تیرنگ:
برداشت نابهنگام و رنگ افزایی، 2 شیوه نادرست، ولی رایج در مراكز سورتینگ غیرمجاز مركبات است كه سودجویان با این شگرد دسترنج باغداران شمال كشور به عنوان قطب مركبات ایران را به تاراج می برند و باعث میشوند مرکبات انگ بی کیفیتی بزنند.
باغداران مركبات درمازندران كاهش قیمت، كم شدن میل بازار به خرید و پائین آمدن كیفیت میوه را مهم ترین مشكل ناشی از رنگ افزایی مر كبات می دانند كه توسط بیشتر سورتینگ داران غیرمجاز انجام می شود.
عضو هیات علمی مركز آموزش و تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی جهاد كشاورزی مازندران در سال ۹۵ در همایشی گفته بود كه رنگ افزایی غیراستاندارد مركبات به شیوه ای كه بعضی از سورتینگ داران انجام می دهند، سرطان زاست.
سید وحید علوی در همایش آسیب شناسی مركبات مازندران با نگرش برداشت زودهنگام و رنگ افزایی این محصول در قائمشهر گفته بود : بعضی از باغداران و سورتینگ داران بویژه سورتینگ داران غیرمجاز بیش از حد مجاز مواد رنگ افزایی را برای پرتقال و حتی نارنگی استفاده می كنند.
وی میزان مجاز رنگ افزایی باقی مانده در پوست مركبات را كمتر 2 پی پی ام اعلام كرد.
این كارشناس باغداری دلیل اقتصادی را علت اصلی استفاده از مواد رنگ افزا در مركبات دانست و افزود : متاسفانه بیشتر باغداران از عواقب استفاده از مواد رنگ افزا در مركبات بی اطلاع هستند و با دانش به كارگیری این مواد نیز آشنایی ندارند.
علوی گفت : مواد رنگ افزا با رعایت استاندارد های پیش بینی نه تنها مضر نخواهد بود كه می تواند به نفع كشاورز و مصرف كننده نیز باشد.
وی با انتقاد از برداشت نابهنگام مركبات در مازندران، افزود : زمانی كه قند و اسید مركبات به هفت دهم رسیده باشد، برداشت میوه اشكالی ندارد و در این زمان می توان از ماده ‘ اتیلن ‘ برای سبززدایی و مواد رنگ افزا برای جذب مشتری استفاده كرد.
او ادامه داد : این در حالیست كه هم اكنون برداشت مركبات زمانی انجام می شود كه هنوز قند و اسید میوه به میزان استاندارد نرسیده و درنتیجه میوه بازار پسند نیست و سبب می شود كه مواد رنگ افزا به صورت غیراستاندارد مورد استفاده قرار گیرد.
این كارشناس گفت : برداشت نابهنگام مركبات در مازندران باعث شده تا این محصول در بازار نیز مشتریان خود را از دست بدهد و ادامه این روند باغداری در مازندران را با خطر مواجه می كند.
علوی به باغداران و سورتینگ داران مازندرانی توصیه كرد تا از برداشت نابهنگام و رنگ افزایی غیراستاندارد محصول مركبات برای حفظ بازار و جلوگیری از كاهش قیمت خودداری كنند.
✓ لزوم توجه جدی به نظام عرضه و تقاضا در بازار مرکبات مازندران
یکی از کارشناسان و صادر کنندگان مرکبات با بیان این که مازندران با بیش از سه میلیون تن مرکبات پس از کشور اسپانیا رتبه هفتم تولید مرکبات دنیا را دارد، گفت: یعنی این خطه شمالی در حالی که سه درصد تولید مرکبات دنیا را به خود اختصاص داده است اما کمتر از یک درصد صادرات دنیا را دارد.
عباس آراسته با توضیح این نکته که اسپانیا با تولید ۶ میلیون تن مرکبات، ۲۷ درصد صادرات مرکبات دنیا را دارد، افزود: نکته بسیار مهم این است که مرکبات مازندران دربین همه تولید کنندگان مرکبات دنیا طرفدار خاص و همواره بازار پسندی فوق العاده ای دارد.
وی ادامه داد: امروز باغداران مرکبات مازندران نیاز به حمایت مسوولان دارند، اگر این حمایت عملیاتی نشود کشاورزی باغداری استان با چالش حفظ زمین مواجه خواهد شد.
وی اظهار داشت: بررسی ها نشان می دهد که با اجرای کشت متراکم باغ مرکبات از هر هکتار طبق آنالیز فعلی ارزش پول کشورمان ۳۰ تا ۵۰ میلیارد ریال درآمد کسب می شود، اما اکنون این درآمد کمتر از هفت میلیارد ریال است که با توجه به هزینه تولید اصلا به صرفه نیست.
