تیرنگ، حجت الاسلام و المسلمین حاج محمد حسین گلکار استاد و محقق حوزه و دانشگاه و معاونت پژوهش مرکز تخصصی حوزوی تمدن اسلامی
آیه:
«الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.»
(آنان که ایمان آوردهاند و دلهایشان با یاد خدا آرام میگیرد؛ آگاه باشید، با یاد خدا دلها آرام میگیرد – رعد: ۲۸)
در زندگی فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها)، هر موجی از احساس با ساحل توحید آرام میگرفت. اندوه، خشم، عشق، اشک، همه در مدار ایمان به خدا معنا مییافتند. او هیچگاه اسیر هیجانهای بیجهت نشد، زیرا تمام عواطفش را به یک محور گره زده بود: رضای الهی. این است معنای «احساس توحیدی»؛ یعنی انسان در مرکز خود خدایی دارد که احساس را جهت میدهد، نه احساساتی که انسان را میگردانند.
در روزهای پرالتهاب پس از رحلت پیامبر(ص)، فاطمه(س) هم میگریست و هم لبخند میزد. میگریست از انحراف مردم، لبخند میزد از اطمینان به وعدهی الهی. این دوگانهی زیبا، روح توحید را در احساس او نشان میدهد: غم، اما نه نومیدی؛ اعتراض، اما نه بیقراری. فاطمه(س) از خدای خود راضی بود، نه از شرایط؛ زیرا میدانست جهان، صحنهی آزمون است، نه پایان عدالت.
امروز، در میان طوفان اخبار، اضطراب اقتصادی، و فشارهای روانی، جامعهی ما بیش از هر زمان دیگر محتاج این الگوی آرامش توحیدی است. بسیاری از ما احساس داریم، اما جهت نداریم؛ هیجان داریم، اما محور نداریم. ایمان توحیدی، همان لنگر آرامشی است که کشتی دل را از طوفان نجات میدهد.
فاطمه(س) به ما آموخت که احساس، اگر از یاد خدا جدا شود، به اضطراب میانجامد؛ اما اگر با ذکر و معرفت همراه شود، به آرامش تبدیل میگردد. او در هر واقعهای نخست با خدا سخن گفت و سپس با مردم. حتی در رنج، نگاهش افقی الهی داشت. آنگاه که مدینه را ترک کرد، دلش با زمین نبود، با آسمان بود. همین اتصال درونی، از او شخصیتی ساخت که در سختترین بحرانها فرو نریخت.
در خانواده، احساس توحیدی به معنای مدیریت محبت و خشم بر محور تقواست. در جامعه، به معنای تلاش بدون دلهره و امید بدون غفلت است. در سیاست، یعنی پایبندی به حق حتی در شکست. و در زندگی فردی، یعنی باور به اینکه هیچ طوفانی، بیاذن خدا نمیوزد.
فاطمه(س) به ما یاد داد که آرامش، محصول بیدردی نیست، نتیجهی ایمان است. مؤمن واقعی کسی نیست که احساس نداشته باشد، بلکه کسی است که احساسش را در شعاع توحید کنترل میکند. چنین انسانی در هر شرایطی، از درون شکسته نمیشود، چون به دستهای پنهانی ایمان دارد که او را نگاه میدارند.
در جهان پرآشوب امروز، احساس توحیدی یعنی توانِ ادامه دادن.
یعنی لبخند زدن در میانهی بحران، صبر در میان بیعدالتی، و امید در لحظهی شکست.
فاطمه(س) با قلبی طوفانی و دلی آرام زیست؛
و این، زیباترین تعریف از مدیریت احساس است:
طوفان در بیرون، آرامش در درون.
