تیرنگ:
در روزگاری که دهها هزار بیمار در کشور چشمانتظار پیوند عضو هستند، استان مازندران با رشد مستمر فرهنگ اهدای عضو، به یکی از نمادهای ایثار و زندگی دوباره بدل شده است. خانوادههایی که در اوج مصیبت، تصمیمی الهامبخش گرفته و چراغی از امید در دل خانوادههای دیگر روشن کردهاند.
✓پیشتازی مازندران در اهدای عضو
مازندران از سال ۱۳۸۷ تاکنون، با ثبت ۴۳۳ مورد اهدای عضو، جایگاه مهمی در بین استانهای کشور کسب کرده است. محمدمصطفی قربانی، مدیرعامل انجمن اهدای عضو مازندران، در آیین تجلیل از خانوادههای اهداکننده با عنوان «نبض دوباره زندگی» که در دانشکده پرستاری و مامایی ساری برگزار شد، گفت: «مازندران از استانهای برتر کشور در زمینه جانبخشی اعضای بیماران مرگ مغزی است. باید با ترویج این فرهنگ، قدمی اساسی در نجات جان بیماران نیازمند برداریم.»
وی ادامه داد: «مرگ مغزی پایان زندگی نیست. اعضای بدن این بیماران میتواند در کالبد بیماران دیگر تپش حیات را از نو آغاز کند. تا امروز ۴۳۳ خانواده مازندرانی اعضای عزیز مرگ مغزی خود را اهدا کردهاند که این آمار شامل ۳۱۸ مورد در دانشگاه علوم پزشکی مازندران و ۱۱۵ مورد در دانشگاه علوم پزشکی بابل است.»
✓شهرهای پیشتاز در اهدای عضو مازندران
شهر آمل با ثبت ۳۷ مورد اهدای عضو، در صدر شهرهای مازندران قرار دارد. پس از آن، نور و بابلسر هر کدام با ۱۰ مورد، فریدونکنار با ۷ مورد و محمودآباد با ۶ مورد، در مسیر نجات جان بیماران گام برداشتهاند. این آمار نشان میدهد که فرهنگ ایثار در میان مردم مازندران بهویژه در شهرهای مختلف به خوبی در حال نهادینه شدن است.
قربانی با تاکید بر اهمیت آموزش و آگاهسازی گفت: «هر بیمار مرگ مغزی جوان با میانگین سنی ۱۵ تا ۲۵ سال که از سنین شادابی محسوب میشود، میتواند هشت بیمار نیازمند به عضو را نجات دهد. این اعضا شامل دو کلیه، دو ریه، قلب، کبد، پانکراس و روده است. افزون بر این، ۵۳ نوع نسوج نیز قابلیت پیوند دارند.»
او خاطرنشان کرد: «بر این اساس، یک بیمار مرگ مغزی میتواند زندگی را به یک تا ۵۳ بیمار بازگرداند. باید تلاش کنیم با اطلاعرسانی صحیح، خانوادهها را نسبت به اهمیت این تصمیم انسانی آگاه کنیم.»
✓سفیران زندگی در مدارس و دانشگاهها
در کنار تلاشهای انجمن، حضور فعال «سفیران اهدای عضو» در مدارس، دانشگاهها و مراکز فرهنگی باعث ارتقای آگاهی عمومی در سطح جامعه شده است. این سفیران با برگزاری کارگاهها، جلسات پرسش و پاسخ و انتشار محتوای آموزشی، مسیر فرهنگسازی را در میان نسل جوان هموار کردهاند.
✓آمار ملی؛ چالشها و ظرفیتها
دکتر کتایون نجفیزاده، مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان نیز با بیان اینکه تنها یکسوم موارد مرگ مغزی به اهدای عضو منجر میشود، گفت: «سالانه بین ۵ تا ۸ هزار نفر در کشور دچار مرگ مغزی میشوند. نیمی از آنها قابلیت اهدای عضو دارند، اما تنها حدود هزار مورد به پیوند منجر میشود.»
وی افزود: «این یعنی حدود ۲ هزار مورد مرگ مغزی با قابلیت اهدا، به دلایل مختلف از جمله عدم رضایت خانوادهها، به مرحله پیوند نمیرسد. در نتیجه، حدود ۶ هزار عضو قابل استفاده سالانه دفن میشود، در حالی که میتوانست جان بیماران بسیاری را نجات دهد.»
نجفیزاده تاکید کرد: «در حال حاضر بیش از ۲۷ هزار نفر در لیست انتظار پیوند عضو قرار دارند. روزانه ۱۰ تا ۱۲ نفر از این افراد، یعنی تقریبا هر دو تا سه ساعت، به دلیل نرسیدن عضو مناسب، جان خود را از دست میدهند. این در حالی است که ظرفیت پزشکی کشور برای انجام انواع پیوندها بسیار بالاست.»
✓آمار پیوند عضو در کشور
به گفته وی، تاکنون حدود ۸۵ هزار عمل پیوند عضو در ایران انجام شده است که نزدیک به ۳ هزار مورد آن مربوط به سال ۱۴۰۳ است. از این میان، حدود ۶۷ هزار مورد پیوند کلیه، بیش از ۱۴ هزار پیوند کبد، ۲۵۰۰ پیوند قلب، بیش از ۲۰۰ پیوند ریه، ۵۰۰ پیوند لوزالمعده و نزدیک به ۲۰۰ مورد پیوند روده انجام شده است.
نجفیزاده اظهار داشت: «پزشکان ما در زمینه پیوند عضو توانایی بالایی دارند، اما آنچه کم داریم، پذیرش مرگ مغزی و باور عمومی به اهدای عضو است. رسانهها میتوانند نقش کلیدی در این فرهنگسازی ایفا کنند.»
✓سخن پایانی: زندگی، ادامه دارد
استان مازندران نشان داده است که حتی در لحظههایی سرشار از غم، میتوان چراغی از امید برای دیگران روشن کرد. رشد فرهنگ اهدای عضو در این استان نهتنها به نجات جان بیماران منجر شده، بلکه الگویی از همبستگی، نوعدوستی و مسئولیتپذیری اجتماعی را ارائه کرده است.
با این حال، هنوز چالشهایی چون کمبود مراکز جراحی پیوند، فرآیند زمانبر رضایتگیری خانوادهها و نیاز به روایت گستردهتر داستانهای واقعی اهداکنندگان در رسانهها وجود دارد. امید است با استمرار تلاشها و تقویت فرهنگ ایثار، روزی برسد که هیچ بیماری در کشور، چشمانتظار پیوند عضو نباشد.