وی متوسط تولید مرکبات در دنیا را بین ۷۰ تا ۱۳۰ در هر هکتار اعلام کرد و گفت:این آمار در کشورمان و به خصوص مازندران کمتر از ۲۵ تن است، مازندران خواستگاه تولید مرکبات در دنیا است و طبق اظهار رسمی فائو ایران متنوع ترین تولیدات مرکبات دنیا را دارد که البته این ویژگی علاوه بر مزیت ها خطر فعالیت انواع آفات و بیماری ها را به همراه دارد.
آراسته که تولید کننده نهال مرکبات و صادر کننده انواع نارنگی پرتقال مازندران نیز است، با ذکر این نکته که مدیریت بر بازار مرکبات از سوی مسوولان کم رنگ است، توضیح داد: اختلاف پنج تا هفت برابری قیمت مرکبات سر باغ تا بازار مصرف واقعیت انکار ناپذیر است. در حالی که هزینه اصلی را تولید کنندگان متقبل می شوند، به همین دلیل انجمن کشاورزی پیشرو مازندران آنالیز قیمت را به درستی انجام داده است.
وی تصریح کرد: طبق اعلام رسمی جهاد کشاورزی مازندران، در حال حاضر بیش از ۴۰ تا ۵۰ میلیون اصله درخت مرکبات در استان وجود دارد که در هر سال حدود سه میلیون اصله نهال در قالب باز سازی، احیا و یا ایجاد باغ مرکبات جدید در استان تولید می شود، پس وقتی شاهد میزان تولید با عدد تقریبا ثابتی هستیم، نشان دهنده این است که مدیریت باغ امروز ضعیف شده و دلیل اصلی آن صرفه اقتصادی آن است.
به گفته آراسته به طور یقین افرادی مخل، بازار اقتصادی مرکبات مازندران را در اختیار دارند و همچنان به تولید و باغداران ضربه می زنند و به نظر می رسد تصمیم های غیر کارشناسی مسوولان دولتی، به تولید کنندگان و مصرف کنندگان نیز ضربه می زند.
وی ادامه داد: دولت باید تعداد توزیع کنندگان مرکبات را بیشتر کند، حمایت دیگری که دولت می تواند به باغداران مرکبات انجام دهد، اجازه ایجاد انبار فنی در باغ های مرکبات است تا میوه ها در بازه زمانی حدود ۲ ماهه فرصت برداشت، به یکباره وارد بازار نشود، یعنی میزان تولید ما به نسبت زمان ۲ ماهه برای فروش محصول در بازار داخلی زیاد است، از سوی دیگر مشکلات صادرات مرکبات هم نیز همچنان جود دارد.
وی با تاکید بر این که زنجیره باغداری در مازندران ناقص است، اظهار داشت: حمایت دولت از باغداران برای ایجاد انبار فنی و سردخانه در باغ های تجاری مازندران ضروری است، یعنی تسهیلات باید به باغداران به موقع به باغداران تجاری و فنی پرداخت شود.
وی تصریح کرد: اگر قیمت میوه مرکبات دارای حاشیه سود منطقی برای باغداران داشته باشد، ایجاد باغ مدرن با کشت متراکم کار سختی نیست. حلقه مفقوده این است که هزینه تمام شده قیمت مرکبات باید به درستی محاسبه شود تا فروش میوه از سوی باغداران با حاشیه سود ایجاد شود.
آراسته اضافه کرد: بررسی ها نشان می دهد که پرتقال تامسون مازندران در کشورهای حاشیه دریای خزر به خصوص روسیه حدود ۶۵۰ هزار ریال در هر کیلو گرم عرضه می شود، اما همین میوه سال گذشته سر باغ کمتر از ۸۰ هزار ریال از باغداران خریداری شد. مرکبات مازندران خوش خوراک و زیباترین میوه پاییزی در بازارهای خارجی است یعنی زمانی که مرکبات مازندران در بازار کشورهای حاشیه دریای خزر وجود دارد، میوه مرکبات دیگر کشورها بازاری ندارد.
وی گفت: هزینه تمام شده هر کیلو مرکبات در سال جاری طبق آنالیز انجمن کشاورزی پیشرو مازندران ۲۰۰ هزار ریال است که با ۱۷ درصد حاشیه سود باید تا ۲۵۰ هزار ریال به فروش برسد تا باغ مرکبات استان حفظ و باغداران نسبت به کشت متراکم اقدام عملی کنند.
