزمین، با بازوانی نیرومند و دلهایی پرمهر، ادامهدهنده راه پوریای ولیها و تختیها باشند.
✓تأثیرات فرهنگی ورزش زورخانهای
مرشد محمد عنایتصفت از چهرههای باسابقه و خوشآوای ورزشهای زورخانهای، از ابعاد فرهنگی، اجتماعی و معنوی این ورزش اصیل ایرانی سخن گفت و بر لزوم حمایت رسانهها و مسئولان از این میراث گرانسنگ تأکید کرد.
وی با اشاره به جایگاه فرهنگی ورزش زورخانهای گفت: ورزش زورخانهای فقط یک ورزش نیست، بلکه فرهنگی تمامعیار است. فضایی که ما گاهی در میان خودمان از آن با عنوان «مسجد دوم» یاد میکنیم، محلی برای آموزش احترام، ادب، فروتنی و روحیه کار گروهی به نسل جوان است.
مرشد زورخانه رامسر اظهار داشت: این ورزش در کنار اشعار فردوسی و حافظ، نوای مرشد و سنتهای اصیل، فضایی خلق میکند که در کمتر جای جامعه امروز قابل مشاهده است.
عنایتصفت به تأثیرات معنوی این ورزش اشاره کرد و افزود: ذکر نام خدا، صلوات و توسل به حضرت علی (ع)، از ارکان جداییناپذیر این ورزش است. زورخانه میتواند بهنوعی درمان فردی و اجتماعی برای نسل امروز باشد؛ نسلی که بیش از هر چیز به اخلاق و هویت نیاز دارد.
✓ثبت آیینهای زورخانهای
وی در ادامه، وضعیت این ورزش در سطح ملی و جهانی را نیز امیدوارکننده دانست و گفت: خوشبختانه فدراسیون ورزشهای زورخانهای در سالهای اخیر فعالیت خوبی داشته و اکنون در ۱۸ کشور، از جمله کشورهای آفریقایی و خاورمیانه، زورخانههایی فعال شدهاند. ثبت آیینهای زورخانهای به عنوان میراث معنوی در یونسکو، افتخاری ملی است اما برای بهرهبرداری کامل از این ظرفیت جهانی، همچنان مسیر زیادی در پیش داریم.
مرشد زورخانه رامسر با اشاره به مشکلات موجود، نبود حمایت مالی را یکی از موانع اصلی توسعه این ورزش دانست و گفت: برخلاف ورزشهایی مانند فوتبال، ما از اسپانسر یا منابع درآمدزایی برخوردار نیستیم. هزینههای نگهداری زورخانه، تهیه لباس و اعزام تیمها به مسابقات، عمدتاً از جیب ورزشکاران یا خانوادهها تأمین میشود. اگر مسئولان فرهنگی و ورزشی و خیرین منطقه همراه شوند، میتوانیم نسل آیندهای قوی، بااخلاق و ریشهدار تربیت کنیم.
✓ سخن پایانی
با توجه به اهمیت فرهنگی، اجتماعی و حتی معنوی ورزش زورخانهای، میتوان گفت که حفظ و توسعه این ورزش باید در اولویت قرار گیرد. این ورزش نه تنها به تقویت جسم ورزشکاران کمک میکند، بلکه به عنوان یک ابزار برای آموزش ارزشهای اخلاقی مانند احترام، صداقت، و فروتنی عمل میکند. با توجه به روندهای جهانی، ثبت آیینهای زورخانهای در یونسکو به عنوان میراث معنوی یکی از گامهای بزرگ در جهت شناساندن این ورزش به جهان است. اما هنوز هم مشکلاتی مانند کمبود منابع مالی، عدم حمایتهای کافی از سوی مسئولان و نیاز به ایجاد زیرساختهای مناسب برای توسعه این ورزش وجود دارد.
تلاشهای صورتگرفته در شهرستان رامسر برای احیای این ورزش نمونهای از عزم و اراده برای زنده نگهداشتن این میراث فرهنگی و ورزشی است. اما برای رسیدن به هدف نهایی که تربیت نسلی سالم، بااخلاق و پر قدرت است، همکاری و حمایت تمامی نهادها از جمله مدارس، رسانهها و مسئولان ضروری به نظر میرسد. به طور خاص، برنامههایی مانند برگزاری کلاسهای آموزشی، حمایت از ورزشکاران جوان، و ترویج فرهنگ زورخانه در جامعه میتواند به روند توسعه این ورزش در کشور کمک شایانی کند.
در نهایت، اگر همه دست به دست هم دهند، میتوان امیدوار بود که زورخانهها دوباره به روزهای اوج خود بازگردند و جوانان ایران زمین با بازوانی قوی و دلی پر از اخلاق، ادامهدهنده راه بزرگان پهلوانی همچون پوریای ولی و تختی باشند.
