تیرنگ:
مازندران، از باستانیترین استان ایران، همواره مهد فرهنگ و هنر غنی بوده است. این سرزمین با طبیعت بکر و تاریخی پربار، دل بستهترین هنرمندان و صنعتگران را به خود جذب کرده و مهد بسیاری از هنرها و صنایع دستی منحصر به فرد است. با این حال، با گذر زمان، بسیاری از این هنرها و سنتها با خطر فراموشی مواجه شدهاند. در سالهای اخیر، تلاشهای گستردهای برای احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران صورت گرفته است
✓ میراث فرهنگی و تاریخی مازندران: پایگاه احیای فرهنگ
تمدن باستانی: بقایای تمدنهای باستانی، نشاندهنده تاریخ غنی این سرزمین است و الهامبخش هنرمندان و صنعتگران بوده است.
مسجدها و معابد تاریخی: مساجد تاریخی مازندران، با معماری منحصر به فرد و تزئینات زیبا، شاهد تلاقی فرهنگهای مختلف بوده و نقش مهمی در حفظ سنتهای مذهبی و فرهنگی ایفا کردهاند.
اماکن تاریخی: اماکن تاریخی مانند آب انبارها، خانهها و بناهای قدیمی، نیز پلهای قدیمی بازتابی از زندگی سنتی مردم مازندران هستند و به عنوان مکانهای مهم برای ترویج فرهنگ و هنر سنتی به شمار میروند.
✓صنایع دستی مازندران: گنجینهای از هنر و خلاقیت
صنایع دستی مازندران، با تنوع و زیبایی خاص خود، از گنجینههای ارزشمند فرهنگ این استان به شمار میروند. از جمله مهمترین صنایع دستی مازندران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بافندگی: بافت قالی، گلیم، جاجیم و… از جمله صنایع دستی مهم مازندران هستند که با استفاده از مواد اولیه طبیعی و با تکنیکهای سنتی تولید میشوند.
همچنین وجود جنگلهای انبوه، ریشه دوانده و به تولید ظروف چوبی، و صنایع تزئینی منجر شده است.
صنایع دستی دریایی: با توجه به موقعیت ساحلی مازندران، صنایع دستی دریایی مانند صدفکاری، ساخت قایق و ماهیگیری نیز از اهمیت ویژهای برخوردارند.
✓موسیقی و فولکلور مازندران: زنده نگه داشتن هویت
موسیقی و فولکلور مازندران، با ریشههای عمیق تاریخی، نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی این استان ایفا میکنند. موسیقی سنتی مازندران، با استفاده از سازهای محلی مانند لله وا، به اجرای آهنگهای محلی و داستانهای فولکلور میپردازد. فولکلور مازندران نیز شامل داستانها، افسانهها، ضربالمثلها و اصطلاحات محلی است که به عنوان میراث زبانی و فرهنگی نسل به نسل منتقل شدهاند.
✓تلاشهای دولتی و مردمی برای احیای فرهنگ و هنر سنتی
در سالهای اخیر، دولت و سازمانهای فرهنگی مختلف، تلاشهای متعددی برای احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران صورت دادهاند. از جمله این تلاشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
حمایت مالی از هنرمندان و صنعتگران: دولت با ارائه تسهیلات مالی و حمایتی، به هنرمندان و صنعتگران کمک میکند تا بتوانند به تولید و عرضه محصولات فرهنگی و هنری بپردازند.
برگزاری جشنوارهها و نمایشگاههای فرهنگی و هنری: برگزاری جشنوارهها و نمایشگاههای فرهنگی و هنری، فرصتی برای معرفی و ترویج فرهنگ و هنر سنتی مازندران به مردم و گردشگران فراهم میکند.
ایجاد مراکز فرهنگی و هنری: ایجاد مراکز فرهنگی و هنری در مناطق مختلف مازندران، به عنوان بستری برای آموزش، تحقیق و پژوهش در زمینه فرهنگ و هنر سنتی عمل میکند.
حمایت از آموزشهای سنتی: آموزشهای سنتی مانند بافت قالی، گلیم و… در مدارس و مراکز آموزشی مختلف ارائه میشود تا دانش و مهارتهای این هنرها به نسلهای جدید منتقل شود.
همچنین، سازمانهای مردمنهاد و فعالان فرهنگی نیز نقش مهمی در احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران ایفا میکنند. این سازمانها با برگزاری کارگاهها، نمایشگاهها و رویدادهای فرهنگی، تلاش میکنند تا آگاهی مردم را در مورد اهمیت فرهنگ و هنر سنتی افزایش دهند و از آنها حمایت کنند.
✓چالشها و موانع پیش روی احیای فرهنگ و هنر سنتی
با وجود تلاشهای گسترده، احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران با چالشهایی روبرو است. از جمله این چالشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ـ فقدان بازار مناسب برای محصولات فرهنگی و هنری: فقدان بازار مناسب برای محصولات فرهنگی و هنری، باعث شده است که بسیاری از هنرمندان و صنعتگران نتوانند از تلاشهای خود درآمد کسب کنند و انگیزه خود را از دست بدهند.
ـ کمبود منابع مالی و انسانی: کمبود منابع مالی و انسانی، باعث شده است که بسیاری از پروژههای احیای فرهنگ و هنر سنتی با مشکل مواجه شوند و پیشرفت آنها کند باشد.
ـ عدم توجه کافی : عدم توجه کافی به مسائل فرهنگی و هنری، باعث شده است که بسیاری از تلاشهای احیای فرهنگ و هنر سنتی با مشکل روبرو شوند.
✓چشمانداز آینده و راهکارهای پیشنهادی
برای احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران، نیاز به یک رویکرد جامع و چندوجهی است. در این راستا، راهکارهای پیشنهادی زیر میتواند مفید باشد:
تقویت آموزشهای سنتی: آموزشهای سنتی باید در مدارس و مراکز آموزشی مختلف به طور گسترده ارائه شود تا دانش و مهارتهای این هنرها به نسلهای جدید منتقل شود.
ایجاد بازار مناسب برای محصولات فرهنگی و هنری: ایجاد بازار مناسب برای محصولات فرهنگی و هنری، با استفاده از روشهای مختلف مانند نمایشگاهها و جشنوارهها، میتواند به هنرمندان و صنعتگران کمک کند تا از تلاشهای خود درآمد کسب کنند.
حمایت مالی از هنرمندان و صنعتگران: دولت و سازمانهای فرهنگی باید با ارائه تسهیلات مالی و حمایتی، به هنرمندان و صنعتگران کمک کنند تا بتوانند به تولید و عرضه محصولات فرهنگی و هنری بپردازند.
احیای فرهنگ و هنر سنتی مازندران، نه تنها به حفظ میراث فرهنگی این استان کمک میکند، بلکه میتواند به ایجاد فرصتهای شغلی، توسعه گردشگری فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی مردم نیز منجر شود. با تلاش و همکاری همه ذینفعان، میتوان آیندهای روشن برای فرهنگ و هنر سنتی مازندران رقم زد.