به گفته وی کشت متراکم باغداری مرکبات مهمترین روش در صنعت باغداری فنی در دنیا است، کاهش مصرف سموم، مقابله طبیعی با حوادث غیر مترقبه به ویژه سرما و یخ زدگی و تولید محصول یک دست و بازار پسند از مزیت های این نوع کشت در باغداری پیشرفته دنیا است
✓ ضرورت اعلام کف قیمت مرکبات مازندران
رییس سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت که اعلام به موقع قیمت کف مرکبات علاوه بر ساماندهی بازار، دست دلالان و واسطه ها کوتاه و در نتیجه زمین های کشاورزی استان نیز حفظ می شود.
بابک مومنی با بیان اینکه محصولات مرکبات مازندران در حالی در آستانه ورود به بازار است که دغدغههای باغداران از بازار بسیار جدی است، ادامه داد:در سال زراعی جاری باغداری مازندران با طغیان مگس میوه به دلیل تغییرات اقلیمی مواجه شدند که خوشبختانه با ترویج به موقع و همکاری باغداران این آفت تحت کنترل است.
رییس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در عین حال تصریح کرد: آفت مگس میوه همچنان تهدید جدی علیه باغ های استان است و اگر به توصیه های کارشناسی از جمله برداشت به موقع و دفع پسماندهای میوههای باغی انجام نشود، کانون های این آفت بیشتر خواهد شد.
مومنی با تاکید بر این که باید کف قیمت مرکبات پیش از آغاز برداشت اعلام شود، ادامه داد: مازندران بالاترین ظرفیت برای صادرات مرکبات را به کشورهای مختلف دنیا دارد.
وی با اشاره به این که پارسال با رشد ۱۲ برابری، صادرات مرکبات به ۸۰ هزار تن رسیده است که این مقدار به نسبت میزان تولید بسیار ناچیز است، گفت: امسال در برداشت محصول مرکبات باید دقت شود و برداشت به موقع با هدف جلوگیری از خسارت ناشی از آفات به ویژه مگس میوه مدیترانهای بسیار حایز اهمیت است.
وی با تاکید مجدد مبنی بر این که باید محصولات باغداران به قیمت منطقی خریداری شود، خاطر نشان کرد: باید همه تدابیر لازم برای کم شدن دغدغههای باغداران مرکبات اندیشیده شود تا کشاورزان در برداشت محصول در مرحله تردید قرار نگیرند.
وی تامین سرمایه در گردش برای بازار مرکبات مازندران را ضروری دانست تا دست واسطه ها از این بازار کوتاه شود، ادامه داد: پارسال گمرک آستارا، صادرات مرکبات از مبدا مازندران را بر نمی تابیده است و خروج این میوه فساد پذیر را با تاخیر در همکاری برای خروج از مرز با چالش مواجه کرد.
رییس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در گفتوگویی که ایرنا منتشر کرده از همه باغداران خواست تا نسبت به برداشت به موقع مرکبات و دفع پسماند انواع میوه دقت لازم را داشته و عملیاتی کنند.
آب و رنگ بخشیدن به میوه ها چند سالیست که در شمال کشور باب شده بود و افراد ناآگاه با استفاده از صنعت، میوه های نارس و سبز که هنوز قند و اسید آن به قدر کفایت نرسیده را رنگ و لعاب بخشیده و وارد بازار می کردند و همین امر موجب شده بود پرتقال های ترش مزه شمال با ظاهری زیبا در ویترین مغازه ها با نازلترین قیمت به فروش برسد و از آن سو سبد مشتریان و مصرف کنندگان ایرانی با میوه های جنوب که به لحاظ اقلیم کشت، از مزه و طعم پایین تری نسبت به پرتقال منطقه شمال برخوردار است، رنگین شود و همه زحمت و هزینه باغداران به هدر رود.
باغداران مرکبات در مازندران، کاهش قیمت، کم شدن میل بازار خرید و پایین آمدن کیفیت میوه را مهم ترین مشکل ناشی از رنگ افزایی مرکبات می دانند که توسط بیشتر سورتینگ های غیر مجاز انجام می شود.
سیتروز کالر یا رنگ مرکبات نامبر 2، بیشترین رنگی است که در مازندران مصرف می شود. این نوع رنگ تنها در فلوریدای آمریکا استفاده می شود و مجوز استفاده از آن برای مرکباتی است که قبل از اینکه پوست برسد، قند و اسید میوه تکمیل شود و مقدار رنگ باقیمانده روی پوست میوه نیز از دو پی پی ام کمتر باشد.
