تیرنگ:
شمال ایران همواره با نام جنگلها، شالیزارها و باغهای سرسبزش شناخته میشود؛ اما در سالهای اخیر، ظرفیتهای جدیدی در دل این خطه نمایان شده که میتواند آیندهای روشن برای اقتصاد و معیشت مردم رقم بزند. آبزیپروری، بهویژه پرورش ماهیان سردآبی و گرمآبی، یکی از این ظرفیتهاست که نهتنها زمینه ایجاد اشتغال پایدار را فراهم کرده، بلکه نویدبخش توسعه صادرات و افزایش درآمدهای ارزی کشور نیز هست.
امروز در استانهای شمالی کشور از جمله مازندران و گیلان، پرورش ماهی بهعنوان صنعتی جوان اما پرتوان در حال گسترش است. منابع طبیعی غنی، دسترسی به منابع آبی فراوان و نیروی انسانی آشنا به کشاورزی و دامداری، بستری فراهم کرده تا این صنعت به سرعت مسیر پیشرفت را طی کند. بسیاری از کشاورزان و روستاییان شمالی که روزگاری تنها به کشت برنج یا مرکبات مشغول بودند، اکنون بخشی از زمینهای خود را به استخرهای پرورش ماهی اختصاص دادهاند و از این طریق درآمدی تازه و مطمئن به دست میآورند.
یکی از ویژگیهای مهم آبزیپروری، اشتغالزایی آن در مقیاسهای مختلف است. حتی یک خانواده روستایی با داشتن زمینی کوچک میتواند استخر پرورش ماهی احداث کرده و با مدیریت درست، سالانه چندین تن ماهی تولید کند. این امر نهتنها موجب رونق اقتصادی خانوادهها شده، بلکه به کاهش مهاجرت روستاییان به شهرها نیز کمک کرده است. به بیان دیگر، آبزیپروری فرصتی برای ماندگاری جوانان در روستا و تداوم زندگی در زادگاهشان فراهم کرده است.
از سوی دیگر، صنعت پرورش ماهی با تقاضای روزافزون جامعه برای مصرف آبزیان نیز همخوانی دارد. کارشناسان تغذیه همواره بر اهمیت مصرف پروتئین سالم و غنی از امگا۳ تأکید دارند و ماهی یکی از مهمترین منابع این ماده ارزشمند است. افزایش آگاهی مردم نسبت به فواید مصرف ماهی، بازار پررونقی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده و زمینه رشد این صنعت را بیش از پیش فراهم آورده است.
نکته امیدبخش دیگر، نگاه صادراتی به تولیدات آبزیپروری است. کشورهای همسایه ایران، بازار بزرگی برای خرید ماهی تازه و فرآوردههای شیلاتی محسوب میشوند. استانهای شمالی با موقعیت جغرافیایی ممتاز و نزدیکی به این بازارها میتوانند نقش مهمی در ارزآوری ایفا کنند. طی سالهای اخیر، بخشی از تولید ماهیان سردآبی و خاویاری شمال کشور روانه بازارهای بینالمللی شده و این روند در حال گسترش است.
پرورش و تکثیر ماهی علاوه بر ارزآوری بالا، زمینه اشتغال تخصصی و توسعه فناوریهای نوین در منطقه را نیز تقویت کرده است.
در کنار این فرصتها، نهادهای دولتی و بخش خصوصی نیز در حمایت از آبزیپروری فعال شدهاند. ارائه تسهیلات بانکی، برگزاری دورههای آموزشی برای پرورشدهندگان، و توسعه زیرساختهایی مانند سردخانهها و مراکز توزیع، از جمله اقداماتی است که امید به آینده این صنعت را دوچندان کرده است. همچنین دانشگاهها و مراکز پژوهشی شمال کشور با اجرای پروژههای تحقیقاتی، به بهبود روشهای پرورش و افزایش بهرهوری کمک میکنند.
البته توسعه آبزیپروری نیازمند مدیریت هوشمندانه و رعایت اصول زیستمحیطی است. استفاده درست از منابع آبی، کنترل بیماریها و توجه به کیفیت نهادهها از جمله مواردی است که تولیدکنندگان باید به آن توجه کنند. خوشبختانه بسیاری از فعالان این حوزه بهویژه جوانان تحصیلکرده با بهرهگیری از دانش روز، تلاش میکنند تا پرورش ماهی را به صنعتی پایدار و کمخطر برای محیط زیست تبدیل کنند.
در این میان، داستانهای موفقیتآمیز پرورشدهندگان شمالی الهامبخش است. کشاورزانی که از یک استخر کوچک شروع کردند و امروز به صادرکننده ماهی تبدیل شدهاند، یا خانوادههایی که با آبزیپروری توانستهاند فرزندان خود را به دانشگاه بفرستند و معیشت آبرومندانهای داشته باشند، همه گواهی بر ظرفیتهای شگرف این صنعت هستند.
صنعت آبزیپروری شمال کشور، نهتنها امید تازهای برای کشاورزان و روستاییان به همراه آورده، بلکه به الگویی برای توسعه پایدار تبدیل شده است. این صنعت نشان داده که میتوان با بهرهگیری از منابع بومی و دانش نوین، آیندهای روشن برای اقتصاد و جامعه رقم زد.
امروز نگاهها به شمال ایران فراتر از شالیزار و باغ مرکبات است؛ استخرهای پرورش ماهی نیز به چشمانداز توسعه این سرزمین افزوده شدهاند. اگر حمایتهای لازم ادامه یابد و برنامهریزیهای دقیقتری برای توسعه صادرات و افزایش بهرهوری صورت گیرد، آبزیپروری میتواند به یکی از ستونهای اصلی اقتصاد منطقه و حتی کشور تبدیل شود.
شمال ایران با طبیعت بینظیرش همواره سرچشمه زندگی بوده است. اکنون با شکوفایی صنعت آبزیپروری، این خطه بار دیگر نشان میدهد که ظرفیتهای پایانناپذیری برای ساختن آیندهای بهتر دارد. آیندهای که در آن روستاییان با امید و انگیزه بیشتر زندگی میکنند، اقتصاد منطقه پویاتر میشود و سفره خانوادهها رنگینتر از همیشه خواهد بود.
