از نفس افتاده
از نفس افتاده
استان مازندران، با طبیعتی بی‌نظیر، جنگل‌های سرسبز، و هوای پاک، سال‌ها به عنوان یکی از مقصدهای برتر گردشگری و سکونت سالم در ایران شناخته می‌شد

تیرنگ:

مهدی جویباری: استان مازندران، با طبیعتی بی‌نظیر، جنگل‌های سرسبز، و هوای پاک، سال‌ها به عنوان یکی از مقصدهای برتر گردشگری و سکونت سالم در ایران شناخته می‌شد. اما در سال‌های اخیر، افزایش آلودگی هوا، تهدیدی جدی برای سلامت مردم و اکوسیستم این منطقه زیبا شده است. این مشکل نه تنها کیفیت زندگی ساکنان را تحت تأثیر قرار داده، بلکه چالش‌های محیط زیستی گسترده‌ای را نیز به همراه آورده است.

✓آلودگی هوا؛ مشکلی نوظهور در استان سرسبز

روند افزایش آلودگی هوا در مازندران در سال‌های اخیر به ویژه در شهرهایی مانند نکا، ساری، بابل و حتی غرب مازندران قابل مشاهده است. کارشناسان محیط زیست و بهداشت عمومی هشدار می‌دهند که ترکیبی از عوامل طبیعی و انسانی باعث این وضعیت شده‌اند.

یکی از مهم‌ترین عوامل انسانی، افزایش وسایل نقلیه موتوری و ترافیک سنگین شهری است. با گسترش شهرها و افزایش جمعیت، شمار خودروها در استان به شدت افزایش یافته و این موضوع منجر به انتشار گازهای آلاینده مانند دی‌اکسید نیتروژن، مونوکسید کربن و ذرات معلق شده است. همچنین، بسیاری از خودروهای موجود دارای استانداردهای زیست‌محیطی پایین هستند و آلایندگی بالایی دارند.

✓نقش صنایع در تشدید آلودگی

صنایع کوچک و متوسط و کارگاه‌های تولیدی که در حاشیه شهرها فعالیت می‌کنند، به همراه استفاده از سوخت‌های فسیلی در کشاورزی و آتش‌زدن باقی‌مانده‌های محصولات کشاورزی، سهم قابل توجهی در آلودگی هوا دارند. علاوه بر این، در فصول سرد سال، استفاده از سوخت‌هایی نظیر مازوت، باعث افزایش غلظت آلاینده‌ها می‌شود.

✓پیامدهای خطرناک آلودگی هوا

این آلودگی، سلامت ساکنان مازندران به ویژه کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و تنفسی را به شدت تهدید می‌کند.

مطالعات نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر، تعداد مراجعه بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی به بیمارستان‌های استان افزایش یافته است. همچنین، آلودگی هوا تأثیر منفی بر کیفیت زندگی مردم، کاهش بهره‌وری کاری و حتی کاهش مدت عمر افراد دارد.

✓وضعیت هوا در فصل‌های مختلف

برخلاف تصور عمومی که مازندران همیشه هوایی پاک دارد، در برخی روزهای سال به ویژه در زمستان و اوایل بهار، شاخص کیفیت هوا به حد ناسالم می‌رسد.

✓اقدامات مسئولان و نهادهای مربوطه

مسئولان استانی اقدامات متعددی برای مقابله با آلودگی هوا انجام داده‌اند. از جمله اجرای طرح‌های کاهش آلودگی خودروها، افزایش معاینه فنی، توسعه حمل و نقل عمومی و ایجاد زیرساخت‌های دوچرخه‌سواری در شهرها. همچنین، کمپین‌های آگاهی‌رسانی درباره تأثیرات آلودگی و لزوم کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی به راه افتاده است.

سازمان محیط زیست مازندران نیز در تلاش است تا با اجرای پروژه‌های پایش مستمر کیفیت هوا و مقابله با آلاینده‌ها، از افزایش بحران جلوگیری کند.

