تیرنگ:
قصه پر غصه جنگل و جنگلبان تمامی ندارد.
قاچاقچیان چوب جنگل های هیرکانی به صورت غیرقابل باور آن قدر جسور و بی پروا شده اند که علاوه بر اینکه برای قاچاق چوب به نگهبانان ایست و بازرسی جنگلبانی استان های شمالی به خصوص مازندران از طریق سلاح های سرد و گرم هجوم میبرند، تهدید خانوادگی را نیز انجام می دهند.
طبق مستندات اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران دستبرد و غارتگری قاچاقاچیان امروز به صورت سازمانیافته و حرفهای انجام می شود، علاوه بر آن تهدیدات این افراد متخلف به نقطهای رسید که افزون بر قاچاق چوب، اقدام به تهدید، درگیری و حتی آسیب رساندن به جنگلبانان و خانواده آنان نیز میکنند.
از طرفی کمبود محیط بان، فقر زیرساختی و تجهیزاتی به همراه مجازات های سطحی سبب شد چشم طمع سوداگران چوب در مازندران محدودیتی نداشته باشد.
کارشناسان جنگل معتقدند که بازدارنده نبودن مجازات از جمله مشکلات اساسی در حوزه قاچاق چوب و فرآورده های جنگلی درشمال است بنابراین ضرورت دارد تا قوانین موجود بازنگری و اصلاح شود.
طبق آمار فرماندهی یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری، در ۹ ماهه امسال تعداد یک هزار و ۱۱۶ مورد پرونده ماده ۴۸ تشکیل شد که به میزان ۲۵۲ متر مکعب چوب آلات و یک هزارو ۳۱۶ استر هیزم، چهار هزارو ۴۵۵ کیلو گرم ذغال و ۲۹هزارو ۸۹۰ شاخه چلم در این منطقه کشف و ضبط شده است.
همچنین در این مدت هشت هزارو ۶۳۵ کیلو گرم چوب تاغ، حدود ۱۳۷ کیلو گرم قارچ ترافل، ۱۲۰ کیلو گرم ثعلب، ۵۰۰ کیلو گرم بذر بلوط جنگلی و ۵۰ کیل خزه کشف شد.
طبق آمار فرماندهی یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران در ۹ ماهه امسال ۹۹۳ از قاچاقچیان و متخلفان متعرض به جنگل دستگیر شدند، ۸۳۲ دستگاه خودرو به همراه ۲۶ دستگاه تجهیزات مربوطه توقیف شده است.
قاچاقچیان چوب در مازندران امسال در هشت مورد با ماموران یگان حفاظت منابع طبیعی و قرق بانان جنگلی درگیری فیزیکی و مسلحانه داشته اند، که منجر به زخمی شدن هشت نفر از ماموران نیز شده است.
ارزش چند برابری قیمت چوب و به صرفه بودن قاچاق یعنی این که قوانین موجود به هیچ وجه بازدارنده نیست، مقوله ای که فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران از آن به پاشنه آشیل گستاخی قاچاقچیان و افزایش درگیری آنان با قرق بانان جنگل عنوان می کند.
«رضا» یکی از شهروندان ساکن در شهرستانی غربی از مازندران است که بخشی از درآمدش را با فروش چوبهای جنگلی بهدست میآورد. کاری که او انجام میدهد از نگاه مسئولان قاچاق، اما از نگاه خودش تأمین مخارج زندگی است. حتی براین باور است که حواسش به جنگل هست و درخت سالم و زنده را قطع نمیکند. او به خبرنگار یکی از رسانهها میگوید: قاچاقچی کسی است که دهها و صدها درخت را از یک محدوده قطع میکند و بدون اینکه کسی مانع او شود، چوب را به کارگاهها و کارخانهها میفروشد. از این آدمها کم نیستند
سرهنگ داریوش مهدی زاده در گفت و گویی با بیان این که جریمه چوب باید تا ۲۰ برابر ارزش فعلی چوب باشد تا برای قاچاقچیان و افراد متخلف قاچاق به صرفه نباشد ادامه داد: این که در اظهارات قاچاقچیان چوب دستگیری و مبلغ جریمه را در حد کمتر از پرداخت مالیات تلقی میکنند، نمی توانیم از جنگل های شمال محافظت کرد.
وی با توضیح این که امروز قاچاقچیان چوب با شناسایی قرق بانان حتی خانواده آنان را تهدید میکنند، اظهار کرد: بسیاری از آنان به راحتی با سلاح گرم و سرد با ماموران یگان حفاظت درگیر میشوند.
این مقام مسوول با تاکید بر این که باید با آسیب شناسی، اقدامات پیشگیرانه از انفال را عملیاتی کنیم، از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و دستگاه قضا خواست تا نسبت به قوانین و مجازات برخورد با قاچاقچیان چوب بازنگری اساسی داشته باشند.
این مسوول منابع طبیعی وآبخیزداری مازندران گفت: قاچاقچی چوبی که چندین بار دستگیر و مجازات می شود اما دوباره دست به قطع و قاچاق چوب می زند، نشانه چیست؟ تاکید می کنم اگر خواستار قطع این تجاوزها به درختان هیرکانی هستیم باید قانون های بسیار بازدارنده برای این قاچاقچیان اعمال شود.
