تیرنگ:
استان مازندران، نگین سبز شمال کشور، با وجود منابع طبیعی غنی و جاذبههای گردشگری بینظیر، امروز با چالشی جدی روبروست که هر ساله در فصلهای پرترافیک خود را نمایان میکند: بحران آب. بهزاد برارزاده، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان، با اشاره به این موضوع، تأکید میکند که زیرساختهای موجود پاسخگوی جمعیت واقعی استان نیست و وضعیت بهویژه در روزهای تعطیل و پیک سفر، بحرانیتر میشود
✓آمار حیاتی جمعیت و کمبود پوشش
مدیرعامل آبفای مازندران با بیان اینکه جمعیت زیرساختی استان در ۶۴ شهر و یکهزار و ۷۹۱ روستا بالغ بر ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر است، اظهار کرد: ۸۸ درصد جمعیت شهری و روستایی تحت پوشش آبفا هستند، اما یکهزار و ۱۲۸ روستا با جمعیتی بالغ بر ۳۰۵ هزار نفر هنوز فاقد پوشش هستند.
وی افزود: ما استعداد خدمترسانی به ۴ میلیون و ۴۵۰ هزار نفر (شامل جمعیت بومی و ۱ میلیون و ۲۵۰ هزار نفر جمعیت توریست) را داریم. اما در پیکهای جمعیتی آخر هفته، جمعیت شناور میلیونی وارد مازندران میشود و در این شرایط، زیرساخت موجود قطعاً کافی نیست و ما مرهون صبوری و مهربانی مردم هستیم.
✓بحران وابستگی به سفرههای زیرزمینی
برارزاده در خصوص منابع تأمین آب، یک هشدار جدی اعلام کرد: ۱۸ درصد از منابع تأمین ما از آبهای سطحی (سدهای میجران، آیتالله صالحی، شهید رجایی و رودخانه رودبارک) است.
وی ادامه داد: ۸۲ درصد آب استان از سفرههای زیرزمینی (۴۰۰ چشمه و ۷۵۸ حلقه چاه) تأمین میشود و نکته مهم این است که ما باید به سمت آبهای سطحی برویم و این کار در حال انجام است.
✓کمبود شدید آب و مخزن ذخیره
مدیرعامل آبفای مازندران با ارائه آمار کسری تولید، بحران را ملموستر ساخت و گفت: نیاز آبی استان ۱۵,۶۷۷ لیتر بر ثانیه و حداکثر تولید فعلی ۱۴,۲۸۸ لیتر بر ثانیه است که نشان میدهد که کسری آب کنونی، ۱۳۸۹ لیتر بر ثانیه است.
برارزاده در خصوص مخازن ذخیره نیز اعلام کمبود کرد و گفت: با فرض یک مخزن ۷۰۰ لیتری برای هر واحد مشترک، ما ۱ میلیون و ۴۵ هزار متر مکعب مخزن نیاز داریم، اما تنها ۶۶۲ هزار متر مکعب موجود است و ۳۸۳ هزار متر مکعب کمبود مخزن داریم.
✓مبارزه با شوری و آلودگی
مدیرعامل آبفا به چالشهای کیفیت آب و پسروی دریای خزر در استان اشاره کرد و گفت: عملاً از فریدونکنار تا گلوگاه با EC ۲۰۰۰ (شوری) میجنگیم و از بهشهر تا رامسر با آهن و منگنز درگیریم.
برارزاده به مصرف بالای آب اشاره و تصریح کرد: در حالی استاندارد مصرف برای هر نفر ۱۲۰ تا ۱۵۰ لیتر است که مصرف واقعی در شهرهای مازندران ۱۹۱ لیتر و در روستاها ۲۱۰ لیتر است.
وی افزود: خواهشم از مردم عزیز مازندران این است که مثل همیشه یاور ما باشند و با مهربانیشان، هر نفر ۱۰ تا ۱۵ لیتر صرفهجویی کنند.
✓نهضت آبرسانی و ترمیم شبکههای فرسوده
برارزاده طرحهای در حال اجرا برای عبور از بحران را اینگونه توصیف کرد: پروژههای کلان کنونی شامل: سد انحرافی مرزنآباد، سد هراز، سد سجاد رود و سایر سدها با افق ۱۴۴۰ در حال اجراست تا از آبهای زیرزمینی به آبهای سطحی برویم.
وی ادامه داد: فرسودگی شبکه از ۲۵ هزار کیلومتر شبکه استان، ۵۳۰۰ کیلومتر فرسوده است.
مدیرعامل آبفا مازندران به مشارکت خیرین در پروژههای آبرسانی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، خیرین، گروههای جهادی، شوراها و دهیارها با تأمین لوله، در حال ترمیم و اصلاح شبکههای فرسوده هستند.
برارزاده با تاکید بر تغییر الگوی مصرف و درست مصرف کردن، متذکر شد: پویش «هر خانه یک مخزن» و استفاده از دستگاههای کاهنده مصرف، برای مدیریت پیک مصرف و قطع برق، ضروری است.
مدیرعامل آبفا در پایان خاطرنشان کرد: این اقدامات نشاندهنده تعهد شرکت آب و فاضلاب مازندران و همکاران آب منطقهای برای ارائه آب تصفیهشده و خوب به مردم استان است.
✓سخن پایانی
با وجود ظرفیتهای گسترده منابع آبی در مازندران، واقعیت این است که پایداری این منابع در گرو مدیریت صحیح، آیندهنگر و علمی است. بهرهبرداری سنتی، نبود زیرساختهای فناورانه برای پایش مصرف، ضعف در فرهنگسازی و تجاوز به حریم منابع آبی، مهمترین موانع دستیابی به توسعه پایدار در بخش آب به شمار میروند. اقدامات مؤثری مانند ساخت سدهای انحرافی، طراحی مجتمعهای آبرسانی، و برنامهریزی برای کاهش فشار بر منابع زیرزمینی، گامهایی رو به جلو هستند؛ اما کافی نیستند. شرط عبور از بحران آبی، همکاری همگانی، بهویژه در اصلاح الگوی مصرف و مشارکت فعالانه مردم، کشاورزان و دستگاههای اجرایی است. حفظ منابع آبی مازندران نه فقط وظیفهای مدیریتی، بلکه مسئولیتی اجتماعی و ملی است.