مردم مازندران، به ویژه در شهرهای بزرگ، از افزایش روزافزون آلودگی هوا گلایه دارند. کریمی، مهندس کامپیوتر می‌گوید: «کودکان اغلب دچار سرفه و مشکلات تنفسی می‌شوند، مخصوصاً در روزهای آلوده. این وضعیت نگران‌کننده است و انتظار داریم مسئولان سریع‌تر اقدام کنند.»

از سوی دیگر، برخی فعالان محیط زیست بر اهمیت مشارکت مردم در کاهش آلودگی تأکید دارند. آقای حسن صادقی، یکی از این فعالان در بابل، می‌گوید: «تنها اقدامات دولتی کافی نیست، مردم هم باید مصرف انرژی را کاهش دهند، از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند و در کاشت درخت مشارکت کنند.»

یک فعال اجتماعی در غرب مازندران گفت: ریزگردهای‌آلاینده‌های صنعتی، آمدوشد خودروها، آتش‌سوزی جنگل‌ها، نیروگاه زباله سوز و گسترش بیابان‌ها از جمله عوامل و آلودگی محسوب می‌شود و اخیراً در شهرهای غرب مازندران هم با نفوذ و گسترش ریزگردها در گستره شهر و روستاهای اطراف مواجه بوده که این امر هشدار جدی برای حوزه‌های مختلف تلقی می‌شود.

محمد حسینی اظهار کرد: اگر در این خصوص پیشگیری و راهکار مناسبی ارائه نشود ممکن است مهمان ناخوانده سال‌های متوالی این شهر و استان باشد.

وی گفت: متأسفانه طی روزهای اخیر نفوذ جریان سمی ریزگردها در آسمان نوشهر و چالوس به راحتی با چشم دیده می‌شود.

همچنین مدیر محیط زیست چالوس گفت: با نظر به اینکه از سال ۱۴۰۱ در استان مازندران ۴ شهرستان به عنوان شهر شاخص مجهز به ایستگاه سنجش آلودگی هوا شده‌اند، تمامی داده‌ها به صورت آنلاین در سامانه پایش کیفی هوای کشور بارگذاری می‌شوند که شهرستان چالوس نیز از این مهم مستثنی نبوده و ایستگاه مذکور در مرکز این شهرستان (جنب درب ورودی بیمارستان طالقانی) جایگذاری و از سال ۱۴۰۱ شروع به کار نموده است که ذرات معلق pm۲.۵ و pm۱۰ را شناسایی و ثبت می‌کند.

✓ثبت روزهای ناسالم

نصیر ناصری افزود: بر اساس داده‌های موجود در سامانه فوق، عدد ۷۳ (سالم) و متأسفانه عدد ۱۰۳ (نا سالم برای گروه‌های حساس) pm۱۰ را در یکی از روزهای ماه جاری نشان داد.

وی گفت: از جمله عوامل مربوط به ثبت این مقادیر در شهرستان، ترافیک و ساخت و ساز بی رویه می‌باشد.

✓چشم‌انداز و راهکارها

برای مقابله با بحران آلودگی هوا در مازندران، رویکردی جامع و چندجانبه لازم است. افزایش فرهنگ‌سازی عمومی، بهبود حمل و نقل پاک، توسعه فضای سبز شهری و رعایت استانداردهای زیست‌محیطی در صنایع، باید در اولویت قرار گیرد.

همچنین، حمایت از تحقیقات علمی و ایجاد سامانه‌های هوشمند پایش کیفیت هوا می‌تواند در پیش‌بینی و مدیریت بحران مؤثر باشد. توسعه گردشگری پایدار و کاهش فشار بر منابع طبیعی نیز گامی مهم در حفظ اکوسیستم این استان زیبا است.

✓سخن پایانی

آلودگی هوا در مازندران، به عنوان خطری جدی برای سلامت و طبیعت، نیازمند توجه فوری و برنامه‌ریزی دقیق است. حفاظت از این استان سبز و پاک، تنها با همت مشترک دولت، مردم و نهادهای فرهنگی و علمی ممکن است. اگر دیر اقدام کنیم، هزینه‌های جبران‌ناپذیری خواهیم پرداخت؛ هزینه‌هایی که سلامت نسل‌های آینده را تهدید خواهد کرد.