وی با بیان این که در ۹ ماهه امسال ۶۷۲ فقره حکم رفع تصرف ماده ۵۵ به مساحت ۱۱۵ هکتار اراضی جنگلی و مرتعی عملیاتی شده است، گفت: همچنین ۳۶ فقره حکم قضایی خلع ید به میزان ۳۱.۵ هکتار در اراضی جنگلی و مرتعی استان انجام شد.
وی با بیان این که امسال ۲۳ مورد حریق در مرتع و جنگل در مازندران رخ داده است، گفت: حدود هشت هکتار از عرصه های جنگلی و ۲۱هکتار نیز از مراتع استان مازندران دچار خسارت ناشی از سوختگی شده است.
مدیرکل منابعطبیعی و آبخیزداری مازندران-منطقه ساری با بیان این که، کارکنان این نهاد برای حراست از جنگل هیرکانی و عرصه های ملی استان از جان مایه می گذراند، گفت: بهطور متوسط هر ماه یک جنگلبان در بحث مبارزه با قاچاق چوب و یا متصرفان جنگل در این خطه از شمال کشور مصدوم میشود.
حسن مقیمی مهر در گفت و گو با خبرنگاران اظهار کرد: یکهزار و ۱۴۱ نفر از جنگلبانان در بخش حفاظت و ۱۴۶ نفر از جنگلبانان در بخش صیانت بحث حفظ و حراست از عرصههای جنگلی و مرتعی استان را به مساحت یک میلیون و ۱۸۹هزار هکتار برعهده دارند.
وی افزود: باتوجه به حجم بالای جنگلها یکی از مشکلات در کنار تعداد پایین نیروها، پراکنش نیروها در سطح استان است که به درستی انجام نشده است؛ بهطوریکه با تراکم و در برخی مناطق با کمبود نیرو مواجه هستیم.
مدیرکل منابعطبیعی و آبخیزداری مازندران_منطقه ساری بیان کرد: مهمترین موضوعی که جنگلبانان ما مواجه هستند پایین بودن حقوق است که باید در سطح کشوری دیده شود تا انگیزه جنگلبانان بالا رود؛ چراکه باتوجه به وضعیت اقتصادی این مبلغی که دریافت میکنند به سختی گذران میکنند.
مقیمی مهر تصریح کرد: باوجود همه مسائل جنگلبانان از جان خود مایه میگذارند و بهطور میانگین هر ماه یک نفر از نیروها در بحث مبارزه با قاچاق چوب و یا متصرفان جنگل مصدوم میشود.
وی با اشاره به مصدومیت یکی از جنگلبانان، گفت: باوجود همه مشکلات و سختیها جنگلبانان ما برای حفظ و حراست از عرصههای جنگلی و مرتعی از جان مایه میگذارند.
قاچاق چوب در مازندران معضلی ریشهدار و پیچیده است؛ جنگلهای سراسر این استان از برداشتهای پنهانی و قاچاقی چوب زخم خوردهاند. البته زخم برداشتهای قانونی از جنگلها طی دهههای اخیر نیز کاری است؛ زخمهایی که سبب شد شرایط جنگلها بهحدی بحرانی شود که طرح «تنفس جنگل» را تدوین و اجرایی کنند تا بلکه کمی از برداشتهای با برنامه ازسوی شرکتهای بهرهبردار کاسته شود، اما شرایط بهگونهای پیش رفت که برداشتهای غیرقانونی و قاچاقی از جنگلهای مازندران و دو استان همسایه شرقی و غربی این استان نسبت به گذشته بیشتر شود.
مدتهاست که هیچ هفتهای در مازندران بدون انتشار چندین خبر توقیف محموله غیرمجاز چوب به جمعه نمیرسد. پراکندگی جغرافیایی خبرها هم نشان میدهد برداشت غیرمجاز چوب از جنگلها در سراسر این استان انجام میشود. عدهای مشکلات اقتصادی را بهانه میکنند، برخی به بهانه تأمین چوب موردنیاز سوخت خانههای ییلاقی خود چوبهای جنگلی را از جنگل بیرون میبرند، گروهی با توجیه خارج کردن چوبهای خشک و شاخهها و تنههای افتاده روی زمین وارد جنگلها میشوند و عدهای هم سالهاست که از این راه کسب درآمد میکنند.
واقعیت این است که با وجود نظارت و پایش دائمی نیروهای یگان حفاظت ادارهکل منابعطبیعی بر جنگلها، بهدلایل مختلفی مانند کمبود نیرو و تجهیزات، چالشهای اقتصادی خانوادهها، رفع نشدن بیکاری ساکنان روستاهای اطراف جنگلها یا روستاهای مستقر در دل جنگل، تعدد راههای دسترسی به جنگل، ضعف در کنترل و تثبیت مرز بین مستثنیات و زمینهای کشاورزی با عرصههای جنگلی، جنگلهای استان مازندران همچنان درحال زخم خوردن از قاچاق چوب هستند
